II SA/Wr 148/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Skarżąca A.B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podała, że nie ma środków finansowych koniecznych do uczestniczenia w postępowaniu, jest współwłaścicielką (w 55%) budynku i działki o powierzchni 253 m², jej dochodem jest emerytura w kwocie 1.632,76 zł oraz pomoc finansowa ze strony córki w kwocie 600 zł miesięcznie. Do swoich miesięcznych zobowiązań i stałych wydatków zaliczyła skarżąca dwie raty kredytu w łącznej kwocie 702,15zł oraz wydatki na utrzymanie mieszkania w łącznej kwocie 492 zł. W treści wniosku skarżąca zawarła oświadczenie, że w postępowaniu toczącym się przed sądem innym niż administracyjny jest reprezentowana przez adwokata z wyboru. W przesłanym na wezwanie piśmie procesowym z 18 sierpnia 2017 r. strona poinformowała, że stosunek prawny łączący ją z adwokatem nadal trwa. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2016 wnioskująca strona uzyskała dochód w kwocie 23.445,48 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wedle art. 246 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjny-mi adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego moż-na ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku praw-nym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (zd. 1). Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 zd.2 ustawy procesowej). Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że zatrudnianie lub pozostawanie przez stronę skarżącą, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku prawnym z takim pełnomocnikiem (pochodzącym z wyboru adwokatem, radcą prawnym, doradcą podat-kowym lub rzecznikiem patentowym) stanowi przesłankę negatywną, wyłączającą przy-znanie jej prawa pomocy w tym zakresie i to bez względu na ocenę spełnienia przez tę stronę określonej w art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki przyznania jej prawa pomocy w tym zakresie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa i wynikające z nich zasady rządzą-ce instytucją ustanowienia dla strony adwokata z urzędu referendarz sądowy stwierdził, że A.B., jak wynika z akt sprawy, pozostaje w stosunku prawnym zlecenia z adwokatem oraz, że ten adwokat nie został wyznaczony dla skarżącej z urzędu, w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Na tej podstawie referendarz sądowy ustalił, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym pochodzącym z wyboru. Tym samym nie mógł przyznać wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dla tej przyczyny referendarz sądowy postanowił, jak w punkcie 2. sentencji o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Przechodząc do rozważań na zasadnością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należało wskazać, że regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Uwzględniając powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy ocenił, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. że wykazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie ponosić kosztów sądowych w sprawie. Świadczą o tym wysokość dochodu gospodarstwa domowego skarżącej i brak majątku podlegającego spieniężeniu, sytuacja życiowa skarżącej oraz wydatki na jej konieczne utrzymanie. Fakt dotychczasowego ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych w sprawie nie miał wpływu na sformułowanie wyżej wskazanego wniosku, gdyż, jak wynika z ustaleń referendarza sądowego sformułowanych na podstawie oświadczeń skarżącej, środki pieniężne na te koszty z braku innych zasobów, pochodziły z zaciągniętych przez nią kredytów i zostały wyczerpane. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.