II SA/Wr 386/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 24 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 386/20 oraz o wstrzymanie wykonania orzeczenia w sprawie ze skargi E. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości postanawia: I. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 386/20; II. odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

E. K. (dalej: "skarżąca, strona skarżąca") pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., nadanym w dniu [...] kwietnia 2021 r., zwróciła się do tut. Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 386/20, wstrzymanie wykonania orzeczenia zapadłego w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku, sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku z dnia 4 marca 2021 r. oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Powołując się na trudną sytuację zdrowotną swoją oraz najbliższych, skarżąca wskazała, że doszło do niezawinionego uchybienia terminu. E. K. ze względu na zły stan zdrowia wykonała test na obecność wirusa SARS-CoV 2 w dniu [...] lutego 2021 r., którego wynik były negatywny. Mimo powyższego, zgodnie z okolicznościami przedstawionymi przez skarżącą, odzyskała ona pełnię sił dopiero [...] marca 2021 r. co pozwoliło jej na odbiór z placówki pocztowej przesyłki zawierającej odpis wyroku (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru był to [...] marca 2021 r.). W tym też okresie pogorszeniu uległ stan zdrowia rodziców skarżących którzy zostali poddani szczepieniu (w dniach [...] lutego 2021 r., [...] marca 2021 r. i [...] marca 2021 r.) w czym, skarżąca upatruje przyczyny wystąpienia objawów wskazujących na SARS-Cov 2. Powyższe okoliczności spowodowały, obawy o stan zdrowia członków rodziny, co uniemożliwiło jej złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu skarżąca wskazała [...] kwietnia 2021 r., jako że właśnie wtedy skonsultowała swoją sytuację z prawnikiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W odniesieniu do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania orzeczenia Sądu, należy wskazać, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wstrzymania wykonania orzeczenia nieprawomocnego. Nieprawomocny wyrok nie może być wykonany, a w konsekwencji nie ma możliwości wstrzymania jego wykonania. Wobec powyższego, wniosek złożony w tym względzie należało oddalić. Z lektury akt sprawy wynika, że odpis wyroku z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 386/20 doręczony został E. K. w dniu [...] marca 2021 r. (zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 54 akt sprawy). Tym samym, termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w dniu [...] marca 2021 r. (czwartek). Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wykonania ww. czynności w dniu [...] kwietnia 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej) podając jednocześnie, że przyczyny uchybienia terminu ustały z dniem [...] kwietnia 2021 r. W tej sytuacji uznać należało, że dochowany został termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżąca spełniła także przesłanki formalne określone w art. 87 § 4 p.p.s.a. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wskazać należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności jakiej w prowadzeniu spraw można domagać się od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zatem o braku winy w niedochowaniu terminu można mówić w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności by dochować czynności procesowej w terminie lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takiej, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i która powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu usprawiedliwia zatem zaistnienie wyłącznie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Przy ocenie braku winy strony w uchybieniu terminu Sąd uwzględnia zatem nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności w terminie ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dochowaniu terminu (por. orzeczenia NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. II OSK 2401/17, z dnia 10 sierpnia 2017 r. II GZ 599/17 dostępne CBOSA). Innymi słowy, przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas biegu terminu, aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. Podkreślić należy, że to na stronie, która uchybiła terminowi spoczywa obowiązek wykazania braku winy. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowana powinna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania co ma być udogodnieniem dla strony, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie powinno uwiarygodniać staranność strony oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W rozpoznawanej sprawie, jako przyczyny uchybienia terminu strona wskazywała: pogorszenie swojego stanu zdrowia, pogorszenie stanu zdrowia rodziców i teściów oraz obawy o stan zdrowia swój i najbliższych w związku z możliwością zakażenia wirusem SARS CoV 2. W kontekście poczynionych wcześniej uwag, okoliczności dotyczące pogorszenia się stanu zdrowia skarżącej oraz członków jej rodziny, nie mogą być uznane za uprawdopodabniające brak winy w uchybieniu terminu. Z wniosku wynika, że pogorszenie stanu zdrowia skarżącej miało miejsce jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu, gdyż jak sama wskazała, odbierając z placówki pocztowej przesyłkę sądową z odpisem sentencji wyroku i pouczeniem o środkach zaskarżenia, była już w pełni sił (zgodnie z datą widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k-54) odbiór przesyłki miał miejsce [...] marca 2021 r. a nie, jak podaje skarżąca, [...] marca 2021 r.). Przeszkoda w postaci pogorszenia się jej stanu zdrowia, nie miała więc miejsca w czasie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie pozostaje z nim w związku przyczynowym. Tym samym nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej uchybienie terminu. Skarżąca powołuje się także na pogorszenie stanu zdrowia rodziców i teściowej wskazujące na możliwość zakażenia wirusem SARS CoV 2. Strona ogólnie podaje, że do pogorszenia ich stanu zdrowia doszło "w tym samym okresie" (w którym pogorszył się jej stan zdrowia) oraz, że "zbiegło się w czasie ze szczepieniami na koronawirusa", które jej tata odbył w dniu [...] lutego 2021 r, mama w dniu [...] kwietnia 2021 r. a teściowa w dniu [...] marca 2021 r. Przedstawione okoliczności także nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu. Po pierwsze, skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów medycznych potwierdzających, że faktycznie doszło do pogorszenia stanu zdrowia wskazanych członków jej rodziny w takim stopniu, że uniemożliwiłoby jej to sporządzenie i nadanie wniosku o uzasadnienie. Stan zdrowia nie może bowiem zostać uznany za przesłankę wskazującą na brak winy w uchybieniu terminowi, jeżeli poza wskazaniem na problemy zdrowotne strona nie poparła ich dokumentami pochodzącymi od lekarza, czy instytucji służby zdrowia, które wskazywałyby na wpływ stanu zdrowia na codzienną egzystencję i możliwość podejmowania czynności, w tym czynności związanych z prowadzonym postępowaniem administracyjnym i sądowym (postanowienie NSA z 29 maja 2012 r., I GZ 90/12, LEX nr 1295802). Mając na uwadze, że jedyne dokumenty przedstawione przez skarżącą dotyczą jej negatywnego testu na SARS CoV 2, nie można uznać, że okoliczność pogorszenia zdrowia rodziców została w jakikolwiek sposób uprawdopodobniona. Po drugie, jeżeli pogorszenie stanu zdrowia rodziców nastąpiło w tym samym okresie co u skarżącej, to nie mogło stanowić przeszkody w terminowym złożeniu wniosku, skoro u skarżącej miało ono miejsce przed rozpoczęciem biegu tego terminu. Podobnie ocenić należy przyczynę w postaci pogorszenia stanu zdrowia rodziców w związku ze szczepieniem. Jak podaje skarżąca, szczepienie ojca miało miejsce [...] lutego 2021 r. - a więc jeszcze przed wydaniem wyroku i prawie miesiąc przed rozpoczęciem biegu terminu do złożenia wniosku o jego uzasadnienie a matki [...] kwietnia 2021 r. - czyli już po upływie uchybionego terminu. Powyższe zdarzenia nie pozostają więc w związku z biegiem terminu. W terminie otwartym do złożenia wniosku miało się odbyć jedynie szczepienie teściowej skarżącej ([...] marca 2021 r.). Jak jednak wcześniej zauważono, strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających, że w związku z tym zdarzeniem, faktycznie doszło do pogorszenia sytuacji zdrowotnej jej teściowej i to w takim stopniu, że okoliczność ta uniemożliwiała jej wykonanie czynności procesowej. Strona nie uprawdopodobniła zatem, że pogorszenie stanu zdrowia rodziców i teściowej uniemożliwiło jej w terminie od dnia [...] marca 2021 r. do [...] marca 2021 r. wykonane czynności w postaci sporządzenia wniosku o uzasadnienie wyroku i nadania go w placówce pocztowej, bądź też zlecenia osobie trzeciej wykonania tej czynności. W tym miejscu zaznaczyć należy, że sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie należy do skomplikowanych czynności, wymagających wiedzy prawniczej a skarżąca została prawidłowo pouczona (wraz z doręczeniem odpisu wyroku), że złożenie takiego wniosku jest warunkiem poprzedzającym możliwość zaskarżenia wyroku. Zauważyć także trzeba, że stan chorobowy członków rodziny skarżącej mógłby być ewentualnie podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdyby wykazała fakt sprawowania nad nimi opieki i gdyby chodziło o chorobę która całkowicie, obiektywnie uniemożliwia opiekunom podejmowanie zwykłych (choć niecodziennych) czynności życiowych (por.: postanowienie NSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I OZ 569/12). Nawet jednak brak możliwości samodzielnego działania, w przypadku opieki nad inną osobą, nie jest okolicznością bezwzględnie determinująca brak winy w uchybieniu terminu, gdyż opieka nad chorym członkiem rodziny nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, jeżeli nie wykazano, by wskazana przeszkoda była okolicznością wykluczającą możliwości zwrócenia się o pomoc do innych osób (postanowienie NSA z 14.12.2012 r., I FZ 562/12, LEX nr 1239289). Argumentując wniosek o przywrócenie terminu skarżąca nie powołała się jednak na fakt opieki nad rodzicami i teściową i nie wyjaśniła na czym ewentualnie opieka ta miałaby polegać i dlaczego skutkowałoby to niemożnością dokonywania jakichkolwiek innych czynności (w tym czynności nadania wniosku). Konieczność sprawowania opieki nad inną osobą chorą wiąże się wszak z zapewnieniem podstawowych potrzeb w postaci leków, czy żywności, nie można więc uznać, że skarżąca - nawet jeżeli świadczyłaby pomoc w postaci opieki nad teściową lub rodzicami - nie przemieszczała się i nie mogła nadać wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie wykazywała także w żaden sposób, że ewentualne sprawowanie przez nią opieki (o ile miało miejsce), uniemożliwiało zwrócenie się do osoby trzeciej celem uzyskania pomocy w nadaniu wniosku, co z kolei pozwoliłoby dochować ustawowego terminu na jego złożenie. Nie twierdząc że opiekowała się członkami rodziny, skarżąca wskazywała natomiast na narastające obawy, czy stan zdrowia jej oraz członków rodziny się nie pogorszy. Same obawy o stan zdrowia także bliskich osób nie uzasadniają jednak braku winy w uchybieniu terminu, jeżeli nie zostanie uwiarygodnione, że spowodowały one przeszkodę nie do przezwyciężenia w sporządzeniu i nadaniu wniosku. W niniejszej sprawie nie wiadomo w jaki sposób podnoszone przez stronę obawy związane z możliwością pogorszenia stanu zdrowia członków rodziny miałyby uniemożliwić jej nadanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub też skorzystanie w tym zakresie z pomocy osoby trzeciej. Reasumując, w ocenie Sądu przedstawione we wniosku okoliczności nie pozwalają uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Strona nie uprawdopodobniła swoich twierdzeń co do tego, że wystąpiło pogorszenie stanu zdrowia członków rodziny które uniemożliwiło jej dokonanie w terminie czynności procesowej sporządzenia i przesłania do sądu wniosku. Nie uwiarygodniła także, że przeszkodę dla wykonania tej czynności mogłyby stanowić jej obawy o stan zdrowia najbliższych. Tymczasem prowadzenie spraw w sformalizowanym postępowaniu sądowym wymaga od stron szczególnej staranności, a przesłanka braku winy powinna być oceniana z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważaniu uchybienia spowodowanego nawet niewielkim niedbalstwem. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności sprawy oraz przytoczonych rozwiązań prawnych brak było podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku podlegał oddaleniu na mocy art. 89 p.p.s.a. (pkt I sentencji postanowienia). Orzeczenie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydane zostało na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia).