II SA/Wa 1650/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę

Decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. (dalej: "RWKL", "organ pierwszej instancji") umorzyła postępowanie w sprawie orzeczenia o zdolności [...] J. H. (dalej: "skarżący") do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia RWKL podała, że po uchyleniu przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską (dalej: "CWKL", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") jej uprzedniej decyzji nr [...]- na skutek odwołania skarżącego - zgodnie z zaleceniami organu drugiej instancji, wystąpiła do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] (dalej: "Dowódca") z pytaniem, czy jest on zainteresowany kontynuowaniem postępowania. W odpowiedzi Dowódca pismem z [...] marca 2020 r. wycofał skierowanie skarżącego do RWKL, co stanowi jednoznaczną przesłankę do umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."). W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2020 r. skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 7, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. , podnosząc, że umorzenie postępowania jest sprzeczne z jego interesem. Po rozpatrzeniu odwołania CWKL decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezprzedmiotowość dalszego postępowania wynika z woli organu kierującego do jego kontynuowania, bowiem Dowódca oświadczył, iż skarżący ubył do rezerwy w dniu [...] kwietnia 2019 r. i w związku z tym wycofał skierowanie do RWKL. Powyższą decyzję CWKL skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego G. P.) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 860 ze zm.; dalej: "s.w.ż.z."), zaakcentował, że postępowanie przed komisją nie toczy się tylko i wyłącznie na wniosek organów wskazanych w art. 5 ust. 5 s.w.ż.z., ale ustawodawca dopuszcza sytuację, w której to sam żołnierz może być zainteresowany wydaniem orzeczenia przez komisję. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący jest zainteresowany wydaniem orzeczenia przez komisję. W ocenie skarżącego, żaden przepis prawa nie przewiduje instytucji cofnięcia skierowania. Brak jest przepisów, które wskazywałyby okoliczności uprawniające do wycofania skierowania. Organ nie wskazał również, aby odpadły okoliczności uzasadniające dokonane skierowanie, np. błędne informacje co do stanu zdrowia skarżącego. Z uzasadnień obu decyzji wynika, że podstawą umorzenia postępowania nie była okoliczność, iż skarżący przeszedł do rezerwy w związku z wcześniej złożonym wypowiedzeniem, ale fakt cofnięcia przez Dowódcę skierowania. Skarżący podkreślił, że jego przejście do rezerwy na podstawie złożonego przez niego wypowiedzenia nie stoi na przeszkodzie dalszemu procedowaniu przed komisją. Gdyby było inaczej, wówczas organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji mógłby wydać na podstawie art. 105 §1 k.p.a. decyzję umarzającą postępowanie, niezależnie od reakcji Dowódcy. Zaznaczył, iż zwolnienie ze służby wojskowej na skutek wypowiedzenia wiąże się ze zmniejszonym zakresem uprawnień w stosunku do tych, jakie przysługiwałyby mu gdyby do zwolnienia doszło na podstawie orzeczenia komisji, m.in. utratą podwyższenia emerytury o 15% podstawy wymiaru, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Orzeczenie o zdolności bądź niezdolności do służby wojskowej ma także wpływ na uprawnienie do ewentualnego powrotu skarżącego do służby wojskowej. Ma ono również znaczenie w kontekście uprawnień i obowiązków wynikających z art. 100 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl tego przepisu żołnierz rezerwy może być powołany do odbycia ćwiczeń wojskowych lub okresowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że żołnierz może być zainteresowany skierowaniem do wojskowej komisji lekarskiej, jednak skierowanie takie może nastąpić wyłącznie przez właściwy organ – wymieniony enumeratywnie w art. 5 ust. 5 s.w.ż.z. W niniejszej sprawie skarżący został skierowany do RWKL przez Dowódcę, który następnie - pismem z [...] marca 2020 r. - wycofał skierowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 5 ust. 2 s.w.ż.z. do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się: 1) żołnierza zawodowego - z urzędu albo na jego wniosek; 2) żołnierza i inną osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej - z urzędu. Stosownie do treści art. 5 ust. 5 s.w.