II SA/Wa 1841/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi R.N. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. nr [...].

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (RWKL) działając na podstawie skierowania Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] przeprowadziła postępowanie orzecznicze i w dniu [...] kwietnia 2025 r. wydała orzeczenie nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej R.N. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (RWKL) orzekła kategorię N - Zał. 1 Grupa III - niezdolny do zawodowej służby wojskowej rozpoznając w pkt. 8 orzeczenia przebytą reakcję adaptacyjną (§ 67 pkt 1), płaskostopie poprzeczne obu stóp (§ 78 pkt 1), nieprawidłową glikemia na czczo (§ 54 pkt 3) i drobne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa piersiowego nieupośledzające sprawności ruchowej (§ 34 pkt 5). Od powyższego orzeczenia strona wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżanego orzeczenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie nowego orzeczenia określającego kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej odwołującego R.N. jako zdolny do zawodowej służby wojskowej - Kategoria Z ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...]. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z orzeczenia psychologicznego skarżącego z dnia [...] czerwca 2022 r. Nr [...], opinii służbowej żołnierza z dnia 8 stycznia 2024 r. wystawionej przez ppr. J.K., opinii służbowej żołnierza z dnia 28 marca 2025 r., wystawionej przez płk. A.B. Dowódcę [...] [...] Brygady Obrony Terytorialnej, listu gratulacyjnego z dnia 3 grudnia 2022 r. oraz świadectwa ukończenia Szkoły Podoficerskiej [...] z dnia 9 grudnia 2024 r., celem wykazania posiadania przez Skarżącego R.N. predyspozycji zarówno fizycznych, jak i psychicznych niezbędnych dla pełnienia zawodowej służby wojskowe], w tym na stanowisku wymagającym szczególnych predyspozycji psychofizycznych, braku występowania u skarżącego schorzenia powodującego niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] lipca 2025r. utrzymała w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z posiadanej dokumentacji medycznej wynika, że w ramach RWKL w dniu 7 kwietnia 2025 r. wykonano orzekanemu konsultację psychiatryczną oraz psychologiczną, na podstawie których rozpoznano, że aktualnie skarżący nie posiada zaburzeń psychicznych oraz, że brak jest przeciwskazań psychologicznych do zawodowej służby wojskowej. W toku procesu odwoławczego pozyskano dokumentację medyczną z procesu orzeczniczego RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. W dniu 11 marca 2022 r. odbyła się konsultacja psychiatryczna, na której nie stwierdzono zaburzeń psychicznych. Zespół orzeczniczy odnosząc się co do twierdzeń skarżącego znajdujących się w treści odwołania, że aktualnie i w przeszłości nie przebył on reakcji adaptacyjnej krótkotrwałej czy jakiejkolwiek innej, wyjaśnił, że reakcja adaptacyjna w świetle wiedzy medycznej, jest to emocjonalna i behawioralna odpowiedź na stresujące wydarzenie lub zmiany w życiu, które przekracza możliwości radzenia sobie danej osoby. Oznacza to bowiem, że osoba doświadcza trudności w dostosowaniu się do nowych warunków, co może prowadzić do problemów w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym. CWKL dokonując analizy zgormadzonej dokumentacji wskazał, że w dotyczącym skarżącego orzeczeniu RKL [...] nr [...] z dnia [...] maja 1997 r. orzeczono kategorię zdrowia D zawierając rozpoznanie § 34 p. 02; § 68 p. 01; § 79 p. 01 i § 68 p.01, które według wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 1992 r. poz. 278) nosił brzmienie: ,,Sytuacyjne reakcje dezadaptacyjne nieznacznie upośledzające zdolności przystosowawcze." Jak wynika z dokumentacji orzeczenie to było wydane w 1997 roku i kwalifikowało orzekanego do kategorii zdrowia D - niezdolny do czynnej służby woskowej w czasie pokoju. Od tej decyzji skarżący nie wniósł odwołania a więc według organu postawione rozpoznania nie stały w sprzeczności z rzeczywistością. Ponadto organ wskazał, że orzekany 2022 r. ponownie stanął na komisję lekarską, na której RWKL w [...] orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...], ponownie rozpoznało u orzekanego § 67 p. 01 – Reakcję dezadaptacyjną, od którego to orzeczenia skarżący również nie wniósł odwołania i w ocenie organu tym samym potwierdził istnienie zapisanych schorzeń. W związku z powyższym w ocenie organu, RWKL prawidłowo dokonała kwalifikacji schorzenia. Od powyższego orzeczenia R.N. wywiódł skargę do tut. Sądu zarzucając organowi naruszenie : - art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) – polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie podstawy i przyczyn ustalenia przez RWKL a następnie CWKL w przypadku skarżącego rozpoznania "przebyta reakcja adaptacyjna", a co za tym idzie skategoryzowania go jako "Niezdolny do zawodowej służby wojskowej" w sytuacji, gdy powyższe nie ma żadnego oparcia w zgromadzonej w ramach postępowania i istniejącej dokumentacji medycznej Skarżącego, podczas gdy tylko ona może być podstawą wydania orzeczenia w sprawie; - art. 80 k.p.a. , polegające na stwierdzeniu rozpoznania u skarżącego przebytej reakcji adaptacyjnej, pomimo iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza powyższego, a co za tym idzie organ nie miał podstaw do