II SA/Wa 2612/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2019 r . nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lipca 2019 r.; 2) zasądza od Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz S. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej [...] zwolnił ze służby mł. ogn. S. K. ze stanowiska starszego ratownika pełniącego służbę w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej nr [...] Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej [...] na podstawie art. 104 Kpa w związku z art. 32 ust. 1 pkt 3 oraz art. 43 ust. 3 pkt 6 i 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1499). Decyzja została wysłana na jego adres domowy (wskazany przez strażaka). Komenda Miejska PSP [...] nadała decyzję w placówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2019 r., następnie – jak podaje to organ w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia - dwukrotnie awizowana w dniu [...] kwietnia 2019 r. oraz w dniu [...] kwietnia 2019 r. Przesyłka, pomimo awizowania, nie została przez adresata odebrana i została zwrócona do nadawcy. W związku z niepodjęciem korespondencji, uznano, że doręczenie ww. decyzji nastąpiło z dniem [...] kwietnia 2019 r. - w ramach doręczenia zastępczego przewidzianego przez art. 44 Kpa. W dniu [...] czerwca 2019 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony (datowany na [...] maja 2019 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji o zwolnieniu ze służby. Wraz z wnioskiem złożono odwołanie od decyzji. W ramach wniosku o przywrócenie terminu strona podniosła, że w trakcie trwania procedury w przedmiocie zwolnienia ze służby strażak przebywał na urlopie wypoczynkowym w związku z trwającą rehabilitacją poza miejscem zamieszkania, tj. w [...]. Podnosi, że o wydanej decyzji o jego zwolnieniu ze służby dowiedział się w dniu [...] maja 2019 r. Wskazał, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [....] kwietnia 2019 r. przebywał na leczeniu rehabilitacyjnym oraz przedstawił odręcznie sporządzone przez lekarza zaświadczenie o leczeniu rehabilitacyjnym. Postanowieniem z dnia[...] lipca 2019 r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, KOMENDANT GŁÓWNY PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Analizując niniejsza sprawę stwierdził, że adres, na który kierowana była korespondencja w ramach postępowania jest zbieżny z tym wskazanym w aktach osobowych. Adres ten widnieje również na oświadczeniu funkcjonariusza w zakresie aktualizacji danych osobowych. Ponadto brak jest w aktach sprawy dowodu na zgłoszenie przez strażaka czasowej zmiany danych korespondencyjnych, miejsca pobytu, etc. O przekazaniu aktualnych danych kontaktowych świadczy złożone oświadczenie mł. ogn. S. K. z dnia [...] stycznia 2019 r., zgodnie z którym zmianie uległ adres do korespondencji strażaka, tj. z adresu: [...], [...] na adres: ul. [...], [...]. Od dnia[...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2019 r. mł. ogn. S. K. przebywał na urlopie dodatkowym, następnie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] maja 2019 r. na urlopie wypoczynkowym. W dniu [...] maja 2019 r. strona dostarczyła zaświadczenie z Gabinetu Rehabilitacji i Terapii Manualnej M.C. z siedzibą w [...] informujące przełożonego o leczeniu rehabilitacyjnym w okresie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] kwietnia 2019 r. W piśmie tym strażak nie wskazał, ani w żaden sposób nie zasygnalizował bieżącej, ani planowanej, czasowej zmiany miejsca bytności, z uwagi na fakt iż zaświadczenie dostarczył po zakończeniu leczenia rehabilitacyjnego. Z zaświadczenia o leczeniu rehabilitacyjnym nie wynika, że rehabilitacja ta odbywała się w trybie stacjonarnym (całodniowe pobyty szpitalne), lecz w trybie dziennym lub ambulatoryjno-domowym. Odnosząc się, w kontekście ustalonego stanu faktycznego, do argumentacji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podkreślono, że przywrócenie uchybienia terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło bez winy strony i to strona ma uprawdopodobnić brak winy w tym uchybieniu. W świetle art. 58 § 1 i 2 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy strony w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Z dokumentów przedstawionych przez [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP wynika, że mł. ogn. S. K. został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu[....] lutego 2019 r. Od tego czasu odbierał korespondencję wysyłaną w tej sprawie na adres korespondencyjny wskazany uprzednio przez strażaka i będący w posiadaniu organu. Jednakże w żaden formalnie przyjęty sposób nie poinformował przełożonego o zmianie adresu korespondencji czy też czasowego pobytu. Trudno jest uznać za prawdopodobne twierdzenie, że strona dopiero [...] maja 2019 r. powzięła informację i świadomość tego, że została zwolniona ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Stwierdzono, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. brak świadomości o korespondencji, nie dają podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych, czy szczególnych, których nie można było uniknąć. Jednocześnie stwierdzono, że w niniejszej sprawie nie dochowano wymogu określonego w art. 58 § 2 Kpa. W świetle tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Nie można przyjąć daty [...] maja 2019 r. za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Fakt zakończenia leczenia rehabilitacyjnego w dniu [...] kwietnia 2019 r. dowodzi, że strażak mógł powziąć wcześniejszą wiedzę o istnieniu decyzji o zwolnieniu go ze służby. Skargę na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dn. [...] września 2019 r. wywiódł S.K. zarzucając organowi: 1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z koperty i uznanie, że doszło do skutecznej dwukrotnej awizacji przesyłki zawierającej decyzję a zatem że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, podczas gdy brak jest jakichkolwiek dowodów na drugą awizację przesyłki, w tym zwłaszcza nie wynika to z treści umieszczonych na kopercie; - pominięcie dowodów z książki podziału bojowego i SWD i uznanie, że Skarżący mógł pozostawać w uzasadnionym przekonaniu co do wydania wobec niego decyzji przed dn.[...] maja 2019 r., podczas gdy w okresie poprzedzającym Skarżący przebywał na przydzielonym mu urlopie i odbywał rehabilitację w odległym mieście, a o fakcie wydania i treści decyzji dowiedział się dopiero w dn. [...] maja 2019 r. - pominięcie dowodu ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i uznanie, że Skarżący mógł dowiedzieć się o fakcie zwolnienia wcześniej, podczas gdy z akt sprawy wynika, że Skarżący odebrał świadectwo służby w dn. [...] maja 2019 r. i jest to pierwszy moment, gdy w okolicznościach sprawy mógł powziąć uzasadnione przypuszczenie, że uległ zmianie jego stosunek służby ; b) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonych dowodów, tj. - dokonanie wadliwej interpretacji złożonego zaświadczenia o odbytej rehabilitacji i przyjęcie, że w okresie jej odbywania Skarżący mógł odebrać przesyłkę w [...] podczas gdy rehabilitacja odbywała się w [...] przez cały okres doręczenia przesyłki i jej pozostawienia w placówce pocztowej oraz - pominięcie ustaleń organu I instancji w zakresie możliwości i czasu zapoznania się przez Skarżącego decyzją oraz poczynienie skrajnie odmiennych ustaleń połączone z nieprzeprowadzeniem jakichkolwiek nowych dowodów i zasygnalizowania tego stronie postępowania, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy prowadzi do uznania, że Skarżący uprawdopodobnił, że w okresie poprzedzającym [...] maja 2019 r. miał uzasadnione podstawy do przyjęcia, że nie została w stosunku do niego wydana decyzja administracyjna; 2) w konsekwencji powyższych naruszeń - naruszenie prawa materialnego materialnego, tj. naruszenie: a) art. 44 §§ 3 i 4 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją przyjęcia, że doszło do skutecznego dwukrotnego awizowania przesyłki z decyzją i skutecznego doręczenia zastępczego, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika brak drugiego awizowania przesyłki, co w świetle orzecznictwa wyklucza zastosowanie fikcji doręczenia; b) art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe niezastosowanie będące konsekwencją przyjęcia, że brak jest podstaw do