II SA/Wr 209/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "T. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego od postanowienia o nałożeniu obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej wykonywanych robót budowlanych polegających na przebudowie drogi powiatowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uczestnik postępowania wraz ze skargą kasacyjną złożył na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wskazując w uzasadnieniu, że jako jednostka organizacyjna P.T. jest zarządcą dróg powiatowych i wykonuje obowiązki określone w ustawie o drogach publicznych oraz w innych właściwych przepisach. Dodał, że poza podstawową działalnością statutową nie prowadzi działalności gospodarczej (przynoszącej zysk). Strona wnioskująca podkreśliła, że w roku 2014 plan budżetu nie przewiduje kosztów związanych z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, a faktyczne poniesienie takich kosztów spowodowałoby zmniejszenie środków przewidzianych na realizację celów statutowych (utrzymanie i remontowanie dróg powiatowych). Uczestnik poinformował, że fundusz jednostki wynosi 52.939.749, 95 zł; plan budżetu na rok 2014 r. wynosi 15.512.840 zł, a wartość środków trwałych 60.507.324, 93 zł. Dodał, że w ostatnim roku obrotowym poniósł stratę w wysokości 7.037.354, 88 zł, a na posiadanym koncie bankowym saldo wynosi 279.590, 40 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu strona skarżąca nie dopełniła ww. obowiązku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania, osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Wymagać trzeba szczególnej zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie nie tylko od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych) ale pogląd ten należy również odnieść do wszystkich innych podmiotów, które prowadząc działalność publiczną, są stronami postępowań sądowych, w których ponoszenie kosztów jest typową konsekwencją ich prowadzenia. Skarżąca jednostka organizacyjna przygotowując projekt swojego planu budżetu na rok 2014 powinna była przewidzieć odpowiednie środki celem pokrycia kosztów w sprawach sądowych, w których jest lub będzie stroną postępowania, albowiem jest to normalne i przewidywalne następstwo uczestnictwa danej jednostki organizacyjnej w obrocie prawnym. Jeżeli jednak zdecydowała się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie może powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprzewidzenie odpowiednich środków na koszty sądowe świadczy o niewystarczającym dbaniu o własne interesy. Skarb Państwa, z którego środków pokrywany jest koszt udzielonej pomocy prawnej, nie może finansować takiej jednostki w związku z jej zaniedbaniami (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OZ 263/13, LEX nr 1310512; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd, LEX nr 1366169). Skoro ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego od kosztów sądowych, jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków (zob. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r., sygn. akt I FZ 567/06; postanowienie NSA z 26 września 2012 r., sygn. akt II GZ 326/12; postanowienie NSA z 16 maja 2013 r., sygn. akt II GZ 211/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględnienie wniosku strony wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione uprzywilejowanie tej strony w postępowaniu, w którym dysponuje ona nie tylko znacznymi środkami, ale i wykwalifikowanym aparatem urzędniczym. Instytucja prawa pomocy nie może służyć dokonywaniu oszczędności przez Powiat (jej jednostkę organizacyjną). Ponadto wskazać należy, że postanowienie organu I instancji została wydana w dniu 12 listopada 2013 r., więc strona wnioskująca od dłuższego czasu winna liczyć się (w szczególności przygotowując projekt planu budżetu na rok 2014) z ewentualnymi kosztami postępowania sądowego w razie wniesienia skargi do Sądu. Zaznaczyć należy, że wysokości należnego wpisu od skargi kasacyjnej wynosi tylko 100 zł. Podkreślić należy, iż osoba prawna może wykazywać swą sytuację majątkową (finansową, ekonomiczną) za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych, choć podstawowe znaczenie mają dokumenty. W niniejszej sprawie oprócz oświadczenia zawartego w uzasadnieniu wniosku strona wnioskująca nie wykazała żadnymi dowodami istnienia okoliczności, o których wspomina we wniosku. Nadto strona wnioskująca nie wyjaśniła m.in. dlaczego nie może sfinansować należnego wpisu sądowego od skargi ze środków jakie znajdują się na posiadanym przez nią rachunku bankowym lub z tego samego źródła z którego opłaca wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.