II SA/Wr 212/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: odmówić przyznania D. W. i M.W. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. skarga w niniejszej sprawie została odrzucona z powodu jej niedopuszczalności. Następnie D.W. i M.W. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Następnie wnieśli też o wyłączenie referendarza sądowego. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego został przez Sąd oddalony postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., na które D.W. i M.W. wnieśli zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisu z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo zauważyć trzeba, że wobec tego, że Referendarz sądowy, który wcześniej był wyznaczony do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, został objęty wnioskiem o wyłączenie, zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 258 § 4 p.p.s.a., a więc rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy w tej sprawie do Sądu. Przechodząc do oceny złożonego w niniejszej sprawie przez skarżących wniosku, Sąd stwierdził, że wynika z niego, iż wnioskodawcy gospodarstwo domowe prowadzą sami, nie mają żadnego majątku (poza współwłasnością nieruchomości o powierzchni 2488 metrów kwadratowych). Utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3075 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, na leki wydają ok. 800 zł, a na prowadzenie postępowań sądowych około 1000 zł miesięcznie. Oświadczyli też, że nie zatrudniają lub nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Oceniając wniosek Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazali, iż ich sytuacja majątkowa uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy. Z danych ujętych w formularzu wniosku wynika, że skarżący dysponują miesięcznie kwotą 3075 zł. Łącznie skarżący ponoszą koszty utrzymania w wysokości 2300 zł miesięcznie, przy czym wydatków tych w żaden sposób (mimo wezwania wystosowanego przez Referendarza sądowego) nie udokumentowano. W szczególności nie wykazano, na jakie "ksera, opłaty, dojazdy do Sądu lub organu" skarżący wydają 1000 zł co miesiąc. Skarżący nie nadesłali też choćby tzw. "odcinka emerytury", zeznań podatkowych czy oświadczenia w zakresie korzystania z pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego i innych pismach skarżący nie udzielają odpowiedzi na wezwania, lecz wskazują, że czują się zmuszeni do żebractwa, mimo że żądane dokumenty dołączane są do innych spraw. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że Sądowi wiadome jest, że skarżąca i jej małżonek generują i z konsekwencją prowadzą wiele spraw sądowoadministracyjnych, jednak specyfika funkcjonowania sądów (tak powszechnych, jak i administracyjnych) jest taka, że każda zainicjowana sprawa załatwiana jest odrębnie. Zatem w każdej sprawie sądy żądają wpisów sądowych, pełnomocnictw, odpisów pism, a co za tym idzie strona składając kilkadziesiąt wniosków o przyznanie prawa pomocy musi liczyć się z tym, że otrzyma tyle samo wezwań do udzielenia dodatkowych wyjaśnień. Podstawą prawną działania Referendarza sądowego jest art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego też ocenić trzeba, że w niniejszej sprawie dane przedstawione we wniosku na urzędowym formularzu były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, lecz – mimo wezwania – skarżący tych mankamentów złożonego wniosku nie usunęli. Przyjmując więc przedstawione dane za częściowo wiarygodne, uznać trzeba, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pamiętać jednak należy, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a. Dlatego Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie ocenił, że skarżący nie wykazali, iż spełnione są warunki do ustanowienia im adwokata. Na powyższą ocenę wpływ miało również to, że przyznanie stronie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika uzależnione jest jedynie od wykazania przez nią przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Zatem rozstrzygnięcie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu nie może być uzależnione od wysokości przewidywanych kosztów ponoszonych przez Skarb Państwa czy też zależne od oceny sądu co do potrzeby udziału takiego pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny było więc to, czy wnioskodawcy wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd ocenił więc, że uzyskiwane dochody pozwalają skarżącym na poczynienie oszczędności na ewentualne pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd wziął też pod uwagę, że wątpliwość co do celowości budzi generowanie dodatkowych kosztów poprzez żądanie wyłączenia Referendarza sądowego, bowiem postępowanie w tym przedmiocie nie zmierza do rozpoznania sprawy co do jej istoty. W rozpoznaniu sprawy co do istoty mogłoby skarżącym służyć prawo pomocy, jednak zdaniem Sądu ocena danych zawartych w złożonym wniosku prowadzi do konkluzji, że brak jest możliwości przyznania wnioskodawcom prawa pomocy (choćby częściowego). Skoro bowiem to na wnioskodawcach spoczywał obowiązek wykazania, że nie są w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, a tego nie wykazano, prezentując mało wiarygodne dane i ignorując wezwanie do dodatkowych wyjaśnień w trybie art. 255 p.p.s.a., to należało odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie Sąd wskazuje, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało zakończone odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej, zatem próba przedłużania tego postępowania poprzez mnożenie wniosków procesowych nie może być interpretowana na korzyść skarżących. W pismach procesowych skarżący wskazują, że ich głównym żądaniem jest uzyskanie dostępu do dokumentów i map geodezyjnych, jednak zauważyć wypada, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do realizacji takich żądań skarżących. Uzyskanie określonych dokumentów z ewidencji gruntów i budynków następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), a więc niewątpliwie postępowanie sądowoadministracyjne w nie jest procedurą właściwą do uzyskania dostępu do ww. danych. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 4 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.