II SA/Wa 513/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Piotr Borowiecki Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy – Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych – uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji –

W dniu [...] grudnia 2014 r. T. M. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna i decyzją z tego samego dnia nr [...], Starosta Powiatu [...] orzekł o uznaniu skarżącą z dniem [...] grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną oraz odmówił prawa do przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Rozpoznając sprawę wskutek odwołania skarżącej, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał przepisy art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazał, że stosując powyższą normę prawną i licząc 18 miesięcy wstecz od dnia poprzedzającego rejestrację w Urzędzie Pracy, tj. od [...] grudnia 2014 r. do [...] czerwca 2013 r., wymieniona nie legitymuje się w tym okresie 365 dniami uprawniającymi do przyznania prawa do zasiłku. Uwzględnieniu podlega bowiem jedynie okres zatrudnienia w miesiącach październik, listopad i grudzień 2013 r., bowiem tylko w tych miesiącach strona uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, a to daje łącznie tylko 92 dni. W ocenie organu, do okresu uprawniającego do zasiłku nie można zaś zaliczyć pozostałego zatrudnienia u pracodawcy, tj. okresu od 1 stycznia 2014 r. do 30 listopada 2014 r. z powodu uzyskiwania przez stronę wynagrodzenia w kwocie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Ponadto dla sprawy bez znaczenia pozostaje zaś fakt zatrudnienia w tym czasie skarżącej na pół etatu, gdyż znaczenie ma tylko rzeczywiście pobierane wynagrodzenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca T. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Podniosła również, iż organ bezzasadnie nie zastosował w sprawie normy art. 8 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł i jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 466/15, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej przez Wojewodę [...] Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 400/16, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu podał m.in., że: "rozważania poczynione przez Sąd meriti dotyczyły nieaktualnego stanu prawnego, przeto są wadliwe. Bowiem nie dostrzegł on, iż ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 6, poz. 33) wprowadzono do tej ustawy definicję pojęcia "minimalne wynagrodzenie za pracę". Zgodnie z jej przepisem art. 40 ustawa nowelizacyjna weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co nastąpiło 17 stycznia 2009 r., zatem obowiązywała w stanie faktycznym tej sprawy. Jak głosi art. 2 ust. 1 pkt 12a ustawy w tym brzmieniu "Ilekroć w ustawie jest mowa o: minimalnym wynagrodzeniu za pracę – oznacza to kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłoszoną na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 169, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz 2005 r. Nr 157, poz. 1314)". Owa definicja ma więc rangę definicji ustawowej. W orzecznictwie przyjęto, iż określenie "minimalnego wynagrodzenia za pracę" odnoszącego się do zatrudnienia "[...] w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy [...]" wyłącza dopuszczalność innego ustalania treści tego pojęcia, w szczególności wyprowadzenia go w wyniku dokonania wykładni, która podważyłaby obecną regulację ustawową (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1330/10, publ. CBOSA), i ten pogląd należy podzielić. Również art. 8 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę nie pozwala na podważenie mocy obowiązującej definicji ustawowej przyjętej w art. 2 ust. 1 pkt 12a i innego jej rozumienia. Pozwala bowiem na ustalenie treści pojęcia minimalnego wynagrodzenia wszystkich pracowników, podczas gdy wspomniany art. 8 ustawy z 10 października 2002 r. tylko pracowników zatrudnionych w niepełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy, tj. nie na pełen etat (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 115/12, CBOSA). Celem regulacji wprowadzającej wymóg uzyskiwania wynagrodzenia w określonej wysokości nie było stworzenie możliwości uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych osobom, które uzyskują wynagrodzenie proporcjonalne do wymiaru czasu pracy, liczone na zasadzie art. 8 przywołanej ustawy. W praktyce bowiem każde wynagrodzenie osób zatrudnionych przez pracodawcę stosującego się do powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, w tym także zatrudnienie w minimalnym wymiarze czasu pracy, rodziłoby uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż byłoby ono pochodną umownie przyjętego wymiaru czasu pracy i wyliczenia dokonanego na tej podstawie. Zatem odmienny pogląd Sądu Wojewódzkiego wyrażony w tej sprawie jest błędny. Przy czym definicję tę należy odnieść do uregulowania zawartego w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy, skoro tym pojęciem przepis ten się posługuje. Tu zaś istotne jest również to, czy bezrobotna była zatrudniona w określonym w nim okresie i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istniał obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105. T. M. powołała się na brak obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy, mający wynikać z brzmienia art. 104b cytowanej ustawy. Ta okoliczność wymaga ustalenia i rozważenia, od czego Sąd I instancji się uchylił, a co wykracza poza ramy postępowania kasacyjnego. W tej materii pomocne mogą się okazać wywody zawarte w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2787/14 (CBOSA). Godzi się też zwrócić uwagę, iż obowiązek opłacania tych składek nie istnieje wówczas, gdy płaca jest niższa od płacy minimalnej. Zatem badanie legalności zaskarżonej decyzji winno również objąć przesłanki uregulowane w przywołanym przepisie." W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca podkreśliła, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie występuje zmiana faktyczna, prawna ani też dowodowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 12a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę – oznacza to kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłoszoną na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 169, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz 2005 r. Nr 157, poz. 1314). Natomiast stosownie do treści art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a – 105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni (lit. a) oraz opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (lit. d). Z kolei według art. 104b ust. 2 ustawy, składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1 – 3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn. Zatem odwołanie się przy interpretacji art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d w powiązaniu z art. 104b ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia do wskazanych wartości konstytucyjnych uzasadniało odejście od wyników wykładni literalnej i zastosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej, w myśl której do okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych powinien być zaliczany również okres przez kobiety powyżej 55 roku życia i mężczyzn powyżej 60 roku życia, wobec których został zniesiony obowiązek odprowadzania składki na Fundusz Pracy. powyższą kwestie podniosła również skarżąca w odwołaniu, do czego organ się nie odniósł. Wobec powyższego decyzje, które zapadły w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a naruszenie owo miało – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekając w sprawie ponownie organy winny uwzględnić rozważania dotyczące wykładni powyższych przepisów ustawy w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.