II SA/Wa 278/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. N. G. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Decyzją z [...] grudnia 2013 r. Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich na Wydziale [...] z [...] listopada 2013 r. o skreśleniu L. S. z listy uczestników III roku Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich na Wydziale [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że strona zobowiązała się, w umowie zawartej z uczelnią, do terminowego wnoszenia opłat za studia doktoranckie. Mimo to student uregulował jedynie połowę należności, tj. kwotę 3500 zł, zamiast 7000 zł. Organ podkreślił również, że ponieważ stroną umowy był student, a nie Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, to kwestie zmiany sposobu finansowania studiów przez fundusz, nie rzutują na obowiązki studenta. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł L. S., wnosząc o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności oraz o umorzenie zaległego czesnego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż wielokrotnie zwracał się do Kierownika Studiów Doktoranckich o wydanie zaświadczenia potwierdzającego kontynuowanie nauki, a koniecznego dla otrzymania dofinansowania studiów. Zaświadczenie jakie otrzymał nie spełniało jednak przesłanek formalnych, gdyż było sporządzone na niewłaściwym druku. Ponadto zawierało dane niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Nadto przyznał, iż zaświadczenie wystawione dla strony zawierało niezgodność, która pozostawała jednak bez wpływu na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia. Pismem procesowym z 4 czerwca 2014 r., stanowiącym odpowiedź na zarządzenie tutejszego Sądu, wzywające organ do uzupełnienia akt sprawy poprzez dołączenie umowy zawartej przez uczelnię ze studentem, na którą powoływano się w skarżonej decyzji, organ wskazał, iż nie dysponuje taką umową, gdyż w dacie podjęcia studiów doktoranckich przez stronę, z doktorantami nie były podpisywane umowy o odpłatności za studia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ umotywował w sposób poprawny i wyczerpujący skarżone rozstrzygnięcie. Jest to bardzo istotna kwestia, bowiem jedynie właściwie sporządzone uzasadnienie, umożliwia Sądowi weryfikację poprawności wydanej decyzji. Nadto daje możliwość stronie poznania motywów, jakimi kierował się organ przy orzekaniu. Jednym z najważniejszych kryteriów, jakie powinno spełniać właściwie sporządzone uzasadnienie, jest zgodność pomiędzy jego treścią, a rzeczywistym stanem faktycznym. Uzasadnienie winno bowiem odzwierciedlać stan rzeczy istniejący na moment orzekania przez organ. Analizując uzasadnienie skarżonej decyzji tutejszy Sąd stwierdził, że nie spełnia ono ww. wymogu. Zawarte w nim treści pozostawały w oderwaniu od realiów faktycznych niniejszej sprawy. Organ w motywach swojego rozstrzygnięcia podał, że obowiązek płatności przez stronę za studia wynika z umowy zawartej z doktorantem przez uczelnię. W piśmie procesowym z 4 czerwca 2014 r. wyjaśnił zaś, że "w dacie podjęcia studiów doktoranckich przez L. S., z doktorantami nie były podpisywane umowy o odpłatności studiów". Powyższe świadczy więc o tym, że istnieje rozbieżność pomiędzy stanem faktycznym, a stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu. To zaś sprawia, iż skarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej. Nie jest bowiem wiadomym, jakie okoliczności organ brał pod uwagę wydając skarżone rozstrzygnięcie. Nadto należało podkreślić, że organ nie wyjaśnił powodów, dla jakich zastosował przepis wskazany w decyzji, jako jej podstawa materialnoprawna. Zgodnie z treścią § 20 ust. 1 pkt 4 Regulaminu Studiów Doktoranckich na [...] (powołanego w komparycji skarżonej decyzji), "doktorant może zostać skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów". Sformułowanie powyższej normy prawnej wskazuje na to, że od uznania organu prawodawca uzależnił zastosowanie omawianego przepisu. Fakt niewniesienia opłat "może" bowiem spowodować skreślenie z listy. Nie musi więc wywołać takiego skutku. Wobec brzmienia powołanej regulacji na organie spoczywał wymóg wyjaśnienia tego, dlaczego zdecydował się zastosować wobec doktoranta ten najsurowszy środek prawny. Takich motywów tutejszy Sąd nie dopatrzył się jednakże w badanym uzasadnieniu. Za niewystarczające należało zaś uznać wskazanie przez organ, iż skreślenie doktoranta z listy było skutkiem nieuiszczenia przez niego stosownej opłaty. Materia niewniesienia opłaty związanej z odbywaniem studiów jest bowiem elementem koniecznym dla zastosowania omawianej normy prawnej. Nie wyjaśnia jednak tego, dlaczego mając wybór i mogąc również nie skreślać strony z listy uczestników studiów w razie nieuiszczenia pełnej opłaty, organ zdecydował się jednak wydać skarżoną decyzję. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby uwzględniając uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu, w sposób prawidłowy i wyczerpujący umotywować swoje rozstrzygnięcie. Tutejszy Sąd nie znalazł zaś podstaw ku temu, aby stwierdzać nieważność skarżonej decyzji. Uchybienia jakich dopuścił się organ nie uzasadniały bowiem takiej potrzeby. Nadto wyjaśnić należało, że sąd administracyjny jest sądem prawa. Orzeka więc o zgodności rozstrzygnięć administracyjnych z prawem. Nie może natomiast zastępować organu w orzekaniu. Stąd też tutejszy Sąd nie mógł zajmować się wnioskiem o umorzenie spornego czesnego.