ż.z. do wojskowej komisji lekarskiej kierują: 1) wojskowy komendant uzupełnień - żołnierzy i inne osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej; 2) dowódca jednostki wojskowej - w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 1, a także w pkt 2 w odniesieniu do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, którzy zgłosili chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej, ust. 3 pkt 1-4 oraz ust. 4 pkt 3-5, a także, po uzgodnieniu z organem właściwym do wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe, w przypadkach wymienionych w ust. 3 pkt 5 oraz ust. 4 pkt 1 i 2; 3) sąd, prokurator, komendant jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej oraz inny organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawach o przestępstwo lub wykroczenie - w przypadku wymienionym w ust. 3 pkt 6; 4) Minister Obrony Narodowej - wszystkich żołnierzy zawodowych. W świetle ww. przepisów do komisji lekarskiej kieruje żołnierza organ wymieniony w art. 5 ust. 5 s.w.ż.z. – z urzędu lub na wniosek żołnierza. W kontrolowanej sprawie postępowanie przed RWKL zostało zainicjowane z urzędu skierowaniem skarżącego do RWKL, zawartym w pkt 4 rozkazu dziennego Dowódcy z [...] lutego 2019 r. nr [...]. Dowódca wydał przedmiotowe skierowanie w związku z pogorszeniem stanu zdrowia skarżącego celem określenia jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Bezspornym jest fakt cofnięcia tego skierowania pismem Dowódcy z [...] marca 2020 r., w którym wskazano na fakt przejścia skarżącego do rezerwy z dniem [...] kwietnia 2019 r. Sporna między stronami jest ocena prawna cofnięcia skierowania. Podkreślenia wymaga, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami). W związku z regulacją szczególną jaką jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"), nie można mówić o pełnym zastosowaniu rygorów przewidzianych w k.p.a. do postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi. Jako lex specialis rozporządzenie odmiennie normuje pewne kwestie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się zatem w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym (vide wyroki tut. Sądu z 24 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 421/20 oraz z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 333/20 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego błędne jest stanowisko skarżącego, wedle którego nie jest możliwe cofnięcie przez Dowódcę skierowania, a w konsekwencji umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie Sądu, postępowanie przed komisją lekarską może być w każdej chwili zakończone przez organ kierujący na skutek cofnięcia skierowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż to Dowódca jako podmiot kierujący jest gospodarzem tego postępowania. Przedmiot postępowania orzeczniczego przed komisją lekarską jest wyznaczony zakresem skierowania – w rozpoznawanej sprawie było to określenie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Cofając skierowanie, Dowódca uwzględnił okoliczność, iż z dniem [...] kwietnia 2019 r. skarżący przeszedł do rezerwy, a więc przestał być żołnierzem zawodowym Jednostki Wojskowej Nr [...]. Dostrzec wypada, iż to skarżący przyczynił się do takiego zakończenia postępowania, wypowiadając [...] października 2018 r. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Rozkazem personalnym z [...] listopada 2018 r. nr [...] Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wobec dokonanego przez skarżącego wypowiedzenia, wskazując jednocześnie, iż termin wypowiedzenia upływa z dniem [...] kwietnia 2019 r. Argumentacja skarżącego, w myśl której jest on zainteresowany wydaniem orzeczenia przez RWKL, bowiem korzystniejsze jest świadczenie emerytalne w przypadku orzeczenia związku inwalidztwa ze służbą niż w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego, nie ma wpływu na wynik sprawy. Raz jeszcze podkreślić należy, iż postępowanie przed wojskową komisją lekarską jest wszczynane przez podmiot kierujący, tj. podmiot wskazany w art. 5 ust. 5 s.w.ż.z., który w przypadkach określonych w art. 5 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 s.w.ż.z. kieruje żołnierza zawodowego (z urzędu lub na jego wniosek) do wojskowej komisji lekarskiej zgodnie z jej właściwością. Po cofnięciu wniosku podmiotu kierującego, tj. Dowódcy w niniejszej sprawie, RWKL nie mogła dalej procedować i w związku z powyższym prawidłowo umorzyła postępowanie jako bezprzedmiotowe. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ww. ustawy.