ustalenia, iż okoliczność ta została udowodniona, tym samym organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i wyprowadził z niego wnioski z niego nie wypływające, a wręcz z nim sprzeczne; - art. 8 i 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonego (orzeczenia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia, w szczególności niewyjaśnianie na podstawie czego, jakiej dokumentacji medycznej organ ustalił u skarżącego rozpoznanie "przebyta reakcja adaptacyjna" i skategoryzował go w konsekwencji jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej; - art. 9 i 10 k.p.a. poprzez wskazanie w treści decyzji na "orzeczenie RKL [...] z dnia [...] maja 1997 r.", podczas gdy w aktach sprawy, które zostały udostępnione Skarżącemu w dniu 24 kwietnia 2025 r. brak jest w/w dokumentu i Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią w ramach niniejszego postępowania (abstrahując od tego, iż dokument ten nie może stanowić podstawy wydania orzeczenia w sprawie), co jest istotne, bowiem błędy tego dokumentu zostały bezpodstawnie powielone w kolejnych orzeczeniach; - art. 8, 11 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wskazania przyczyn wydania rozstrzygnięcia o zaskarżonej treści, braku uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz wskazania w zaskarżonej decyzji, iż podstawą rozstrzygnięcia jest to, że Skarżący nie odwołał się od orzeczenia RKL [...] z 1997 r. i RWKL w [...] z 2022 r., co zdaniem Organu oznacza, że tym samym cyt. "potwierdził istnienie opisanych schorzeń", co stanowi nadużycie ze strony organu, a jednocześnie oznacza, iż organ nie miał żadnych dowodów ani merytorycznych argumentów w sprawie pozwalających na wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia o zaskarżonej treści; - art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewystarczające i nielogiczne uzasadnienie rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie przyjęcia, iż brak odwołania od orzeczenia RKL z 1997 r. i RWKL z 2022 r. równoznaczny jest z potwierdzeniem przez stronę istnienia schorzeń; - art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. Nr [...]; - art. 8 § 1 i 11 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz braku wyjaśnienia Stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, poprzez brak klarowności (wewnętrzną sprzeczność) zaskarżanej decyzji poprzez wskazanie - zgodnie z rzeczywistością - iż wszelkie konsultacje psychologiczne i psychiatryczne Skarżącego przeprowadzone na potrzeby i przed wydaniem decyzji RWKL z dnia [...] kwietnia 2025 r. stwierdzały brak przeciwskazań psychologicznych do zawodowej służby wojskowej oraz nie stwierdzały objawów zaburzeń psychiatrycznych, a następnie skategoryzowanie go jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej; - art. 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania i wydanie orzeczenia wbrew materiałowi dowodowemu, wskazującemu brak przeciwskazań Skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, co spowodowało, że ustalony przez Organ stan faktyczny nie znalazł odzwierciedlenia w treści orzeczenia; - art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji i niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, podczas gdy ta powinna w sposób logiczny i przekonujący wyjaśniać zarówno sposób dokonania rozpoznania jak też to, w jaki sposób stwierdzone rozpoznanie przekłada się na możliwość pełnienia przez osobę badaną służby oraz medyczne powody postawionej diagnozy i ustalonego rozpoznania, a więc zostało sporządzone tak, iż nie można dokonać realnej (a nie tylko pozornej) oceny wydanego rozstrzygnięcia; - art. 7 w zw. z art 80 k.p.a. poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia, iż podstawą stwierdzenia u Skarżącego "przebytej reakcji adaptacyjnej" jest to, iż Skarżący nie odwołał się od orzeczenia RKL [...] z dnia [...] maja 1997 r. (co stanowi nadużycie ze strony Organu) i treść orzeczenia RKL w [...], pomimo iż jest to organ nie biorący bezpośredniego udziału w przedmiotowym postępowaniu oraz dodatkowo nie wzięciu pod uwagę, iż orzeczenie to jest zdezaktualizowane bowiem było wydane 28 lat temu, kiedy skarżący miał niespełna 22 lata. Ponadto skarżący w skardze zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. - art. 84 ust. 5 Ustawy o Obronie Ojczyzny poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu rozstrzygnięcia o zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej w oparciu nie o badania diagnostyczne i konsultacje specjalistyczne zrealizowane przez podmioty lecznicze, dla których podmiotem tworzącym jest Minister Obrony Narodowej, ale wbrew im, bowiem z badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych na potrzeby orzeczenia o zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej wynika brak, przeciwskazań, co potwierdza sam Organ w treści uzasadnienia zaskarżanej decyzji, a tym samym oparcie orzeczenia na powyższym winno spowodować zakwalifikowanie Skarżącego jak Zdolnego do zawodowej służby wojskowej (Z) i wydanie orzeczenia o tej treści; - art. 87 ust. 1 Ustawy o Obronie Ojczyzny poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu rozstrzygnięcia o zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej nie na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, ale wbrew im, w oparciu o inne nieokreślone przesłanki, bowiem jak wynika z akt sprawy i