II SA/Wr 255/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 6 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. z dnia 23 czerwca 2020 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skarg F. D., M. P. oraz A. O. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożenie obowiązku przedłożenia dokumentów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

A. O. (dalej: skarżąca) pismem z dnia 9 marca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) z dnia [...] nr [...]. Postanowieniem tym organ utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W., którym wstrzymano roboty budowlane związane z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia dokumentów. W skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia skierowany do DWINB. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ odmówił wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia. Pismem z dnia 23 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez sąd na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, zaś wstrzymanie wykonania postanowienia uzasadnione jest słusznym i ważnym interesem skarżącej. W treści wniosku podkreślono, że zaskarżonym postanowieniem skarżąca została zobowiązana m. in. do uzyskania decyzji lokalizacyjnej, co wiąże się z poczynieniem wielu nakładów, w tym finansowym, gdy tymczasem skarżąca kwestionuje dokonaną przez DWINB kwalifikację robót budowlanych i zastosowany reżim prawny dla likwidacji skutków samowoli budowlanej. Skarżąca podkreśliła, że konsekwencją niewykonania przez nią obowiązków wskazanych w zaskarżonym postanowieniu będzie nakazanie przez organ nadzoru rozbiórki obiektu. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że rozbiórka obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych o odwrócenia skutków i uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej. Pismem z dnia 10 marca 2020 r. F. D. oraz M. P. wniosły odrębną skargę na postanowienie DWINB z dnia [...] nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 r. tutejszy Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi skarżącej oraz F. D. i M. P., i prowadzić je dalej po wspólną sygnaturą akt II SA/Wr 255/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Jednocześnie należy zauważyć, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżąca uzasadniając swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w świetle ustawowych przesłanek w postaci niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, powołała się w istocie na dwie okoliczności faktyczne. Pierwszą z nich jest konieczność wykonania szeregu obowiązków i związane z tym poczynienie wielu nakładów, w tym finansowych. Argumentacja skarżącej w tym zakresie jest jednak zbyt lakoniczna i niepoparta żadną dokumentacją, która stanowiłaby wsparcie rozpoznawanego wniosku. Naturalną konsekwencją postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.) jest bowiem poniesienie pewnych nakładów i wysiłków w kierunku jego wykonania. Nie oznacza to jednak, że w konsekwencji jego wykonania dojdzie do wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przytoczonym powyżej rozumieniu. Drugą okolicznością przywołaną w uzasadnieniu wniosku przez skarżącą jest ewentualne wydanie w przyszłości przez organ nadzoru decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu jako konsekwencja niewykonania skarżonego postanowienia. Wskazać należy jednak, że tak sformułowana argumentacja nie możne odnieść zamierzonego skutku, gdyż odnosi się do okoliczności przyszłej i ewentualnej. Tak przedstawione uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej może być skuteczne wyłącznie w razie rzeczywistego wydania nakazu rozbiórki i objęcia decyzji rozbiórkowej skargą oraz wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu sąd nie rozpoznaje merytorycznie sprawy w zakresie zarzutów przedstawionych w skardze, bada jedynie ryzyko rzeczywistego zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą okoliczności wskazujące na ryzyko powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. postanowił odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.