II SA/Wa 693/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi małoletnich A.L. oraz W.L. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A.L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późń. zm.); zwanej dalej K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku małoletnich W. i A. L. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] grudnia 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.); powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach z FUS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Wskazał, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W pierwszej kolejności zatem bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej, a następnie wnioskodawcy – członka rodziny po osobie zmarłej. W toku postępowania ustalił, że G. L. – zmarły ojciec dzieci na 45 lat życia udowodnił 12 lat, 5 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W dziesięcioleciu przed dniem śmierci ojciec dzieci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, udokumentował tylko 3 lata, 10 miesięcy i 7 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów. Ponadto od [...] listopada 1999 r. do [...] maja 2006 r., od [...] kwietnia 2011 r. do [...] czerwca 2012 r. oraz od [...] czerwca 2013 r. do [...] maja 2017 r. G. L. nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanych okresach nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podano, że w przerwach w ubezpieczeniu ojciec dzieci wykonywał prace dorywcze bez ubezpieczenia. Organ wyjaśnił, że wykonywanie pracy bez ubezpieczenia nie stanowi okoliczności szczególnej, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jest to bowiem wynik wyboru osoby decydującej się na pracę bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, która powinna liczyć się z prawnymi konsekwencjami w zakresie przyszłych uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Za okoliczność szczególną nie można uznać świadomego podejmowania przez stronę prac dorywczych, bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Był to jego świadomy wybór, który spowodował określone skutki, w sferze uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie We wniosku wskazano również, że w okresie przerw w ubezpieczaniu, ojciec dzieci zarejestrowany był w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w krótkich okresach. Organ podkreślił, że okres pozostawania bez pracy, nawet potwierdzony formalną rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie stanowi ani okresu składkowego ani nieskładkowego. W okresie rejestracji w urzędzie pracy odprowadzana jest jedynie składka na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast nie są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, w związku z powyższym okres rejestracji nie może zostać uwzględniony w przebiegu ubezpieczenia przy ubieganiu się o świadczenia z ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrócił uwagę, że formalna rejestracja w urzędzie pracy świadczy tylko o spełnieniu przez ojca dzieci przesłanek do przyznania statusu bezrobotnego. Aby można było uznać bezrobocie za szczególną okoliczność określoną w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS należałoby wykazać aktywność w poszukiwaniu pracy. Sama rejestracja w urzędzie pracy nie przesądza o takiej aktywności. Równocześnie samo bycie bezrobotnym nie zwalnia bezrobotnego z własnej aktywności w kierunku poszukiwania zatrudnienia, nie usprawiedliwia wieloletniej pracy bez ubezpieczenia ani nie wyłącza odpowiedzialności za rezygnację z opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które byłby powodem niespełnienia warunków na zasadach ogólnych. Podkreślił także, że podnoszone trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, które nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie małoletni W. i A. L. reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego A. L. zakwestionowali decyzję z [...] lutego 2022 r. uznając ją za krzywdzącą i wnieśli o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji z [...] grudnia 2021 r . Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, czyli pominięcie w zgromadzonym materiale dowodowym kwestii problemów zdrowotnych G. L., które bezpośrednio wpłynęły na jego możliwości związane z podjęciem stałego zatrudnienia w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym śmierć, a także nieuwzględnienie kwestii wysokiego bezrobocia w regionie zamieszkiwanym przez zmarłego ojca dzieci, co również w sposób bezpośredni wpłynęło na długość okresów składkowych w ostatnim dziesięcioleciu poprzedzającym śmierć, b) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na przyjęciu, że: • przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres i uznaniu przez organ, że w niniejszym stanie faktycznym, mimo udowodnienia niemal 4 lat okresów składkowych, brakujący okres składkowy nie może być uznany za niewielki, podczas, gdy okres 3 lat, 10 miesięcy i 7 dni pracy stanowi ponad 76% 5-letniego okresu składkowego wymaganego do uzyskania świadczenia, • sytuacja materialna nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, podczas, gdy przedstawiciel ustawowy skarżących obecnie przebywa na urlopie wychowawczym i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, c) 107 § 3 K.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie w zakresie oceny ich sytuacji materialnej poprzez niewskazanie, jakie kryterium dochodowe na członka rodziny dyskwalifikuje w zakresie otrzymania świadczenia w drodze wyjątku, a także skupienie się na okresach składkowych przed wypadkiem, co nie ma kluczowego znaczenia dla rozpatrzenia istoty sprawy przy przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku; 2. przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przyznania renty w drodze wyjątku z uwagi na rzekomy brak wykazania trudności w podjęciu zatrudnienia przez G. L., b) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] grudnia 2021 r. Przedstawiciel ustawowy małoletnich skarżących wskazała, że ojciec dzieci był osobą pracowitą i zaangażowaną w życie rodzinne. Pochodził z gminy [...], gdzie występuje bardzo wysoki współczynnik bezrobocia (w 2019 r. stopa bezrobocia dla powiatu [...] wynosiła 16%) i wielu ludzi, również młodych i zaradnych nie jest w stanie znaleźć zatrudnienie. W młodości pracował na budowie, podejmował również własną działalność. W okresie prowadzenia własnej działalności gospodarczej uległ wypadkowi (tarcza od szlifierki uderzyła go w okolice oczodołu i uszkodziła również gałkę oczną), na skutek czego miał problemy z widzeniem. Takie uszkodzenie znacząco wpłynęło na jego możliwości podjęcia pracy i w konsekwencji doprowadziło do zakończenia prowadzenia działalności. Zaznaczyła, że jest jedynym żywicielem rodziny, u której zdiagnozowano szereg chorób m.in. Hashimoto, trzepotanie przedsionków, niedoczynność tarczycy. Również u syna ujawniła się choroba w postaci padaczki, której ataki są tak intensywne, że wysoce prawdopodobnym jest, że nie będzie mogła powrócić do pracy, tylko sprawować opiekę nad dziećmi. Przedstawiciel ustawowy zwróciła uwagę, że mąż po wypadku i uszkodzeniu oka uzyskał jedynie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, od którego się odwoływał. Na skutek wypadku przebywał prawie2 lata na zwolnieniu lekarskim i rehabilitacyjnym. Mąż po wypadku odczuwał bóle w uszkodzonym oku, które odczuwał do śmierci. Po zakończeniu działalności gospodarczej próbował podjąć pracę na budowie, jednak nie było to możliwe, gdyż żaden z lekarzy medycyny pracy nie wyraził zgody na wystawienie mu zaświadczenia stwierdzającego, iż jest osobą zdolną do pracy. Wręcz przeciwnie wskazywano, że oko jest tak uszkodzone, iż niemożliwym jest podjęcie zatrudnienia. Tym samym należy stwierdzić, że G. L. podejmował wszelkie możliwe działania zmierzające do podjęcia pracy, jednak nie udało mu się z uwagi na uszkodzenie oka. W jej ocenie mąż znalazł się w dwuznacznej sytuacji, bowiem z jednej strony stopień niepełnosprawności nie pozwalał mu na uzyskanie świadczeń pozwalających na utrzymanie rodziny, a z drugiej uszkodzenie oka uniemożliwiało podjęcie pracy. Były to zatem czynniki od niego niezależne. Jej zdaniem organ dokonał interpretacji długości zachowania okresów składkowych wedle subiektywnych czynników, co powoduje, że taka ocena nie nosi cech swobodnej oceny sytuacji, lecz dowolności. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres. W niniejszym stanie faktycznym udowodniono, że okres składkowy wynosił 3 lata 10 miesięcy i 7 dni pracy, co stanowi ponad 76% 5-letniego okresu składkowego wymaganego do uzyskania świadczenia. Nie można zatem uznać, że w zaistniałych okolicznościach brakujący okres składkowy jest znaczący, bowiem zmarły ojciec dzieci przepracował znaczącą ilość czasu wymaganego przepisami ustawy. Nie osiągnął wymaganego 5-letniego okresu składkowego, ze względu na problemy z okiem, które zaczęły się po wypadku. Nie ulega wątpliwości, że wypadek, który miał miejsce, był zdarzeniem niemożliwym do przewidzenia i niezależnym od jego woli. Również stopa bezrobocia w miejscu zamieszkania nie była zależna od jego woli. Ponadto organ wskazał, że sytuacja materialna dzieci nie jest na tyle zła, aby uzasadniała przyznanie świadczenia. Orzecznictwo w tym zakresie wskazuje, że posiadanie przez ubiegających się o świadczenie jakichkolwiek dowodów nie wpływa na możliwość uzyskania renty w drodze wyjątku. Nie jest istotnym to, że skarżący mają jakiekolwiek środki na życie, lecz to, że nie mają środków niezbędnych do utrzymania. Wskazała, że dzieci są w wieku 10 i 3 lat i potrzebują dobrej jakości pożywienia, odpowiedniej odzieży, leków, środków pielęgnacyjnych, a także materiałów do nauki i zabawy. W przypadku syna dotkniętego padaczką minimum egzystencji to zapewnienie mu odpowiednich leków i opieki lekarskiej. W ocenie przedstawiciela ustawowego w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W. i A. L. są dziećmi G. L.. Niemożność podjęcia zatrudnienia wynikała z czynników niezależnych od jej męża, tj. wypadku, w którym uszkodził oko i wysokiego bezrobocia w miejscu o zamieszkania. Bezrobocie miało charakter wyjątkowych okoliczności, bowiem podjęcie pracy nie było uzależnione od chęci i woli męża. Dzieci ze względu na wiek nie są w stanie podjąć pracy zarobkowej. Nie mają obecnie niezbędnych środków utrzymania, co wynika z faktu, że aktualnie przebywa na urlopie wychowawczym i nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na zapewnienie im godnego bytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Pismem z [...] czerwca 2022 r. radca prawny A. W. jako pełnomocnik z urzędu skarżących poparł i uzupełnił skargę wnosząc o uchylenie obu decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. 1. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez: a) pominięcie okoliczności strukturalnego bezrobocia w powiecie [...], które w okresie dziesięciolecia poprzedzającego śmierć G. L. przekraczało ponad dwukrotnie stopę bezrobocia na całym obszarze Polski, b) pominięcie okoliczności wypadku G. L., okresu jego rekonwalescencji, czasowej niezdolności do wykonywania pracy, trwałej utraty pełnej sprawności oraz nieatrakcyjności dla przyszłych pracodawców i związanych z tym negatywnych konsekwencji w zakresie zdolności do znalezienia pracy, c) pominięcie okoliczności związanych z niepełnosprawnością syna – W. L. co w związku ze strukturalnym bezrobociem w regionie oraz niską atrakcyjnością jako pracownika istotnie utrudniło znalezienie stałego zatrudnienia G. L.; d) nieustalenie, że służba wojskowa odbyta przez zmarłego ojca dzieci powinna zostać uwzględniona do okresów składkowych w ramach ogólnego stażu ubezpieczeniowego przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, e) zaniechanie badania czy skarżący posiadają niezbędne środki utrzymania, w szczególności brak ustalenia jakiego rodzaju wydatki obciążają budżet rodzinny, a są uwarunkowane stanem ich zdrowia, potrzebą rehabilitacji i ponoszeniem wyższych, ale obiektywnie niezbędnych wydatków na konkretne potrzeby bytowe co doprowadziło do nieustalenia istotnych okoliczności sprawy oraz błędnego uznania, że wszystkie przesłanki z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy nie zostały spełnione. 2. art. 9 K.p.a. w zw. z art. 124 ustawy poprzez zaniechanie informowania skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie czy może im zostać przyznane świadczenie w drodze wyjątku, co skutkowało brakiem wiedzy o możliwości i konieczności dowodzenia spełnienia dodatkowych okoliczności w ramach przesłanek ustawowych warunkujących możliwość przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, a w szczególności okoliczności związanych z brakiem możliwości uzyskania zatrudnienia przez zmarłego ojca. 3. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 124 ustawy poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób pobieżny i skrótowy, co w konsekwencji uniemożliwia pełne zapoznanie się z podjętym rozstrzygnięciem przez Prezesa ZUS, a w szczególności z prawidłowością ustalenia czy skarżący spełnili wszystkie przesłanki ustawowe warunkujące możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku oraz jakie fakty i okoliczności organ wziął pod uwagę przy dokonywanej ocenie. W odpowiedzi na powyższe organ pismem z [...] lipca 2022 r. podał, że do stażu pracy G. L. uwzględniono okres odbywania służby wojskowej od [...] kwietnia 1994 r. do [...] lipca 1995 r. na podstawie wpisu w książeczce wojskowej, którą wdowa przedłożyła do wniosku o rentę rodzinną. Zaznaczył także, że ojciec dzieci był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jedynie w krótkich okresach (ostatnio od [...] czerwca 2008 r. do [...] września 2008 r., tj. przed okresem rozpatrywanych do uprawnień rentowych 10 lat przed dniem zgonu – [...] lutego 2009 r. – [...] lutego 2019 r.). Ponadto nie została przedstawiona żadna dokumentacja na okoliczność aktywnego poszukiwania pracy podlegającej ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez G. L.. Ponownie organ zauważył, że we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia ani inne zdarzenia zewnętrzne, niezależne od jego woli, których nie można było przewidzieć i którym nie można było zapobiec. Podkreślił także, że trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania żądanego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być zatem sama trudna sytuacja materialna skarżącego. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne. Z brzmienia art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku zmarłego ojca skarżących nie można stwierdzić, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w wieku 45 lat G. L. posiadał staż ubezpieczeniowy wynoszący 12 lat, 5 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W dziesięcioleciu przypadającym przed dniem śmierci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentował 3 lata, 10 miesięcy i 7 dni tych okresów. Ponadto od [...] listopada 1999 r. do [...] maja 2006 r., od [...] kwietnia 2011 r. di [...] czerwca 2012 r. oraz od [...] czerwca 2013 r. do [...] maja 2017 r. zmarły ojciec skarżących nie podejmował zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. We wskazanych przerwach w ubezpieczeniu nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że zmarły G. L. posiadał krótki staż ubezpieczeniowy, nieadekwatny do jego wieku (45 lat w dacie zgonu) oraz to, że w latach 1992-2014 nie podejmował pracy, ani żadnej innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Poszukując wyjaśnienia przyczyn przerw w zatrudnieniu zmarłego ojca skarżących nie sposób stwierdzić, że powstały one wskutek okoliczności, na które nie miał wpływu. Brak aktywności zawodowej zmarłego ojca powiązanej z odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne nie był wynikiem jego niezdolności do pracy, co potwierdził lekarz orzecznik ZUS, który orzeczeniem z [...] lipca 2020 r. stwierdził, że G. L. nie był niezdolny do pracy. Stan jego zdrowia nie stanowił zatem przeszkody w zatrudnieniu. Przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był zatem zły stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Podkreślić należy, że w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to jednak nie może ona prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na fakty podnoszone przez stronę. W postępowaniu o świadczenie w drodze wyjątku to osoba zainteresowana powinna wskazać wszelkie dowody i okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Skoro strona wnioskująca domaga się uznania jej argumentów, wskazujących na rzeczywiste szczególne okoliczności dotyczące zmarłego, a uniemożliwiające mu podjęcie legalnej pracy, powinna dowody na te tezy okazać, by organ mógł je zweryfikować, a nie ograniczać się jedynie do eksponowania przekonania, iż dowodem na nieprawidłową ocenę materiału dowodowego jest sam fakt, iż na jego podstawie organ nie doszedł do wniosków postulowanych przez przedstawiciela ustawowego i nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia. Prawidłowość postępowania dowodowego nie zależy od tego, czy zapadła decyzja jest satysfakcjonująca dla wnioskodawcy, a kompletność materiału dowodowego nie może być oceniana przez pryzmat tego, czy organ dotarł do dowodów korzystnych dla strony. Nie można też oczekiwać, aby organ prowadził takie postępowanie tak długo aż dowody takie znajdzie, ani też by oceniać prawidłowość oceny dowodów tylko pod względem tego, czy doprowadziła ona do konkluzji zadowalających dla strony. O wyjątkowości okoliczności podnoszonych przez przedstawiciela ustawowego nie może przesądzać subiektywne przekonanie, gdyż muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być uznane jako szczególne. Usprawiedliwieniem braku zatrudnienia (przerw w ubezpieczeniu) nie może być podnoszona przez przedstawiciela ustawowego kwestia rejestracji ojca dzieci jako osoby bezrobotnej i poszukującej pracy. Podkreślić należy, że okresy pozostawania bez pracy, nawet potwierdzone formalną rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie mogą być zaliczane do okresu ubezpieczenia, bowiem nie stanowią okresu składkowego, ani nieskładkowego. Trudna sytuacja na rynku pracy i zjawisko bezrobocia nie stanowią okoliczności szczególnych w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, usprawiedliwiających niewypracowanie wymaganego okresu w celu uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1208/20, sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia pracy, choćby działania te zakończyły się niepowodzeniem, nie stanowi okoliczności szczególnej. W przeciwnym wypadku świadczenia przyznawane w tym trybie mogłyby stać się regułą. Aby okres pozostawania bez pracy można było uznać za szczególną okoliczność, należy udowodnić, że w celu znalezienia pracy wykazano się wyjątkową (ponadprzeciętną) aktywnością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 871/19). Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. Niedostrzeganie bowiem okresu zatrudnienia prowadziłoby w prosty sposób do przyznawania świadczeń niewiele różniących się co do wysokości, osobom powołującym się na nieporównywalne okresy zatrudnienia, co w ostatecznym rachunku naruszałoby interes społeczny, a także zasady sprawiedliwości. Sąd podziela również stanowisko organu, że za okoliczność szczególną nie można uznać świadomego podejmowania przez G. L. prac dorywczych, bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Słusznie organ podnosi, że był to jego świadomy wybór, który korzystając wówczas ze zdolności do pracy (wypadek, który mógł ograniczyć zdolności zatrudnienia zmarłego ojca dzieci nastąpił dopiero w 2008 r.), unikał obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. To z kolei rodzi określone skutki w sferze uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Taka ocena świadomego zatrudniania się, wykonywania prac dorywczych lub prowadzenia działalności gospodarczej bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek jest też prezentowana w judykaturze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 444/01 oraz z 4 października 2016 r., sygn. akt I OSK 410/16 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających krótki staż ubezpieczeniowy G. L. (12 lat, 5 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych) na przestrzeni 45 lat życia, kiedy to nie była wobec niego orzeczona niezdolność do pracy tak całkowita, jak i częściowa. Sam zaś wypadek ubezpieczonego z 2008 r. i następująca po nim rehabilitacja usprawiedliwiają jego brak aktywności zawodowej przez kilka kolejnych miesięcy. Biorą pod uwagę, iż skarżący legitymował się krótkimi okresami składowymi na przestrzeni 2010 – 2019 r. trudno jest przyjąć, że stan zdrowia stanowił przeszkodę uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Także w sprawie brak jest dowodów na to, że zmarły ojciec małoletnich skarżących usilnie poszukiwał zatrudniania związanego z opłacaniem składek emerytalnych i rentowych. Samo zaś wysokie bezrobocie strukturalne w miejscu zamieszkania ubezpieczonego, bez aktywnego poszukiwania pracy (w branży budowlanej z zasady jej najwięcej), nie może być traktowane jako okoliczność szczególna. Tym samym nie sposób postawić organowi zarzutu rozpoznania sprawy z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów postępowania, a także dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mającego zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.