z treści samego orzeczenia, z badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych przeprowadzonych na potrzeby orzeczenia o zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej wynika brak przeciwskazań zdrowotnych do zawodowej służby wojskowej, a tym samym prawidłowe oparcie orzeczenia na powyższym winno skutkować zakwalifikowaniem Skarżącego jako Zdolnego do zawodowej służby wojskowej (Z) i wydaniem orzeczenia o tej treści; - art. 190 ust. 10 pkt 1 Ustawy o Obronie Ojczyzny poprzez jego błędne niezastosowanie i art 190 ust. 10 pkt 3 ustawy o Obronie Ojczyzny, polegające na jego błędnym zastosowaniu i dokonanie kwalifikacji Skarżącego niezgodnie z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach; - § 9 ust. 1 w zw. z załącznikiem nr 3 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r. poz. 466 z późn. zm., dalej: Rozporządzenie), polegające na jego niezastosowaniu i wydaniu rozstrzygnięcia o zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej nie na podstawie wskazanych tam wyników badań i dokumentacji, ale wbrew ich treści względnie w oparciu o inne nieokreślone w przepisach tych podstawy, co jest sprzeczne z prawem; - § 12 ust. 2 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy i wydanie rozstrzygnięcia nie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a wbrew tym dokumentom, pomimo iż z otrzymanej na potrzeby orzecznicze dokumentacji medycznej nie można wywieść, aby Skarżący kiedykolwiek przebył reakcję adaptacyjną oraz - jeśli CWKL przeprowadził dodatkowe postępowanie - niezawiadomienie o tym Skarżącego, co jednocześnie, stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.; - § 67 pkt 1 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie rozpoznania u Skarżącego "1. Przebyta reakcja adaptacyjna § 67 pkt 1", podczas gdy z żadnego badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności Skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w tym z wyników badań specjalistycznych powyższe nie wynika, tj. wyciągnięcie wniosków niepopartych zebranym materiałem dowodowym; - 67 pkt 1 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, polegającą na przyjęciu rozpoznania u Skarżącego "1. Przebyta reakcja adaptacyjna" i podciągnięciu go pod ten przepis - § 67 pkt 1, podczas gdy przepis ten stanowi "Reakcja adaptacyjna krótkotrwała", z kolei badania psychologiczne i psychiatryczne nie stwierdziły u Skarżącego występowania powyższego; - art. 2 i 32 Konstytucji RP - poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sposób sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawa f zasadą zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz nierówne traktowanie strony, polegające na uznaniu jej bierności sprzed kilkudziesięciu lat za potwierdzenie prawidłowości ustaleń faktycznych, co nie znajduje podstawy w obowiązującym prawie. - § 67 pkt 1 Załącznika nr 1 do Rozporządzenia, polegające na przyjęciu, iż obejmuje on również reakcje adaptacyjne przebyte kilkadziesiąt lat wstecz, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż dotyczy on reakcji adaptacyjnych przebytych w ciągu 6-9 miesięcy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] i poprzedzającego je orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w [...]; W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ, odnosząc się do przepisów prawa i materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania, w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Materia orzekania w przedmiocie zdolności do służby wojskowej została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2024 r., poz. 466 z późn. zm.). Wskazać należy, że celem postepowania orzeczniczego jest ustalenie aktualnego stanu zdrowia i aktualnej zdolności orzekanego do pełnienia służby. Ustalenia te winny być dokonane w oparciu o wyniki badań lub konsultacji, które również winny mieć walor aktualności, tj. być przeprowadzone w nieodległym odstępie czasu od orzekania przez organ. Z uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia nie wynika zaś, by rozpoznanie medyczne zostało dokonane w nawiązaniu do aktualnie przeprowadzonych konsultacji. Miast tego, organ wywiódł swoje rozstrzygnięcie z rozpoznania dokonanego przez RKL [...] z 1997 r. i RWKL w [...] z 2022 r. i z faktu niezaskarżenia przez skarżącego ww. orzeczeń. Czyniąc tak, organ nie wyjaśnił tego, z jakich przyczyn uznał, że rozpoznanie dokonane u skarżącego z przed 28 laty oraz 3 laty pozostaje nadal aktualne. Powyższy brak jest tym bardziej rażący, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że z aktualnych wyników konsultacji psychiatrycznych i psychologicznych z 2025 roku, którymi dysponuje organ i które przywołał w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, nie wynika aby skarżący posiadał zaburzenia psychiczne i przeciwskazania do zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym, uznając że skarżone orzeczenie narusza prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.). Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uwzględnić uwagi tut. Sądu w szczególności odnieść się do aktualnych wyników konsultacji pamiętając o tym, że rolą i obowiązkiem organu jest ich weryfikacja pod kątem zdolności orzekającego do służby a nie opieranie się wyłącznie na faktach braku zdolności skarżącego, wynikających z rozpoznań dokonanych odpowiednio 3 i 28 lat wcześniej.