II SA/Wa 1914/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Adam Lipiński, , Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej postanawia: odrzucić skargę

Pismem z dnia [...] października 2016 r. M.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W sytuacji gdy skarga zostanie wniesiona przed tym terminem, a więc przed doręczeniem rozstrzygnięcia, skargę taką uznaje się za przedwczesną, która jako wniesiona z naruszeniem art. 53 § 1 P.p.s.a. podlega odrzuceniu. Warunkiem zatem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w powyższym terminie w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 P.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie została M.B. skutecznie doręczona. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została przesłana do skarżącego na adres [...], w [...] i uznana przez organ za doręczoną na podstawie art. 41 § 1 i § 2 k.p.a. M.B. w skardze wskazał, że w jego ocenie nie nastąpiło skuteczne doręczenie rozstrzygnięcia, bowiem przesłano je na adres lokalu, w którym wówczas już nie mieszkał. Na rozprawie skarżący oświadczył, że adres [...] w [...] to adres Internatu przyznanego mu przez organ na czas pełnienia służby w [...]. Zaznaczył, że mieszkanie pod adresem ul. [...] w [...] nabył po zakończeniu służby i sprowadził się tam pod koniec maja 2016 r. Jak wynika z akt sprawy Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] zwolnił M.B. z dniem [...] kwietnia 2016 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek, niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Tak więc od tej daty skarżący utracił prawo do zamieszkiwania w lokalu służbowym. W ocenie Sądu, Minister Obrony Narodowej biorąc pod uwagę powyższe powinien przed doręczeniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. ustalić właściwy adres korespondencyjny skarżącego, uwzględniając adres wskazany na kopercie zawierającej wezwanie z dnia [...] czerwca 2016 r. do usunięcia naruszenia prawa. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.); zwanej dalej k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. Natomiast stosownie do treści art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Jednakże wymaga podkreślenia, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie art. 9 k.p.a., według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Z powołanego art. 9 k.p.a. wynika obowiązek pouczenia strony postępowania administracyjnego o obowiązku zawiadomienia organu w toku postępowania administracyjnego o każdej zmianie adresu oraz o skutkach niepowiadomienia organu o zmianie adresu, a w szczególności o treści art. 41 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1369/05, LEX nr 321137). W realiach rozpoznawanej sprawy Minister Obrony Narodowej zaniechał realizacji tego obowiązku. To zaś oznacza, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie został pouczony o obowiązku zawiadomienia organu administracji o zmianie adresu, ani tym bardziej o skutkach niedochowania tego obowiązku, w tym o treści art. 41 § 2 k.p.a. Brak pouczenia strony o treści art. 41 k.p.a., a w szczególności strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, wyklucza możliwość zastosowania domniemania skuteczności doręczenia pod dotychczasowy adres, wynikającego z art. 41 § 2 k.p.a. Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99 – niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 583/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy bowiem zauważyć, że na mocy wspomnianego przepisu – w wypadku doręczenia decyzji administracyjnej na nieaktualny adres – dochodzi do konkretyzacji normy prawnej w trybie wyłączającym czynny udział strony postępowania. Strona nie jest w takim przypadku świadoma treści decyzji, a zatem swoich praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, dopóki sama nie podejmie kroków w celu zapoznania się z jej treścią w siedzibie organu. Tym bardziej zatem należy w tak istotnej kwestii oczekiwać od organu, że w trybie art. 9 k.p.a. uprzedzi stronę o skutkach niepowiadomienia o zmianie adresu, skoro przez niedopełnienie obowiązku z art. 41 § 1 k.p.a. na skutek nieznajomości prawa strona może ponieść szkodę. Reasumując skoro zaskarżona decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób skuteczny, to nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu na zaskarżenie jej do sądu administracyjnego. Złożona zatem skarga jest przedwczesna, gdyż zaskarżona nią decyzja nie weszła do obrotu prawnego. W świetle prawa przed Ministrem Obrony Narodowej nadal toczy się postępowanie odwoławcze w kontrolowanej sprawie, gdyż kończąca je decyzja nie została stronie doręczona. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.