II SA/Wa 782/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1. odmówić przyznania A. R. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

A. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, córką (ur. w 1980 r.) oraz wnukami: [...] ur. w 2005 r., [...] ur. w 2009 r. i [...] ur. w 2010 r. Podał, że otrzymuje emeryturę wojskową w wysokości 3.137,80 zł, a żona emeryturę w wysokości 864,47 zł. Wyjaśnił, że córka z dziećmi pozostaje częściowo na jego utrzymaniu. Oświadczył, że wraz z żoną posiada garaż, oszczędności w wysokości około 38.000 zł, papiery wartościowe o wartości około 100 zł, samochód marki [...] z 2002 r. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył: czynsz za mieszkanie - 630 - 750 zł zimą, czynsz za garaż - 40 zł, opłaty za energię elektryczną - około 120 zł, opłaty za telewizję i internet - około 110 zł, opłaty za telefon - około 40 zł, koszty zakupu koniecznych leków - około 150 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Natomiast art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyty w przepisie zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że na datę złożenia wniosku spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób niebudzący wątpliwości. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Z oświadczenia skarżącego wynika, że posiada wraz z żoną stały dochód w wysokości 4.000 zł miesięcznie, nadto oszczędności w wysokości 38.000 zł. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Należy również wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262, art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.