Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Wa 855/25

Wyrok WSA w Warszawie z 17 września 2025 r., II SA/Wa 855/25

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
17 września 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zw. dalej "Prezes ZUS", decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] , na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1051), odmówił T. A., zw. dalej "skarżącą", przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że w świetle art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać rodzicielskie świadczenie uzupełniające matce, która spełnia łącznie następujące warunki: urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci; zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiada po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. la pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez okres co najmniej 10 lat; jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającym prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelem państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej lub cudzoziemcem legalnie przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; osiągnęła wiek 60 lat; nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania; nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Wszystkie wymienione przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1980,68 zł brutto, a zatem w kwocie wyższej od kwoty najniższej emerytury, która od 1 marca 2025 r. wynosi 1878,91 zł brutto. W związku z tym skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, ponieważ jest uprawniona do emerytury w wysokości co najmniej najniższej emerytury. W związku z tym, Prezes ZUS nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca, zaskarżając ją w całości. Podniosła, że nie zgadza się z zaskarżona decyzją gdyż jej emerytura jest najniższa i nie wypracowana. Nadmieniła, że prognozowana jej emerytura wynosiła 1545, 42 zł brutto bez dodatków, natomiast ZUS specjalnie doliczył jej 300 zł po to by nie mogła ubiegać się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające, który jej się należy za urodzenie i wychowanie czworga dzieci. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Prezes ZUS wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W ocenie Sądu skarga jest merytorycznie nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia[...] marca 2025 r. nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4). Zgodnie z art. 3 ust. 9 ww. ustawy świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Z treści tych przepisów wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie matce dzieci przedmiotowego świadczenia i jednocześnie wyznaczające granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, matka musi urodzić i wychować co najmniej czworo dzieci; po drugie, musi posiadać określony związek z krajem; po trzecie, musi osiągnąć określony wiek oraz po czwarte, nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania, przy czym nie jest uprawniona do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Ustawa uzależnia więc przyznanie ww. świadczenia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o uzupełniającym świadczeniu rodzicielskim, podstawowym celem tej regulacji jest zapewnienie środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych. W projekcie wskazano na ważną, z punktu widzenia rozwoju kraju, funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związaną z wychowaniem dzieci. Ustawa miała być uhonorowaniem osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tytułu długoletniego zajmowania się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury, nie zapewniając sobie określonych środków po osiągnięciu wskazanego w ustawie wieku. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że świadczenie ma charakter świadczenia nieskładkowego, pozaubezpieczeniowego, które jest powiązane z ryzykiem starości. Świadczenie ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupy osób, które w przypadku kobiet przekroczyły 60 lat, w przypadku mężczyzn 65 lat. Ustawodawca przewidział jedynie dwa wypadki kiedy uzupełniające świadczenie rodzicielskie nie przysługuje i nie podlega to ocenie. Nie otrzyma tego świadczenia osoba, która: jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności (z wyłączeniem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego) bądź ma prawo do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. Jedna z powyższych przesłanek wystąpiła w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z ustaleniami poczynionymi przez organ (k. 28 verte i 30 akt administracyjnych), Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1980,68 zł brutto, a zatem w kwocie przewyższającej kwotę minimalnej emerytury, która od dnia 1 marca 2025 r. wynosi 1878,91 zł brutto (zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2025 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń – Monitor Polski z dnia 20 lutego 2025 r., poz. 152). Uprawnienie do pobierania emerytury w najniższej wysokości wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodatkowo wskazać należy, że wolą ustawodawcy było odniesienie znaczenia "niezbędnych środków utrzymania" (art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym) właśnie do kwoty najniższej emerytury (brutto). Przy czym pojęcie "środki niezbędne", nie jest równoznaczne z określeniem "środki wystarczające". Pojęcia tego nie należy więc odnosić się do subiektywnych odczuć i potrzeb wnioskodawcy, a do okoliczności o charakterze możliwie najbardziej obiektywnym. Skoro bowiem ustawodawca, ustalając najniższą emeryturę uznał, że wystarczy ona dla zaspokojenia człowiekowi egzystencji, uprawnionym jest badanie przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego właśnie przez pryzmat wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2025 r. wynosi 1878,91 zł brutto. Konkludując stwierdzić należy, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest prawidłowe na gruncie powołanych wyżej przepisów, zaś argumenty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 maja 2025
Symbol z opisem
650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/ Iwona Maciejuk Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny