Sygnatura
II SA/Wa 664/25
Wyrok WSA w Warszawie z 10 lutego 2026 r., II SA/Wa 664/25 – funkcjonariusze Straży Granicznej
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 10 lutego 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do uposażenia za okres zwolnienia lekarskiego oddala skargę
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2025 r. (dalej: "KGSG") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dale: "k.p.a"), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez [...] SG M. L. (dalej: "Skarżący") od decyzji Nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2024 r. (dalej: "Komendant", "K[...]OSG") w sprawie utraty prawa do uposażenia przez ww. funkcjonariusza za okres od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. w związku z nieprawidłowym wykorzystaniem zwolnienia lekarskiego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2024r. na podstawie art. 104 k.p.a., w zw. z art. 125e ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 7, ust. 10, ust. 13 oraz art. 125f ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 915 ze zm., dalej: "u.o.s.g."), orzekł, że niżej wymieniony funkcjonariusz [...] Oddziału Straży Granicznej w służbie stałej: [...] SG M. L. , starszy kontroler Zespołu Służby Granicznej Grupy Granicznej Placówki Straży Granicznej kategorii II w [...], etat [...] w 05 (piątej) grupie uposażenia zasadniczego w I kategorii z mnożnikiem 2,116 kwoty bazowej, dodatek służbowy przyznany na czas nieokreślony w miesięcznej wysokości 810,00 zł podwyższony do dnia 31 grudnia 2024 r. do wysokości 1810,00 zł, bez zmiany pozostałych składników uposażenia, traci prawo do uposażenia za okresy zwolnień lekarskich: 1. od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...]stycznia 2024 r. (41/30) 2. od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r (21/30). W uzasadnieniu decyzji Komendant wskazał, że ww. Skarżący podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim brał udział w akcji ratowniczo – gaśniczej, jako członek Ochotniczej Straży Pożarnej w [...], co potwierdza pismo Komendanta Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]. Nadto Komendant wskazał, że z przeprowadzonej kontroli wynika, że Skarżący brał udział we wcześniej wspomnianych akcjach niejednokrotnie tj. w dniach [...] stycznia 2024 r., [...] lutego 2024 r. i [...] lutego 2024 r. Komendant stwierdził, że niewłaściwe wykorzystania zwolnienia lekarskiego lub wykorzystania w sposób niezgodny z jego celem może nastąpić nie tylko w wyniku przeprowadzenia kontroli w domu, ale także gdy uzyska się w innym trybie informacje wskazujące na niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Za zachowanie niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego uznaje się wykorzystanie zwolnienia do innych celów niż leczenie, tj. podejmowanie działań, których chory powinien unikać. Zgodnie z art. 125e ust. 3, 7, 9, 10, 13 u.s.o.g., kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy funkcjonariusz w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. Przedmiotową kontrolę przeprowadza upoważniona osoba sporządzając w razie potrzeby stosowny protokół. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, funkcjonariusz traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. Z powyższego wynika, że osobą wskazaną do stwierdzenia nieprawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego jest osoba kontrolująca, a ustalenia zawarte w protokole stanowią podstawę do stwierdzenia przez przełożonego funkcjonariusza utraty przez niego prawa do uposażenia. Z art. 125e ust. 7 u.s.o.g., zawierającego wyjaśnienie, na czym polega kontrola prawidłowości zwolnienia lekarskiego, nie wynika, aby w tej sprawie obowiązkiem organu było ustalenie zaleceń związanych z wystawionym [...] SG M. L. zwolnieniem lekarskim zawierającym określenie jednostki chorobowej dla wyjaśnienia zasadności lub wpływu na proces jego leczenia w okresie zwolnienia lekarskiego. W tym postępowaniu organ nie ustalał bowiem stanu zdrowia kontrolowanego funkcjonariusza. Zawarte w posiadanych przez organ zwolnieniach lekarskich [...] SG M. L. na druku ZUS ZLA nr [...] oraz na druku ZUS ZLA nr [...], wystawionych przez lekarza J. K., wskazanie lekarskie zawierało jedynie cyfrę "2", z której wynika, że pacjent "może chodzić". Oznacza to, że organ podczas kontroli prawidłowości wykorzystania przez [...] SG M. L. zwolnienia lekarskiego nie czynił ustaleń dotyczących jego choroby czy zalecanych sposobów leczenia. Organ, opierając się na doświadczeniu życiowym, był uprawniony ocenić, czy udział w działaniach ratowniczo - gaśniczych Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] wyżej wymienionego funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim wystawionym przez lekarza ze wskazaniem lekarskim "może chodzić" stanowił prawidłowe, czy też nieprawidłowe, wykorzystanie zwolnienia lekarskiego w sposób zgodny, czy też niezgodny, z celem tego zwolnienia. Z zaświadczeń lekarskich wystawionych [...] SG M. L. na druku ZUS, ZUS ZLA nr ZJ [...] za okres od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia[...] stycznia 2024 r. oraz na druku ZUS ZLA nr [...] za okres od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. wynika, że we wskazaniach lekarskich ujętych w punkcie 17 widnieje cyfra "2" - chory może chodzić. Wykonywanie jakichkolwiek czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do służby zawsze stanowi wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, przy czym może to być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania chorego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję. Cyfra "2" umieszczona na druku zaświadczenia lekarskiego (poz. 17 - wskazania lekarskie), która oznacza, że "chory może chodzić’", upoważnia do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, takich jak wstawanie z łóżka, poruszanie się po mieszkaniu, udanie się do sklepu po niezbędne artykuły żywnościowe, na ewentualne zabiegi, czy też kontrolę lekarską lub spacer w celach rekonwalescencyjnych (por.m.in. wyrok NSA z 2 marca 2018 r. sygn. 1 OSK 2071/17, wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 1941/19, wyrok NSA z 6 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 409/17, wyrok WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Wa 1687/16, a także wyrok Sądu [...]). Fakt, że funkcjonariusz może chodzić, nie jest tożsamy z możliwością gospodarowania czasem zwolnienia lekarskiego w sposób dowolny. Ponadto podejmowane działania przez funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim muszą pozostawać w funkcjonalnym i proporcjonalnym związku z celem tego zwolnienia, czyli do uzyskania pełnej zdolności do dalszego świadczenia służby. Podejmowanie działań nieadekwatnych, niecelowych, ryzykownych, jak też nieproporcjonalnych do osiągnięcia zamierzonego efektu nie może być uznane za prawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. Aktywność przy działaniach ratowniczo - gaśniczych, które charakteryzują się nieprzewidzialnością i dynamiką, związana jest z ryzykiem utraty zdolności do pełnienia służby, gdyby doszło do zdarzenia losowego. Zatem prace te nie gwarantują efektywnego powrotu do pełnej sprawności zdrowotnej, a tym samym do uzyskania pełnej zdolności do służby. W przedmiotowej sprawie nie sposób więc uznać – zdaniem organu – aby wykonywana przez [...] SG M. L. aktywność w okresie zwolnienia lekarskiego stanowiła niezbędne czynności jego życia codziennego lub też działania zmierzające do uzyskania pełnej sprawności i zdolności do służby. Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, że w okresie zwolnień lekarskich, tj. od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. [...] SG M. L. brał udział w działaniach ratowniczych przy OSP w [...] , co nie było związane z celem udzielonego zwolnienia lekarskiego, tj. zwolnienie lekarskie było wykorzystywane niezgodnie ze swoim celem. Tym samym, należało uznać, że [...] SG M. L. traci prawo do uposażenia za cały okres powyższych zwolnień lekarskich. Od powyższej decyzji [...] M. L. złożył w dniu [...] stycznia 2025r. odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa: 1. art. 77 § 1 Kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a to wobec niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza ortopedy celem ustalenia kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, w tym zaleceń lekarskich co do procesu leczenia schorzenia na jakie cierpi M. L. pomimo braku wiedzy specjalnej po stronie Organu, albowiem uprawnionym i kompetentnym w tym zakresie jest jedynie lekarz, który dysponuje specjalistyczną wiedzą i jest w stanie precyzyjnie określić zalecenia i sfomułować przeciwskazania, a nadto dowodu z przesłuchania świadka M. K. celem ustalenia, jakie zadania realizował M. L. w działaniach ratowniczo-gaśniczych w dniach: [...].01.2024 r., [...].02.2024 r. i [...].02.2024 r., czy były inne osoby które mogły wykonywać ww. czynności, a także czy udział M. L. w tych działaniach był niezbędny dla ratowania ludzi bądź mienia, co uprawniałoby odwołującego się do udziału ww. akcjach mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim. 2. art. 125e ust. 13 u.o.s.g. wobec orzeczenia o utracie przez M. L. prawa do uposażenia zadały okres przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim w sytuacji, gdy fakt uczestnictwa w nagłej akcji ratowniczej celem ratowania życia, zdrowia ludzkiego i mienia świadczy o zaistnieniu wyjątkowych okoliczności wyłączających możliwość uznania, iż M. L. wykorzystywał zwolnienie w sposób nieprawidłowy. Wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dopuszczenie dowodu z: 3. opinii biegłego lekarza ortopedy - na okoliczność ustalenia zaleceń lekarza co do procesu leczenia i przebiegu zwolnienia lekarskiego M. L. wg jednostki chorobowej wskazanej w dokumentacji medycznej w okresie [...] grudnia 2023 r. do [...] lutego 2024 r., braku wpływu udziału M. L. w działaniach ratowniczo-gaśniczych w dniach: [...].01.2024 r., [...].02.2024 r. i 18.02.2024 r. na przebieg leczenia, długość trwania zwolnienia lekarskiego adekwatnej do schorzenia, braku przesłanek do uznania, iż zwolnienie lekarskie było wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem. 4. przesłuchania świadka M. K., zam. [...], [...], - na okoliczność ustalenia jakie zadania realizował M. L. w działaniach ratowniczo- gaśniczych w dniach: [...].01.2024 r., [...].02.2024 r. i [...].02.2024 r., czy aktywnie uczestniczył w tych działaniach, czy podejmował czynności, które były związane z aktywnością fizyczną bądź mogły go narazić na jakikolwiek uraz fizyczny, czy udział M. L. w tych działaniach był niezbędny dla ratowania ludzi bądź mienia. 5. dokumentacji medycznej M. L. z poradni chirurgii urazowo- ortopedycznej (IX-XI 2023 r.) oraz wypisu z oddziału Chirurgii SP ZOZ w [...] z dn. [...] lutego 2024 r. 6. na potwierdzenie przebiegu leczenia zachowawczego M. L., stwierdzenia konieczności zabiegu operacyjnego stawu w październiku 2023 r., czasookresu oczekiwania na planowany zabieg operacyjny, daty operacji i wypisu ze szpitala w dn. [...] lutego 2024 r. Wskazując na powyższe wnoszę o: 7. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania, Skarżący rozwinął w sposób szczegółowy każdy z postawionych w petitum odwołania zarzutów. Po rozpoznaniu odwołania [...] M. L. , Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. W uzasadnieniu decyzji KGSG wskazał, że zgodnie z art. 125e ust. 1 u.o.s.g., prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli. W myśl ust. 2 przywołanego przepisu kontrolę przeprowadzają: 1) komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - w zakresie prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby oraz prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego; 2) przełożony funkcjonariusza właściwy do spraw osobowych - w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz w zakresie oświadczenia funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3. Stosownie do treści art. 125e ust. 7 cyt. ustawy kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy funkcjonariusz w okresie orzeczonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, funkcjonariusz traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia (art. 125e ust. 3 ww. ustawy). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 125e cyt. ustawy). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zaistniała wskazana w art. 125e ust. 3 u.o.s.g. przesłanka utraty przez [...] SG M. L. uposażenia za zwolnienia lekarskie przypadające w okresach od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. Na powyższe wskazuje bowiem materiał zgromadzony w sprawie, z którego wynika, że sposób wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez ww. był nieprawidłowy, a udział skarżącego w akcjach ratowniczo - gaśniczych ochotniczej straży pożarnej podczas zwolnienia lekarskiego nie pozostawał w związku z celem zwolnienia i stanowił o nadużyciu prawa funkcjonariusza do uposażenia przysługującego w związku z absencją. Co do zarzutów wskazanych przez Skarżącego w skardze, KGSG stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wyczerpujący oraz zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. W świetle powyższego pozbawienie [...] SG M. L. prawa do uposażenia za okres od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r., w związku z ustaleniem nieprawidłowego wykorzystania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego należy uznać za zasadne. W dniu 19 marca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga [...] M. L.. W skardze tej Skarżący zarzucił Organowi naruszenie: 1. art. 125e ust. 13 u.o.s.g. wobec orzeczenia o utracie przez M. L. prawa do uposażenia za cały okres przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim w sytuacji, gdy fakt uczestnictwa w nagłej akcji ratowniczej celem ratowania życia, zdrowia ludzkiego i mienia świadczy o zaistnieniu wyjątkowych okoliczności wyłączających możliwość uznania, iż M. L. wykorzystywał zwolnienie w sposób nieprawidłowy. 2. art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu, iż w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wyczerpujący przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż organ nie ma kompetencji do oceny stanu zdrowia skarżącego, ani weryfikacji orzeczeń lekarskich, co w o ocenie skarżącego przekonuje o braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do jej rozstrzygnięcia, a to wobec niedopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza 1 ortopedy celem ustalenia kluczowych okoliczności, a mianowicie zaleceń lekarskich co do procesu leczenia schorzenia na jakie cierpi M. L. pomimo braku wiedzy specjalnej po stronie Organu, a uprawnionym i kompetentnym w tym zakresie jest jedynie lekarz, który dysponuje specjalistyczną wiedzą i jest w stanie precyzyjnie określić zalecenia i sfomułować przeciwskazania, a nadto dowodu z przesłuchania świadka M. L. celem ustalenia, jakie zadania realizował M. L. w działaniach ratowniczo-gaśniczych w dniach: [...].01.2024 r., [...].02.2024 r. i [...].02.2024 r., czy były inne osoby które mogły wykonywać ww. czynności, a także czy udział M. L. w tych działaniach był niezbędny dla ratowania ludzi bądź mienia, co uprawniałoby skarżącego do udziału ww. akcjach mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim. 3. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. wobec dokonania dowolnej oceny materiału dowodowego wyrażającej się w błędnym uznaniu, iż sposób wykorzystania zwolnienia lekarskiego przez ww. był nieprawidłowy, a udział skarżącego w akcjach ratowniczo- gaśniczych ochotniczej straży pożarnej podczas zwolnienia lekarskiego nie pozostawał w związku z celem zwolnienia i stanowił o nadużyciu prawa funkcjonariusza do uposażenia przysługującego w związku z absencją, podczas gdy rzetelna analiza faktycznych czynności wykonywanych przez M. L. w czasie akcji ratowniczo-gaśniczych prowadzi do wniosku, że funkcjonariusz przez cały czas zachowywał należytą ostrożność, a jego działania były statyczne - prowadzenie wozu, obsługa pompy wodnej, przez co udział w akcji nie mógł stanowić zagrożenia dla procesu rekonwalescencji; 4. art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz działanie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w efekcie czego organ II instancji doszedł do błędnej konkluzji, iż pozbawienie [...] M. L. prawa do uposażenia za okres od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. w związku z ustaleniem nieprawidłowego wykorzystania przez skarżącego zwolnienia lekarskiego należy uznać za zasadne. Wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dn. [...] grudnia 2024 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, Skarżący rozwinął zarzuty opisane w petitum skargi. KGSG w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to przepis w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Rozpatrując skargę wedle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja KGSG z dnia [...] lutego 2025 r. oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny K[...]OSG z dnia [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie utraty prawa Skarżącego do uposażenia z powodu nieprawidłowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego nie naruszają prawa. Kwestię kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez funkcjonariuszy Straży Granicznej określa art. 125e u.o.s.g., który w ust. 1 stanowi, że prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie funkcjonariusza, którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli. Stosownie do art. 125e ust. 2 pkt 2 ww. ustawy kontrolę przeprowadza przełożony funkcjonariusza właściwy do spraw osobowych - w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz w zakresie oświadczenia funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego,funkcjonariusz traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia (art. 125e ust. 3). Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy funkcjonariusz w okresie orzeczonej niezdolności do służby, nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej (art. 125e ust. 7). W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że funkcjonariusz wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego (art. 125e ust. 10). Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, o którym mowa w ust. 3 lub 4 (art. 125e ust.13). Od decyzji, o której mowa w ust. 13, funkcjonariuszowi przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego (art. 125e ust.14). Sformułowanie "wykorzystanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem" nie ma definicji legalnej, co każdorazowo wymaga odniesienia się do indywidualnego przypadku. W orzecznictwie odnoszącym się do badanej kwestii zwraca się uwagę, iż celem zwolnienia lekarskiego jest uzyskanie przez chorego pełnej zdolności do służby. Samo bowiem zwolnienie lekarskie przesądza o niezdolności do służby w okresie w nim wskazanym. Przez nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego należy rozumieć taką czynność, która nie stanowiła dla osoby niezdolnej do służby czynności dnia codziennego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...]). Za sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego uznaje się wykonywanie czynności, które - wbrew zaleceniom lekarskim - wydłużają czas powrotu do zdrowia, utrudniają rekonwalescencję i odpoczynek. Zapis w zaświadczeniu lekarskim wskazujący, że pacjent "może chodzić", uprawnia do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego (choć nie jest to określenie precyzyjne o zamkniętym zakresie znaczeniowym), tj. poruszania się po mieszkaniu, udania się po zakupy, na zabieg czy kontrolę lekarską. Zakres dopuszczalnego poruszania się funkcjonariusza w takim przypadku winien ograniczać się do najbliższych okolic jego miejsca zamieszkania i tylko dla załatwienia podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność, iż w trakcie zwolnienia lekarskiego chory "może chodzić" nie oznacza, że funkcjonariusz przebywający na zwolnieniu lekarskim może traktować okres zwolnienia lekarskiego jako czas wolny od służby, którym może swobodnie dysponować. Czas zwolnienia lekarskiego nie może być traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, urlopu bezpłatnego, czy innych dni wolnych od służby, w których to okresach funkcjonariusz decyduje o sposobie spędzania wolnego czasu (por. wyroki NSA z dnia 22 lutego 2022r., sygn. akt III OSK 1016/21 oraz z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 3406/21; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1687/16; publ. CBOSA). Obowiązek wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy zgodnie z jego celem - w sensie poddania się zaleceniom i wskazaniom lekarskim - stawia zatem wymóg wyeliminowania sytuacji takiemu celowi przeciwnych. Chodzi więc o zaniechanie zachowań, które są wykorzystywaniem zwolnienia w innym celu niż odzyskanie zdolności do pracy. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że w postępowaniu dotyczącym badania przesłanek utraty prawa funkcjonariusza Policji do uposażenia, organ nie dokonuje analizy jednostki chorobowej i nie ustala stanu zdrowia kontrolowanego policjanta (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 1016/21; publ. j.w.), czego w niniejszej sprawie domagał się skarżący. Organ zobowiązany jest jednak każdorazowo ustalić i ocenić, mimo przytoczonych powyżej ogólnych reguł interpretacji tego pojęcia, czy w indywidualnej sprawie danego funkcjonariusza doszło do wykorzystania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem. Zakładając, że celem zwolnienia lekarskiego jest powrót do zdrowia, to obowiązkiem organu jest wykazanie, że określone zachowanie funkcjonariusza celowi temu nie sprzyjało. Dopiero szczegółowa analiza tej kwestii na tle konkretnego stanu faktycznego, znajdującego odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, pozwala dokonać prawidłowej oceny. W orzecznictwie podkreśla się bowiem konsekwentnie, iż w niektórych sytuacjach osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim będzie zobligowana do podjęcia określonych działań, co może usprawiedliwiać zachowanie prawa do uposażenia, musi to być jednak aktywność, która została wymuszona okolicznościami nadzwyczajnymi i obiektywnie niezależnymi od funkcjonariusza (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 511/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1531/19; wyrok NSA z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt I OSK 175/20; publ. j.w.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że prawidłowa realizacja dyrektywy wynikającej z art. 125e ust. 7 u.o.s.g. wymaga odniesienia do indywidualnych uwarunkowań faktycznych, w których doszło do udzielenia zwolnienia lekarskiego oraz skonfrontowania ich z działaniem, które ocenia się jako sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego (por. wyroki NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1095/18 oraz z dnia 12 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1041/19; publ. j.w.). W ocenie Sądu organ zrealizował dyrektywy wynikającej z ww. przepisu w sposób prawidłowy. Poddał szczegółowej, wyczerpującej analizie i ocenie okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy, wskazał, że skarżący w czasie absencji chorobowej w dniu 24 stycznia, 7 lutego i 18 lutego 2024 r. brał udział w działaniach ratowniczo- gaśniczych prowadzonych przez Ochotnicza Straży Pożarną, które ze swej istoty są działaniami niebezpiecznymi, mogącymi prowadzić do różnego rodzaju urazów. Należy podkreślić, że w toku postepowania skarżący złożył wyjaśnienia, w których potwierdził swój udział w powyższych akcjach. W decyzji organ wskazał, ze z zaświadczeń lekarskich wystawionych [...] SG M. L. na druku ZUS ZUS ZLA nr [...] za okres od dnia [...] grudnia 2023 r. do dnia [...] stycznia 2024 r. oraz na druku ZUS ZLA nr [...] za okres od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. wynika, że we