II SA/Wa 802/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2017 r.

W. D., reprezentowany w niniejszej sprawie przez pełnomocnika adw. M. O., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Skarżący podał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, jednocześnie wskazał, że koszty codziennego życia dzieli z żoną, ale żona nie partycypuje w pozostałych kosztach, w tym kosztach spraw sądowych. Podniósł, że wraz z żoną ma rozdzielność majątkową, wobec nich została ogłoszona upadłość konsumencka. Dodał, że utrzymuje się z renty, która po potrąceniu 600 zł przez syndyka wynosi łącznie z wynagrodzeniem za pracę około 1.800 zł. Wyjaśnił, że koszty ustanowionego w sprawie pełnomocnika pokryli jego znajomi - myśliwi. Do stałych koniecznych wydatków zaliczył: opłaty za media (prąd, wodę, gaz, śmieci) w wysokości około 300 zł, opłaty za mieszkanie - 500 zł, koszty leczenia - 200 zł, koszty codziennego utrzymania (żywność, środki higieniczne, ubrania) - około 600 zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczył, że oprócz 15% udziałów w E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wartości 750 zł, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Powyższy wniosek uzupełnił pismami z dnia 17 lipca 2017 r. oraz z dnia 18 sierpnia 2017 r., do których załączył dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej. Postanowieniem z 7 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Od ww. postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, wskazując, że jego miesięczne wydatki są równe kwocie osiąganych prze niego dochodów. Podkreślił też fakt ogłoszenia względem niego oraz jego żony upadłości konsumenckiej oraz związaną z tym okoliczność zarządzania jego majątkiem przez syndyka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym i obejmować tylko częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; autorzy: Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek; wydanie II, Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Należy wskazać, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie prawa pomocy jest przecież formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jego celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie przyjął, że sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że pomimo trudności finansowych oraz ogłoszenia upadłości konsumenckiej, zarówno skarżący, jak i jego żona, posiadają stałe dochody: skarżący w wysokości 1800 zł netto (z uwzględnieniem potrąceń przez syndyka), a żona średnio w wysokości 2600 zł netto. Wobec powyższego stwierdzić należy, że choć deklarowany dochód nie jest wysoki, to jednak przekracza kryterium dochodowe, pozwalające na przyznanie rodzinie pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga nadto, że na obecnym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący obowiązany jest uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, co, patrząc przez pryzmat uzyskiwanych stałych dochodów, w ocenie Sądu nie daje podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.