II SA/Wr 889/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska – Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 października 2025 r. nr 1078/2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z 27.10.2025 r. (nr 1078/2025) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: organ, DWINB), działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie przez D. W. (dalej: skarżąca, strona) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim (dalej: PINB) z 06.05.2024 r. (nr 23/2024). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Decyzją z 06.05.2024 r. PINB wniósł skarżącej sprzeciw wobec zgłoszenia do zawiadomienia o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w J. (działa nr [...]). Decyzja została skutecznie doręczona skarżącej 13.05.2024 r. Pismem z 01.09.2025 r. (data złożenia w siedzibie organu) skarżąca odniosła się do decyzji o wniesieniu sprzeciwu, oświadczając, że wniosła od niej środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu (prawidłowo powinno być odwołanie – uw. Sądu), szczegółowo opisując przy tym okoliczności związane z jego wniesieniem za pośrednictwem placówki D., która znajdujące się na terenie Niemiec, na dowód czego przedłożyła oświadczenie pracownika D. z 08.10.2024 r. Wskazała, że jej stanowisko dotyczące ustalenia daty i miejsca wysłania odwołania nie zostało zaakceptowane przez PINB. Postanowieniem z 27.10.2025 r. DWINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że termin do wniesienia odwołania od decyzji PINB upływał 27.05.2024 r. Natomiast strona wniosła odwołanie w dniu 01.09.2025 r., zatem po upływie ustawowego terminu 14 dni od doręczenia decyzji. Nie zgadzając się z postanowieniem organu odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W odpowiedzi na skargę DWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143) - dalej: p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonego postanowienia według wskazanych wyżej reguł, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., według którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z kolei według art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu, już stanowi jego uchybienie. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. W okolicznościach niniejszej sprawy faktem bezspornym jest to, że decyzja PINB została doręczona skarżącej 13.05.2024 r. zatem termin do wniesienia odwołania upływał 27.05.2024 r. Bezspornym jest również fakt złożenia przez skarżącą w dniu 01.09.2025 r. pisma, które organ odwoławczy zakwalifikował jako odwołanie od decyzji z PINB z 06.05.2024 r. Jednakże analiza treści tego pisma nasuwa istotne wątpliwości, czy rzeczywiście intencją żądania w nim zawartego było wniesienie odwołania, skoro skarżąca konsekwentnie twierdzi, że taki środek zaskarżenia wniosła za pośrednictwem placówki D. znajdującej się na terenie Niemiec. Biorąc pod uwagę treść pisma skarżącej z 01.09.2025 r., w ocenie Sądu organ odwoławczy przed wydaniem spornego rozstrzygnięcia winien dopytać stronę na temat charakteru żądania zawartego w tym piśmie (jeśli takowe w ogóle w nim występuję), a więc np. czy pismo to jest, tak jak przyjął organ, odwołaniem czy też jest wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dopiero pozyskanie jednoznacznego stanowiska skarżącej determinować będzie ewentualne czynności procesowe po stronie organu. Jeżeli zatem organ nie był pewny, czy zamiarem skarżącej było złożenie odwołania ewentualnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czy też jedynie poinformowanie organu o przyczynach zaginięcia odwołania, powinien był tę kwestię wyjaśnić przez wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do jednoznacznego określenia w wyznaczonym terminie, czy jej pismo z 01.09.2025 r. jest odwołaniem, czy też zawiera innej treści żądanie. Sąd zauważa przy tym, że skarżąca w postępowaniu administracyjnym nie była zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika a zatem mogła nie wiedzieć na czym polega instytucja przywrócenia terminu i że takowa w ogóle istnieje, a ona ma możliwość z niej skorzystać i jakie warunki powinien spełniać wniosek o przywrócenie terminu. W tym miejscu należy wskazać na ugruntowany pogląd, że żądania zawarte w podaniu, których treść budzi wątpliwości, w szczególności z uwagi na niezręczne, niedbałe lub niezrozumiałe zredagowanie, winny być wyjaśnione lub doprecyzowane przez stronę wnoszącą podanie. Wyraźnie podkreśla się, że organ administracji nie jest uprawniony do "racjonalizowania" treści żądania, gdyż to mogłoby prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Obowiązkiem organu w tym zakresie pozostaje wyjaśnienie woli strony wnoszącej żądanie przez zwrócenie się o zajęcie wyraźnego stanowiska co do treści żądania oraz udzielenie stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, mając na względzie postanowienia art. 7 k.p.a. - art. 9 k.p.a. Ostatecznie bowiem to strona wnosząca żądanie winna zdecydować, jaki charakter ma mieć jej pismo (vide: wyrok NSA z 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, uwagi do art. 63). Nie można więc interpretować pisma w oderwaniu od celu, w jakim strona je złożyła i jaka była jej intencja. Takie postępowanie organu prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej. Strona, składając pismo, powinna mieć pewność, że jeżeli zawiera ono jakieś braki albo budzi wątpliwości interpretacyjne organu, to organ administracji podejmie wszelkie możliwe kroki w celu wyeliminowania tych braków albo wyjaśnienia swoich wątpliwości i nie będzie rozstrzygał na niekorzyść strony. Zgodnie z art. 6 i art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na organach spoczywa więc obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.), a nadto należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nie można również zapomnieć o sformułowanej w art. 9 k.p.a. zasadzie informowania, z której wprost wynika, że organy czuwają nad tym, aby strony lub inne osoby uczestniczące w postępowaniu administracyjnym nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zatem należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, gdyż bez uprzedniego wyjaśnienia przez organ rzeczywistej intencji skarżącej, co świadczy o naruszeniu przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. Ponownie przeprowadzając postępowanie DWINB winien zatem jednoznacznie ustalić treść żądania skarżącej wyrażonego w piśmie z 01.09.2025 r, a następnie podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (punkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.