uznania, że Skarżący do dn. [...] maja 2019 r. w sposób niezawiniony pozostawał w niewiedzy co do treści wydanej decyzji, podczas gdy Skarżący uprawdopodobnił zarówno istnienie przyczyn obiektywnie uniemożliwiających powzięcie wiedzy o wydaniu decyzji, jak i uprawdopodobnił fakt powzięcia wiedzy o treści decyzji dopiero w dn. [...] maja 2019 r., co uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z: 1) zaświadczenia z dn. [...] kwietnia 2019 r. - na okoliczność czasu i miejsca odbywania przez Skarżącego rehabilitacji; 2) wydruku z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej przesyłki nr [...] - na okoliczność dnia nadania przesyłki; 3) koperty przesyłki nr [...] (w aktach sprawy) - na okoliczność braku informacji o powtórnej awizacji przesyłki i miejsca pozostawienia powtórnego awiza; 4) wydruku z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej przesyłki nr [...], 5) zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nr [...] - obu na okoliczność odbioru świadectwa służby i powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji o zwolnieniu; 6) potwierdzenia nadania przesyłki nr [...], 7) wydruku z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej przesyłki nr [...], 8) pisma Biura Kard i Organizacji KG PSP z dn. [...] sierpnia 2019 r. o znaku [...] - wszystkich trzech na okoliczność nadania odwdania i wniosku w dn. [...] maja 2019 r. oraz ich doręczenia Organowi. Na podstawie art. 248 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. wniósł ponadto o wystąpienie przez Sąd do Jednostki Ratowniczo Gaśniczej nr [...] Komendy Miejskiej PSP [...] z żądaniem wydania książki podziału bojowego Jednostki Ratowniczo Gaśniczej nr [...] Komendy Miejskiej PSP [...] za okres od marca do maja 2019 r. oraz wydania wydruków wpisów w systemie SWD PSP - celem przeprowadzenia uzupełniających dowodów z dokumentów na okoliczność wyznaczenia terminu urlopu. Ad meriti wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji; 2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w okresie od dn.[...] kwietnia 2019 r. do dn. [...] kwietnia 2019 r. Skarżący przebywał na urlopie dodatkowym. W tym czasie Skarżący odbywał rehabilitację po wypadku komunikacyjnym, którą przeprowadzał M.C.. Zabiegi rehabilitacyjne odbywały się w [...]. Dowód: • zaświadczenie z dn. [...] kwietnia 20J9 r. (w aktach sprawy) - na okoliczność czasu i miejsca odbywania przez Skarżącego rehabilitacji W dn.[...] kwietnia 2019 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w [...] nadał na adres Skarżącego: ul. [...], [...], decyzję nr [...] z dn.[...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie zwolnienia Skarżącego ze służby. Dowód: • wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej przesyłki nr [...] - na okoliczność dnia nadania przesyłki Nieodebrana przesyłka została zwrócona organowi w dn. [...] maja 2019 r. Z notatek i pieczęci na kopercie przesyłki nie wynika fakt powtórnego awizowania przesyłki. Na awersie i rewersie koperty nie ma ani pieczęci placówki pocztowej wskazującej na fakt powtórnej awizacji, ani nawet notatki listonosza wskazującej na ten fakt. Nie ma również informacji o tym, gdzie to drugie awizo miałoby zostać pozostawione. Dowód: • koperta przesyłki nr [...] (w aktach sprawy) “ m okoliczność braku informacji o powtornej awizacji przesyłki i miejsca pozostawienia powtornego awiza W dn.[...] maja 2019 r. Skarżący odebrał przesyłkę z Komendy Miejskiej PSP w W[...], która zawierała świadectwo służby. Dowód: • wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej przesyłki nr [...] zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nr [...] (w aktach sprawy) - na okoliczność odbioru świadectwa służby i powzięcia wiedzy o wydaniu decyzji o zwolnieniu Tego samego dnia Skarżący udał się do Komendy Miejskiej PSP w [...], gdzie po raz pierwszy zapoznał się z treścią decyzji Komendanta Miejskiego PSP nr [...] z dn. [...] kwietnia 2019 r. Skarżącemu została wydana kopia decyzji. Z decyzją Skarżący zapoznał się w obecności Naczelnika Wydziału [...] - mł. bryg. A. Z. oraz pracownika - p. B.. W dn. [...] maja 2019 r. Skarżący nadał w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwdania oraz samo odwołanie. Przesyłka otrzymała numer nadawczy [....]i została doręczona Organowi w dn. [...] maja 2019 r. Dowody: • potwierdzenie nadania przesyłki nr [...] • wydruk z systemu śłedzeniaprzesyłek Poczty Połskiejprzesyłki nr [...] • pismo Biura Kard i Organizacji KG PSP z dn. [...] sierpnia 2019 r. o znaku [...] (w aktach sprawy) - na okołiczność nadania odwołania i wniosku w dn.[...] maja 2019 r. oraz ich doręczenia Organowi We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podniósł, że w dn. [...] maja 2019 r. po raz pierwszy powziął wiedzę o wydaniu ww. decyzji przez Komendanta Miejskiego. Wyjaśnił, że w dn. [...] kwietnia 2019 r. przebywał na leczeniu rehabilitacyjnym, przebywając jednocześnie na urlopie udzielonym mu w Jednostce Ratowniczo Gaśniczej nr [...] Komendy Miejskiej PSP [...]. Z tego względu nie miał wiedzy o próbie doręczenia mu decyzji ani nie miał możliwości odebrania i zapoznania się z decyzją. Z uwagi na rehabilitację, nie przebywał w tym okresie pod adresem na który została nadana przesyłka z decyzją. Skarżący przedstawił zaświadczenie z Gabinetu Rehabilitacji i Terapii Manualnej M. C. w [...] z dn. [...] kwietnia 2019 r. Do wniosku Skarżący dołączył odwołanie od ww. decyzji W dalszej części uzasadnienia skarżący rozwinął zarzuty zawarte w skardze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy istniała możliwość zastosowania przez organ fikcji prawnej doręczenia. Problematyka zastępczych doręczeń przez Pocztę została uregulowana w art.44 K.p.a. W myśl w/powołanego przepisu, w razie niemożności osobistego doręczenia adresatowi przesyłki, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni, dokonując jego dwukrotnej awizacji i dwukrotnie powiadamiając adresata, o możliwości odbioru korespondencji. Tylko więc w sytuacji, gdy poczta dopełni zadość w/w obowiązkowi, nadawca przesyłki ma możliwość zastosowania instytucji prawnej fikcji doręczenia. Wtedy też, od daty oznaczonej w par.4 art.44 K.p.a. rozpoczynają bieg terminy procesowe, wiążące się z przedmiotem korespondencji zastępczo doręczanej. Innymi słowy, jeśli poczta uchybi obowiązkom opisanym w przywołanym przepisie K.p.a. nie rozpoczynają biegu terminy procesowe dotyczące doręczanych zastępczo rozstrzygnięć. Nie sposób bowiem wtedy przyjąć, aby nastąpiło owo zastępcze doręczenie przesyłki. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy wskazać należało, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych nie potwierdza tezy postawionej przez organ w skarżonym postanowieniu, iż korespondencja zawierająca decyzję z [...] kwietnia 2019r. została dwukrotnie awizowana. W aktach znajduje się jedynie dowód tego, że sporna korespondencja została nadana [...] kwietnia 2019r. awizowana [...] kwietnia 2019r. i zwrócona do nadawcy [...] kwietnia 2019r. Brak jest zaś dowodu na dokonanie powtórnej awizacji spornej przesyłki. To zaś niezbicie świadczy o tym, że doszło do uchybienia wymogowi z par.3 art.44 K.p.a. Tym samym brak było możliwości do zastosowania instytucji prawnej fikcji doręczenia omawianej przesyłki. Konsekwentnie, nie rozpoczął bieg termin na wniesienie odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2019r.. Stąd więc, zarówno wniosek o przywrócenie terminu, jak i merytoryczne jego rozpoznawanie przez organ, były czynnościami przedwczesnymi. Niezależnie od powyższego należało wytknąć organowi, iż w sytuacji gdy przyjmuje, że wnoszący o przywrócenie terminu, dokonał tego z uchybieniem siedmiodniowego terminu od dowiedzenia się o decyzji, musi ustalić w sposób nie budzący wątpliwości datę, w jakiej strona dowiedziała się o danej decyzji. Głębokie przekonanie, jakie organ prezentuje w skarżonym postanowieniu, iż doszło do przedmiotowego uchybienia, jawi się więc jako niewystarczające dla skutecznej odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt. 1 wyroku na podstawie art.145 par.1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zaś o kosztach na podstawie art.200 powyższego aktu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ weźmie pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.