II SA/Wa 2153/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...] na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.), odmówił przyznania małoletniej K. W. renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że z przedstawionej dokumentacji rentowej wynika, że z uwagi na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności, strona miała przyznaną rentę rodzinną w drodze wyjątku, po zmarłym ojcu A. W. Prezes ZUS podał, że wypłata świadczenia była realizowana do dnia [...].05.2020 r. (omyłkowo wskazano: do [...].05.2018 r.). Prezes ZUS wyjaśnił, że świadczenia w drodze wyjątku nie są przyznawane raz na całe życie. Świadczenia te nie mają charakteru roszczeniowego, a ich przyznanie w drodze wyjątku pozostawione zostało uznaniu Prezesa ZUS. Organ wskazał, że okoliczności przyznania świadczenia w drodze wyjątku uległy zmianie. Ze zgromadzonej dokumentacji rentowej wynika, że średni dochód rodziny wynosi 5157,19 zł brutto, a wykazany średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 1293,80 zł brutto i jest wyższy od kwoty najniższej emerytury, która od dnia 01.03.2020 r. wynosi 1200,00 zł brutto. Prezes ZUS zaznaczył, że dochód przypadający na osobę w rodzinie może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych jednakże trudno uznać, iż nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych, zatem nie można uznać, że wnioskodawczyni pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. W tym stanie faktycznym organ nie znalazł podstaw do przyznania stronie rodzinnej na mocy przepisu art. 83 powołanej ustawy. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uwzględnienie skargi skarżąca wskazała m.in. dzięki dotychczas wypłacanemu świadczeniu rodzina była w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby, udało się wyremontować łazienkę. Wskazała na trudne warunki mieszkaniowe i podniesienie opłat za mieszkanie. Zwróciła się o przyznanie przez Prezesa ZUS renty rodzinnej w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia dokonane w zaskarżonej decyzji i wskazując, że renta rodzinna w drodze wyjątku wypłacana była do dnia 31 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. W ocenie Sądu, postępowanie przeprowadzone zostało przez organ zgodnie z wymogami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., a ustalenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek uprawniających do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku jest – w stanie faktycznym tej sprawy – prawidłowe. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w 4-osobowym gospodarstwie domowym. W zaskarżonej decyzji organ ustalił, że na osobę w gospodarstwie domowym przypada 1293,80 zł brutto. Przyjmując tę kwotę, stwierdzić należy, że trafnie organ przyjął, iż nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zawierają definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania", zatem zachodziła konieczność wypracowania przez organy administracji oraz judykaturę sposobu rozumienia tego pojęcia. Zasadnie Prezes ZUS przyjął, że pojęcie to odnieść należy do kwoty najniższej emerytury. Trafnie tym samym organ stwierdził, że porównując dochód na osobę w rodzinie skarżącej z wysokością najniższej emerytury nie można przyjąć, iż nie posiada ona niezbędnych środków utrzymania. Wykazany dochód, przypadający na jednego członka rodziny w wysokości 1293,80 zł brutto miesięcznie, przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, które od 1 marca 2020 r. wynosi 1200 zł brutto, co nie pozwala na uznanie, iż skarżąca pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Potrzeby skarżącej i rodziny, o których mowa w skardze, choć zrozumiałe, nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia. Świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym. Zasadnie organ uznał, że nie można na gruncie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS utożsamiać pojęcia środków niewystarczających z pojęciem środków niezbędnych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku. ----------------------- 3