wskazaniach lekarskich ujętych w punkcie 17 widnieje cyfra "2" - chory może chodzić. Organ wyjaśnił jednak, że wykonywanie jakichkolwiek czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do służby zawsze stanowi wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, przy czym może to być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i inne zachowania chorego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję. Cyfra "2" umieszczona na druku zaświadczenia lekarskiego (poz. 17 - wskazania lekarskie), która oznacza, że "chory może chodzić’", upoważnia do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, takich jak wstawanie z łóżka, poruszanie się po mieszkaniu, udanie się do sklepu po niezbędne artykuły żywnościowe, na ewentualne zabiegi, czy też kontrolę lekarską lub spacer w celach rekonwalescencyjnych (por.m.in. wyrok NSA z 2 marca 2018 r. sygn. 1 OSK 2071/17, wyrok NSA z 16 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 1941/19, wyrok NSA z 6 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 409/17, wyrok WSA w Warszawie z 6 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Wa 1687/16, a także wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] listopada 2002 r., sygn. [...]). Fakt, że funkcjonariusz może chodzić, nie jest tożsamy z możliwością gospodarowania czasem zwolnienia lekarskiego w sposób dowolny. Ponadto podejmowane działania przez funkcjonariusza przebywającego na zwolnieniu lekarskim muszą pozostawać w funkcjonalnym i proporcjonalnym związku z celem tego zwolnienia, czyli do uzyskania pełnej zdolności do dalszego świadczenia służby. Organ wskazał również, że podjęcie przez [...] SG M. L. niezdolnego do służby i przebywającego na zwolnieniu lekarskim, mogącego chodzić czynności ratowniczych w związku z przynależnością do Ochotniczej Straży Pożarnej nie stanowiło zwykłych czynności dnia codziennego. Sąd w pełni podziela w tym zakresie stanowisko organu. Udział w akcjach OSP jest dynamiczny i nieprzewidywalny a od osób w nich uczestniczących należy wymagać pełnej sprawności i zaangażowania by nieść pomoc innym i ustrzec się od zagrożenia. Podkreślić należy, że skarżący przebywała na zwolnieniu lekarskim mającym na celu powrót do zdrowia po urazie stawu skokowego. Funkcjonariusz mimo braku świadczenia służby otrzymuje wynagrodzenia za okres rekonwalescencji i okres ten winien być przeznaczony właśnie na rekonwalescencje bez zbędnych dodatkowych aktywności fizycznych mogących negatywnie wpłynąć na rehabilitację. Reasumując należy przyznać racje organowi, że we wskazanych okresach skarżący nieprawidłowo wykorzystał zwolnienie lekarskie biorąc udział w działaniach OSP w [...]. Stanowiska tego nie zmieni również fakt, że udział w akcjach gaśniczych OSP należy uznać za pozytywny. Zdaniem Sądu organy obu instancji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i uzupełnioną postanowieniami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego celem wykazania, że dana okoliczność została udowodniona. Zaznaczyć należy, że ustawodawca przewidział otwarty katalog środków dowodowych stanowiąc, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 k.p.a.), a zatem to do organu należy decyzja, z których środków dowodowych i jakim zakresie skorzysta. Zdaniem Sadu również brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego ortopedy nie miało wpływu na rozstrzygniecie, ponieważ niewątpliwie udział w akcjach gaśniczych nie stanowi wykorzystania zgodnie z jego celem. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd skargę oddalił działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 kwietnia 2025
- Symbol z opisem
- 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
- Hasła tematyczne
- Straż graniczna
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Kruszewska-Grońska Mateusz Rogala.
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151, art. 3 § 1, art. 134 § 1 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
art. 1 § 1 i § 2 · Dz.U. 2024 poz. 1267
- Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t. j.)
art. 125 e, art. 125 e ust. 2 pkt 2, art. 125 c ust. 1 pkt 3, art. 125 e ust. 7, art. 125 e ust. 10, art. 125 e ust. 13, art. 125 e ust. 14 · Dz.U. 2022 poz. 1061
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Wa 2219/25 · 9 lutego 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2026 r., II SA/Wa 2219/25 – funkcjonariusze Straży Granicznej
Sygnatura: II SA/Wa 1761/25 · 6 lutego 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 6 lutego 2026 r., II SA/Wa 1761/25 – funkcjonariusze Straży Granicznej
Sygnatura: II SA/Wa 971/25 · 5 lutego 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 5 lutego 2026 r., II SA/Wa 971/25 – funkcjonariusze Straży Granicznej
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny