II SA/Wr 43/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Władysław Kulon (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 43/23 sędziego WSA Adama Habudy oraz asesor WSA Marty Pawłowskiej w sprawie ze skargi M. T. i J. L.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia postanawia: oddalić wniosek

M. T. i J. L.-D. (dalej: "skarżące", "strona skarżąca") reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika w piśmie z 1 sierpnia 2023 r. złożonym na rozprawie 3 sierpnia 2023 r. wniosły o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Adama Habudy na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej jako: "p.p.s.a.". We wniosku wskazano, że wątpliwości co do bezstronności wywołuje fakt powołania Adama Habudy do pełnienia urzędu sędziego WSA na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). W rezultacie stwierdzono, że powołanie sędziego na podstawie rekomendacji KRS ustanowionej na mocy ustawy zmieniającej z 2017 r., czyli organu który nie daje już wystarczających gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej ani wykonawczej, pozostaje w sprzeczności z wymogami niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. W trakcie rozprawy w dniu 3 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżących rozszerzył złożony wniosek o wyłączenie również asesor WSA Marty Pawłowskiej. Objęci wnioskiem sędzia oraz asesor WSA złożyli oświadczenia, zgodnie z treścią których wskazali odpowiednio, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 p.p.s.a., wyłączające ich od rozpoznania sprawy. Oświadczyli jednocześnie, że nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu określonej sprawy. Przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. – przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie. Z tego względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziego WSA Adama Habudę oraz asesora WSA Martę Pawłowską wynika, że brak jest podstaw do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak również nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a. Ponadto, w ocenie Sądu, skarżące nie wykazały, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność powyższych oświadczeń. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o stronniczości i niesprawiedliwości sędziego. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie (zob. postanowienia NSA: z 9 grudnia 2021 r., III OZ 1214/21; z 15 marca 2016 r., publ. CBOSA). Instytucja przewidziana w art. 19 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy do eliminowania ze składu orzekającego sędziów według subiektywnego odczucia strony (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., II OSK 3249/17, publ. CBOSA). Wymaga wskazania, że tryb wyłączenia sędziego na wniosek strony z art. 19 p.p.s.a. nie może stanowić mechanizmu kwestionowania spełniania przez sędziego wymogów bezstronności i niezawisłości in abstracto, w stosunku do nieokreślonego katalogu spraw, a do tego de facto zmierzał wniosek. Warto w tym miejscu przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., sygn. I FPS 3/22, w której wskazano, że "Zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492)". W okolicznościach sprawy w złożonym wniosku wskazano jako okoliczność przemawiającą za brakiem niezawisłości oraz bezstronności fakt powołania sędziego WSA oraz asesor WSA na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Takie stanowisko z całą pewnością jednak nie wskazuje w żadnym stopniu na wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego oraz asesor w konkretnej sprawie. Jak zostało powyżej wskazane, niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności sędziego bez odniesienia ich do konkretnej sprawy. Wniosek przedstawiony przez skarżące natomiast był poparty jedynie taką argumentacją. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.