II SA/Wr 583/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. [...] R. D. sp. z o.o. sp. k. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta L. wymierzył D. sp. z o.o. sp. k. (dalej jako "strona skarżąca") karę za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Decyzję tę doręczono na adres strony skarżącej ujawniony w KRS. Odbiór przesyłki pokwitowała A. Z., potwierdzając to pieczątką: "R. Adres do korespondencji" w dniu [...]. Pismem z dnia [...], które nadano do organu pierwszej instancji w dniu [...] spółka wniosła odwołanie od wskazanej decyzji o nałożeniu kary administracyjnej. Pismem z dnia [...] Prezydent Miasta L. przekazał wniesione odwołanie do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w L., zaznaczając jednocześnie, że odwołanie wniesione zostało w dniu [...], tymczasem decyzja odebrana została w dniu [...]. Odpis tego pisma skierowana również do strony skarżącej. Pismem z dnia [...] skarżąca spółka poinformowała SKO, że decyzja pierwszoinstancyjna odebrała została przez pracownika innej firmy, tj. R. L. sp. z o.o. , która ma siedzibę pod tym samym adresem, ale w innym lokalu, natomiast przekazana została spółce D. sp. z o.o. sp. k. czyli adresatowi decyzji dopiero w dniu [...]. Do pisma dołączono odpisu umowy o pracę A. Z., potwierdzenie z wewnętrznej książki obiegu korespondencji skarżącej spółki oraz kopę decyzji wraz z odręczną adnotacją prezesa zarządu komplementariusza skarżącej spółki – M. D., że odebrał ją w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] wniesione zostało z uchybieniem terminu. Pismem z dnia [...] poinformowało zaś spółkę, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 200 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. spółka wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podnosząc w uzasadnieniu okoliczności pisywane uprzednio w piśmie z dnia [...]. Nadto wskazała, że sytuacja spółki jest o tyle osobliwa, że funkcjonuje ona jako spółka celowa, zawiązana do realizacji jednej inwestycji i nie zatrudnia osób ani na umowę o pracę, ani na umowy cywilnoprawne. Jedynie osoby wskazane w KRS są uprawnione do jej reprezentowania. Wyjaśniono, że w związku z tym, że spółka zaangażowana była w różne procedury administracyjne, a odbieranie kierowanych do niej przesyłek przez A. Z. zdarzało się już wcześniej, jeszcze w roku [...] zwrócono się na piśmie do niej oraz do jej pracodawcy o zaprzestanie odbierania przesyłek kierowanych do D. sp. z o.o. sp. k. Do wniosku dołączono pismo skierowane do A. Z. z dnia [...], skargę na pracownika z dnia [...], odpowiedź na nią oraz polecenie służbowe skierowane do A. Z. przez jej pracodawcę, w sprawie zaprzestania odbioru listów kierowanych do D. sp. z o.o. sp. k. Załączono również umowę najmu pokoju pod adresem wskazanym w KRS jako adres siedziby spółki oraz zaświadczenie od jej kontrahenta, że Prezes spółki D. sp. z o.o. sp. k. w dniach [...] przebywał w sprawach spółki w K. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO przedstawiło obszernie stan faktyczny sprawy, treść wniosku o przywrócenie terminu, orzecznictwo sądowoadministracyjne, a następnie krótko skonstatowało, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Wskazano, że spółka kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji, natomiast taka kwestia nie jest rozstrzyganiu w postępowaniu o przywrócenie terminu. Wskazano również że prawidłowość doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej została szeroko omówiona w postanowieniu Kolegium z dnia [...] którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła skargę do tutejszego sądu, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała na naruszenie 58 i art. 110 k.p.a. poprzez przyjęcie, że spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji doręczona została osobie nieuprawnionej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wyjaśnić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...]. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że narusza ono prawo ze względu na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem formalnym przywrócenia terminu jest więc przede wszystkim jego uchybienie. Pomijając fakt, że wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r. tutejszy Sąd wyeliminował z obrotu prawnego postanowienie SKO w Legnicy z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i już z tego powodu skarga w zakresie odmowy przywrócenia terminu jest uzasadniona, ale dodatkowo w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na nieprawidłowości dotyczące ustalenia wprowadzenia do obrotu prawnego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca spółka nie dochowała należytej staranności w celu uniknięcia uchybienia terminu. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym organ zdecydowanie przedwcześnie oceniał aspekt braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu pomijając zagadnienie wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego. Otóż organy uznały, ze w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji pierwszej instancji uznał, że doręczenie decyzji zgodnie z art. 45 k.p.a., o czym ma świadczyć znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie odbioru przesyłki. Jednakże w ocenie Sądu, dokument ten w żadnym razie nie mógł być podstawą do stwierdzenia prawidłowości doręczenia decyzji spółce D. sp. z o.o. sp. k. Jak stanowi art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym (...) doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Korelatem tej normy jest przepis art. 37 ust. 5 lit. a ustawy Prawo Pocztowe (t.j. Dz.U. 2022, poz. 896 ze zm.), zgodnie z którym, osobie uprawnionej do odbioru przesyłek pocztowych w podmiotach będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, jeżeli adresatem przesyłki jest: a) dana osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Realizacji tych zasad służą druki zwrotnych potwierdzeń odbioru stosowane m.in. przez sądy i organy administracji publicznej, zawierające na rewersie informacje umożliwiające ustalenie prawidłowości doręczenia lub doręczenia zastępczego. Z takich zresztą potwierdzeń odbioru przesyłek korzystało również Kolegium w niniejszej sprawie i z których to potwierdzeń wynika zresztą , że pomimo odpowiedniego miejsca na zwrotce, nie zaznaczono przy odbiorze przesyłki, że wydana została "adresatowi", co w przypadku osób prawnych, gdzie nie jest możliwe pokwitowaniem nazwiskiem tożsamym z nazwą adresata, jest szczególnie istotne. Tymczasem przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji skierowana została do strony z tzw. "żółta zwrotką", co samo w sobie nie przesądza oczywiście o wadliwości doręczenia, jednak w świetle zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie, zasługiwało na szczególną uwagę. Przywoływany przepis art. 45 k.p.a. wymaga bowiem, aby przesyłka doręczona była osobie uprawnionej do odbioru pism. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie i zna i podziela w całości przytaczane przez SKO orzecznictwo sądowadministracyjne, zgodnie z którym to osoba prawna zobowiązana jest tak zarządzać firmą i organizować pracę zakładu, aby korespondencja odbierana była przez osoby do tego upoważnione. Jednakże SKO zdaje się w ogóle nie zauważać, że osoba która pokwitowała odbiór przesyłki nie była pracownikiem strony. Przytaczane rozstrzygnięcia sądów dotyczą natomiast sytuacji, gdy przedsiębiorca bronił się, że przesyłkę odebrał nieupoważniony pracownik. W niniejszej sprawie kwitująca odbiór przesyłki nie tylko nie wskazała, że jest "adresatem" (uniemożliwiało to zresztą zastosowane przez organ pierwszej instancji zwrotne potwierdzenie odbioru), ale również pieczęć firmowa której użyła A. Z. różni się od nazwy adresata. Wobec braku dysponowania potwierdzeniem odbioru z elementami doręczenia wskazanymi w art. 45 k.p.a., pokwitowanie odbioru pieczęcią powinno zwrócić uwagę na prawidłowość doręczenia. W tym miejscu wypada również wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo posługiwania się potwierdzeniami odbioru przesyłek, umożliwiającymi weryfikację prawidłowości doręczenia w trybie k.p.a, nie reklamowało przesyłek niezawierających wymaganych do tego informacji. W uzasadnieniach zaskarżonych do sądu postanowień Kolegium powołuje się na fakt, że ta sama osoba odbierała przesyłki kierowane do strony i nie było to powodem zarzutów. Tymczasem analiza akt wskazuje na fakt, że np. przesyłka z Kolegium skierowana do spółki w dniu [...] została co prawda odebrana przez A. Z., jednakże na potwierdzeniu odbioru nie został wypełniony pkt 1 potwierdzenia, pozwalający na ustalenie, że odbierająca osoba jest w istocie przedstawicielem adresata ("1. Oznaczone wyżej pismo doręczono adresatowi"). Wracając jednak do doręczenia przesyłki zawierającej decyzję pierwszej instancji podkreślić należy, że nie zostało na potwierdzeniu odbioru wskazane, że doręczono ją adresatowi, pokwitowano ją natomiast pieczęcią niezgodną z nazwą adresata. Wobec tego zdaniem Sądu organ nie tylko w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym sprawy uznał przedmiotową przesyłkę za doręczoną, ale też całkowicie pominął ustalenie czy decyzja organu I instancji została skutecznie wprowadzona do obrotu. Przywrócenie terminu może mieć miejsce natomiast tylko wówczas, gdy doszło do jego uchybienia, a zatem gdy doszło w sposób niebudzący wątpliwości do doręczenia decyzji. Jeżeli natomiast nie doszło do doręczenia decyzji, to nie można przywrócić terminu, bowiem mu nie uchybiono, termin przecież nie zaczął jeszcze biec. Postępowania dotyczące każdego z tych zagadnień, a więc stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.) oraz przywrócenia terminu do dokonania tej czynności w postępowaniu administracyjnym (art. 58 k.p.a.), mają odrębne, niepokrywające się zakresy przedmiotowe. Względem skuteczności doręczenia decyzji w kontekście możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skład orzekający w pełni akceptuje i przyjmuje jako własne stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 czerwca 2020 r. (sygn. akt V SA/Wa 2314/19), gdzie podano, że ,,Jeżeli nie doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej odwołania, co wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione.", patrz - LEX nr 3091503. Zatem w istniejących w sprawie okolicznościach faktycznych za nieuzasadnione Sąd uznał wnioski organu, jakoby skarżący nie działał z należytą starannością, bowiem z akt sprawy nie wynika, że doręczenie zostało dokonane z zachowaniem reguł ustanowionych przepisami art. 45 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. wobec niedostrzeżenia i nierozstrzygnięcia przez organ wątpliwości dotyczących doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Rolą organu przystępującego do ponownego rozpoznania sprawy pozostaje zatem podjęcie działań ukierunkowanych na wyjaśnienie czy decyzja została w ogóle doręczona. Wobec wyżej powiedzianego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na których wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.