II SA/Wa 1584/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2026 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej E. N. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: Prezesem ZUS, organem), decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] o odmowie przyznania E. N. (zwana dalej także: wnioskodawczynią, skarżącą) rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2025 r. E. N. zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wskazując, że urodziła i wychowała pięcioro dzieci. Prezes ZUS, decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051), zwana dalej: ustawą o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, odmówił przyznania wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym zaznaczając, że wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Podstawę negatywnego dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie organu, że w sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Organ zaznaczył, że pojęcie niezbędnych środków nie zostało zdefiniowane w ustawie o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2025 r. wynosi 1.878,91 zł brutto, tj. 1.709,81 zł netto. Jak wynika natomiast z akt sprawy dochód wnioskodawczyni, o którym o mowa w art. 2 pkt 2 ustawy rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym wynosi 2392,07 zł netto i jest wyższy od kwoty najniższej emerytury netto. Na dochód ten składa się emerytura wypłacana przez organ rentowy w kwocie 211,33 zł netto oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 1.452,41 zł (3,1643 hap x 459,00 zł) i w kwocie 61,66 zł (1/3 z 0,403 hap) oraz dochód z działów specjalnych produkcji rolnej w kwocie 666,67 zł miesięcznie. Wykazany dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych wnioskodawczyni, jednakże trudno uznać, że nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych, zatem nie można uznać, że wnioskodawczyni pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nie podjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy w szczególności: brak zbadania dogłębnej kondycji finansowej wnioskodawczyni - nie wzięcia pod uwagę kosztów związanych z kosztami utrzymania, ciężarów, ponoszonych wydatków; brak zbadania faktu, od kiedy wnioskodawczyni nabyła gospodarstwo i od kiedy uzyskuje dochody z niego; brak wyjaśnienia na jakiej podstawie organ wyliczył dochody z gospodarstwa rolnego; brak odebrania oświadczenia od wnioskodawczyni, czy faktycznie uzyskuje dochody z gospodarstwa i jakie są to dochody; 2. art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i braku wypełnienia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych tj. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się przez wnioskodawczynię do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie; 3. art. 1 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym polegające na pominięciu ratio legis ustawy jakim jest fakt, iż rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest przeznaczone dla osób, które urodziły i wychowały lub wychowały co najmniej czworo dzieci i w tym czasie nie mogły podjąć zatrudnienia – wnioskodawczyni poświęciła się wychowaniu dzieci - co najmniej czwórki – co wyłączyło jej możliwość pracy zawodowej i co w konsekwencji spowodowało, że nie wypracowała sobie prawa do emerytury. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest więc formą rekompensaty za poświęcenie związane z trudem długotrwałego wychowania – wnioskodawczyni całe swoje życie poświęciła dzieciom, rezygnując z pracy zawodowej; 4. art. 3 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez błędną jego wykładnię, w szczególności, traktowanie minimalnej emerytury jako bezwzględny wskaźnik od którego uzależnione jest przyznanie bądź odmowa uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego, podczas gdy wskaźnik ten należy traktować jako kryterium pomocnicze i w związku z tym pominięcie ratio legis samej ustawy przez organ; 5. art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż wnioskodawczyni nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania i przyjęciu, iż co prawda wyliczony dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych ww., ale zaspokaja podstawowe potrzeby, podczas gdy, wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w kwocie 211,33 zł netto, zaś dochody z gospodarstwa rolnego i działów specjalnych produkcji rolnej wyliczone przez organ nie zaspokajają wszystkich jej potrzeb, zważywszy na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa, a także samym utrzymaniem wnioskodawczyni; 6. art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez odmowę przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego podczas, gdy brak jest podstaw, by tylko z tytułu uzyskiwania środków z dochodów gospodarstwa rolnego i działów specjalnych produkcji rolnej oraz świadczenia emerytalnego, które łącznie o kilkaset złotych przekraczały wysokość emerytury minimalnej, odmówić rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2025 r. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Podkreślił, że ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o rodzicielskie świadczenie uzupełniające przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby natomiast posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami Jednocześnie zaznaczył, że zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a oraz lit. c ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym zarówno emerytura, dochód z działów specjalnych produkcji rolnej i z gospodarstwa rolnego są dochodami uwzględnianymi przy ocenie niezbędnych środków utrzymania. W związku z powyższym, po ponownym przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem przesłanek wynikających z ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym organ stwierdził, że nie mógł przyznać wnioskodawczyni rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W skardze na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2025 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim poprzez: a) brak zbadania dogłębnej kondycji finansowej skarżącej - nie wzięcia pod uwagę kosztów związanych z kosztami utrzymania, ciężarów i ponoszonych wydatków; b) brak zbadania faktu, od kiedy skarżąca nabyła gospodarstwo i od kiedy i czy w ogóle uzyskuje dochody z niego; brak odebrania oświadczenia od skarżącej; c) brak wyjaśnienia na jakiej podstawie organ wyliczył dochody z gospodarstwa rolnego skarżącej i czy rzeczywiście dochody pokrywają się z dochodami uzyskiwanymi faktycznie; d) brak odebrania oświadczenia od skarżącej, czy faktycznie uzyskuje dochody z gospodarstwa i jakie są to dochody; e) wybiórczą, a nie całościową ocenę materiału dowodowego, w tym wydanie decyzji bez odniesienia się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jedynie powielenie argumentacji z pierwotnej decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2025 r. w przedmiotowej sprawie; 2.art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i braku wypełnienia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych tj. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się przez skarżącą do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie; 3. art. 1 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym polegające pominięciu ratio legis ustawy jakim jest fakt, iż rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest przeznaczone dla osób, które urodziły i wychowały lub wychowały co najmniej czworo dzieci i w tym czasie nie mogły podjąć zatrudnienia - skarżąca poświęciła się wychowaniu dzieci - co najmniej czwórki - co wyłączyło jej możliwość pracy zawodowej i co w konsekwencji spowodowało, że nie wypracowała sobie prawa do emerytury, rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest więc formą rekompensaty za poświęcenie związane z trudem długotrwałego wychowania – ww. całe swoje życie poświęciła dzieciom, rezygnując z pracy zawodowej; 4. art. 3 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez błędną jego wykładnię, w szczególności, traktowanie minimalnej emerytury jako bezwzględnego wskaźnika, od którego uzależnione jest przyznanie bądź odmowa uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego, podczas gdy wskaźnik ten należy traktować jako kryterium pomocnicze i w związku z tym pominięciu ratio legis samej ustawy przez organ; 5. art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż skarżąca nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania i przyjęciu, iż co prawda wyliczony dochód może nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych ww. ale zaspokaja podstawowe potrzeby, podczas gdy skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie 211,33 zł netto, zaś dochody z gospodarstwa rolnego i działów specjalnych produkcji rolnej wyliczone przez organ nie zaspokajają wszystkich potrzeb ww., tym bardziej, iż nie są one przyznawany w takiej wysokości w jakiej wskazuje na to organ, zważywszy także na ponoszone wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa, a także samym utrzymaniem skarżącej; 6. art. 2 pkt 2 lit c tiret dwudziesty czwarty w zw. z a art. 4 ust. 6 pkt 5 i ust. 8 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez brak odebrania od skarżącej oświadczenia o uzyskiwanych dochodach z gospodarstwa rolnego, a jedynie ustalenie przez organ hipotetycznych dochodów - de facto nie wiadomo w oparciu o jakie kryteria; 7. art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez odmowę przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego podczas gdy brak jest podstaw, by tylko z tytułu uzyskiwania środków z dochodów gospodarstwa rolnego i działów specjalnych produkcji rolnej oraz świadczenia emerytalnego, które łącznie o kilkaset złotych przekraczały wysokość emerytury minimalnej, odmówić rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2025 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że decyzja Prezesa ZUS na skutek wadliwie dokonanej interpretacji przepisów regulujących przesłanki przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Ponadto zaskarżona decyzja w ogóle nie odnosi się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powiela jedynie stanowisko organu wyrażone w pierwotnie wydanej decyzji, co uniemożliwia kontrolę instancyjną. Orzekając w niniejszej sprawie organ winien natomiast odnieść się do jej okoliczności i sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca. Istotne znaczenie w tej kwestii mają konieczne koszty związane z utrzymaniem, schronieniem, leczeniem, wielkością posiadanego majątku. W ocenie skarżącej, posłużenie się pojęciem niedookreślonym, a nie kryterium kwotowym ma na celu umożliwienie organom stosującym prawo indywidualizację decyzji w każdym rozpatrywanym przypadku. Z licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że nie można wyprowadzić generalnej tezy, że orzecznictwo traktuje minimalną emeryturę jako bezwzględny wskaźnik, od którego zależy przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (wyroki z: 29 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 527/20, z 30 maja 2008 r. sygn. I OSK 137/08; z 16 marca 2010 r. sygn. I OSK 1721/09). Świadczenie to ma znaczenie w tych sprawach jako swoiste kryterium odniesienia przy interpretacji pojęcia braku "niezbędnych środków utrzymania". Spełnia jedynie funkcję pomocniczą. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie organ bezwzględnie wziął pod rozwagę owo kryterium jako nadrzędne - ocenił je na tle wysokości najniższej emerytury. Organ wskazał, iż co prawda obliczony przez niego dochód nie zaspokaja potrzeb życiowych skarżącej, ale trudno uznać, że nie zaspokaja jej potrzeb podstawowych. W ocenie skarżącej takie stanowisko organu jest niezasadne. Po pierwsze organ nie zbadał dogłębnie sytuacji materialnej skarżącej w zakresie kosztów utrzymania i ponoszonych wydatków, w tym na utrzymanie gospodarstwa. Organ nie odebrał też od skarżącej oświadczenia o uzyskiwanych dochodach z gospodarstwa rolnego, a wziął pod uwagę z góry określony przelicznik - nie uzasadniając w ogóle na czym się oparł. Przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy na potrzeby postępowania o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego uwzględnia się dochody z gospodarstwa rolnego (art. 2 pkt 2 lit c tiret dwudziesty czwarty ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym), a dochód ten zgodnie z art. 4 ust. 6 pkt 5 i ust. 8 ww. ustawy, może zostać ustalony na podstawie oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W ten sposób ustawodawca uregulował trybu ustalania osiąganego przez wnioskodawcę dochodu z gospodarstwa rolnego. Tryb ten został jednoznacznie określony w powołanych przepisach ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W niniejszej sprawie organ nie zbadał i nie wyjaśnił na jakiej podstawie obliczył dochód osiągany z gospodarstwa, nie wziął też pod rozwagę, iż skarżąca posiada gospodarstwo od niedawna, a przejęła je w formie spadku. Tym samym stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalono wadliwie, a sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, ponieważ nie zbadano rzeczywiście uzyskiwanego przez skarżącą dochodu ("rzeczywistej kwoty dochodu skarżącej"). Skarżąca podkreśliła, że w ustawie o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym brak jest regulacji analogicznej do regulacji zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358), dotyczącej ustalania fikcji prawnej dochodu z 1 ha przeliczeniowego. Wskazane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji z art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, a nie na podstawie ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W konsekwencji organ naruszył art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a to w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Uchybił również art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i braku wypełnienia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, tj. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się przez skarżącą do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W ocenie skarżącej, przekroczenie dochodu o kilkaset złotych nie może pozbawiać strony prawa do świadczenia, które z ratio legis ustawy jej przysługuje, bowiem jej emerytura wynosi 211,33 zł netto. Przyjęte w badanej sprawie stanowisko prowadziłoby do tego, że osoba ubiegająca się o świadczenie, aby je uzyskać winna uprzednio zrezygnować z przynoszącego dochody zatrudnienia, czy też prowadzenia gospodarstwa rolnego. Pozostawałoby to w sprzeczności z podstawowym celem regulacji ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, tj. przeciwdziałaniu ubóstwu, które dotknęłoby skarżącą jeśli ograniczyłaby źródła miesięcznego dochodu do kwoty emerytury w wysokości znacznie poniżej minimalnego świadczenia emerytalnego. Ratio legis ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym – co organ w ogóle pominął - jest natomiast zapewnienie środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych. Ponadto, w dokumencie pt. "Ocena skutków regulacji zawartych w rządowym projekcie ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym" z dnia [...] stycznia 2019 r., wydanym przez Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu, podniesiono, że projekt wprowadza świadczenie pieniężne dla rodziców co najmniej czworga dzieci, którzy z powodu pełnienia obowiązków wychowawczych nie wypracowali sobie stażu uprawniającego do otrzymania emerytury. Stwierdzono też, że projektowana ustawa określa warunki i tryb przyznawania oraz zasady wypłacania i finansowania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Ma ono być wypłacane osobom, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tytułu długoletniego zajmowania się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury. Powyższe prowadzi do wniosku, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest przeznaczone dla osób, które urodziły i wychowały lub wychowały co najmniej czworo dzieci i w tym czasie nie mogły podjąć zatrudnienia. Osoby te (co do zasady kobiety) poświęciły się wychowaniu dzieci - co najmniej czwórki - co wyłączyło ich możliwość pracy zawodowej i co w konsekwencji spowodowało, że nie wypracowały sobie prawa do emerytury. Rodzicielskie świadczenie uzupełniające jest więc formą rekompensaty za poświęcenie związane z trudem długotrwałego wychowania. Skarżąca całe życie poświęciła natomiast dzieciom i nie podejmowała zatrudnienia w tym czasie. Z tych wszystkich względów zaskarżona decyzja narusza art. 3 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez błędną jego wykładnię, w szczególności, traktowanie minimalnej emerytury jako bezwzględnego wskaźnika, od którego uzależnione jest przyznanie bądź odmowa uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego, podczas gdy wskaźnik ten należy traktować jako kryterium pomocnicze i w związku z tym pominięcie ratio legis samej ustawy przez organ. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, iż prawidłowo ustalił dochód skarżącej na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie organu, racjonalny ustawodawca celowo wprowadził zapis o potwierdzaniu zaświadczeniami z urzędu gmin rodzaju i wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego. W art. 5 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym stwierdzono bowiem, że w oświadczeniu wnioskodawca potwierdza uzyskiwanie lub nieuzyskiwanie dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, a nie z gospodarstwa rolnego nieprowadzącego działów specjalnych produkcji rolnej. W innej sytuacji racjonalny ustawodawca całkowicie zrezygnowałby z tego rozróżnienia i ograniczyłby się tylko i wyłącznie do obowiązku przedkładania oświadczeń o dochodzie zarówno z gospodarstwa rolnego, jak również z działów specjalnych produkcji rolnej. Wówczas w ustawie o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym nie znajdowałby się zapis o zaświadczeniu z urzędu gminy, które potwierdza rodzaj i wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego, gdyż taki zapis byłby całkowicie bezcelowy i zbędny, gdyż racjonalny ustawodawca nie uchwalałby zbędnych przepisów. Organ podkreślił jednocześnie, że ustawodawca nie przyjął jednolitego systemu przyjmowania dochodu z gospodarstwa rolnego do różnych celów. Jednak organowi nie jest znany system umożliwiający przyjęcie braku posiadania dochodów z gospodarstwa rolnego pomimo, iż jest ono własnością danej osoby np. zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 września 2024 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wyniósł w 2023 r. 5451 zł (jest to dochód roczny). Dochód ten jest uwzględniany przy ustalaniu miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta i doktoranta ubiegającego się o stypendium socjalne oraz kredyt studencki (podstawa prawna: art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.) w związku z art. 88 ust. 1 oraz 98 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 poz. 742, z późn. zm.). Organ zaznaczy też, że ogromna większość gospodarstw rolnych w Polsce nie prowadzi jakiejkolwiek księgowości (w tym ksiąg rachunkowych). Wobec powyższego ustawodawca świadomie przyjął system "ryczałtowy" - przeciętnego dochodu w ustalaniu dochodu z gospodarstw rolnych, gdyż organy (np. ośrodki pomocy społecznej, Prezes ZUS, szkoły i uczelnie wyższe etc.) nie mają żadnych realnych możliwości weryfikowania faktycznego dochodu, który deklarowaliby wnioskodawcy. Także wysokość podatku rolnego zależy wyłącznie od ha przeliczeniowych, a nie rzeczywistych dochodów z danego gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Stosownie natomiast do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] września 2025 r. przyłączył się do tego wniosku. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, świadczenie to może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania. Przywołany przepis zawiera dwa niedookreślone sformułowania: dochód zapewniający środki utrzymania oraz niezbędne środku utrzymania. Dokonując wykładni pierwszego z powołanych zwrotów należy odnieść się do celu omawianej ustawy. Cel ten ustawodawca zaprezentował w przepisie art. 1 ust. 2 powyższej ustawy wskazując, iż jest nim zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły, ze względu na wychowywanie dzieci. Z treści przywołanej normy prawnej w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że omawiane świadczenie uzupełniające ma stanowić rodzaj rekompensaty dla rodzica, który zmuszony zajmować się wychowaniem co najmniej czwórki dzieci, zrezygnował z aktywności zawodowej i nie wypracował sobie stosownego świadczenia emerytalnego (rzeczywistego, a nie hipotetycznego). Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości to, że intencją racjonalnego ustawodawcy (przy tak oznaczonym celu ustawy), jest faktyczna rekompensata dla rodzica, który poświęcił się wychowaniu co najmniej czwórki dzieci. Konsekwentnie więc, przy ustalaniu istnienia przesłanek uprawniających do omawianego świadczenia, należy odnosić się do rzeczywistego stanu faktycznego, a nie do założeń o charakterze hipotetycznym. Badając okoliczność posiadania dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania, koniecznym jest więc odnoszenie się do kwot dochodu, jakie realnie zasilają co miesiąc budżet domowy wnioskodawcy. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. c tiret dwudzieste czwarte ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym przy obliczaniu dochodu wnioskodawcy na potrzeby postępowania o przyznanie rodzinnego świadczenia uzupełniającego uwzględnia się dochody z gospodarstwa rolnego. Jak stanowi natomiast art. 4 ust. 6 pkt 5 i ust. 8 ww. ustawy, dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy może zostać ustalony na podstawie jego oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Zwrócić też należy uwagę, iż w ustawie o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym brak jest regulacji analogicznej do regulacji zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz.1358), dotyczącej ustalania fikcji prawnej dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego. Wyżej powołany akt prawny został wydany na podstawie umocowania sformułowanego w art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, a nie na podstawie ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Ustawa o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym w zakresie nieuregulowanym odsyła wyłącznie do przepisów K.p.a., a nie do ustawy o pomocy społecznej. Jest to o tyle zrozumiałe, że świadczenie uzupełniające dla rodziców, nie posiada charakteru socjalnego – czego z resztą nie kwestionuje sam organ. Brak jest zatem, zdaniem Sądu, podstawy prawnej do stosowania w niniejszej sprawie przepisów dotyczących ustalania fikcji prawnej dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego. Stosowanie analogii legis dopuszczalne jest bowiem jedynie w razie wystąpienia w systemie prawnym luki normatywnej, co na gruncie przedmiotowej sprawy nie ma miejsca, skoro ustawodawca w przepisach ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym jednoznacznie wskazał sposób ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dnia 9 października 2025 r. sygn. akt III OSK 608/25, z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt III OSK 219/25, z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2923/24, publ. CBOSA) Jeżeli natomiast Prezes ZUS będzie miał wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia, złożonego przez skarżącą pod rygorem odpowiedzialności karnej, to może od niej zażądać przedłożenia innych, wyraźnie określonych środków dowodowych (vide: art. 6 ust. 1 ww. ustawy) bądź samodzielnie ustalić dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego, o ile posiada takie możliwości (vide: art. 6 ust. 4 ww. ustawy). Przy czym, samodzielne ustalenie dochodu osiąganego przez skarżącą z gospodarstwa rolnego polega na wykorzystaniu środków dowodowych pozostających w dyspozycji organu, a nie na poszukiwaniu alternatywnych podstaw prawnych swojego działania. W odniesieniu natomiast do drugiego z niedookreślonych w art. 3 ust. 3 omawianej ustawy sformułowań, tj. niezbędnych środków utrzymania, zgodzić należy się z organem, że określenie "środki niezbędne", nie jest równoznaczne z określeniem "środki wystarczające". Odkodowując ww. sformułowanie, nie należy więc odnosić się do subiektywnych odczuć i potrzeb wnioskodawcy, a do okoliczności o charakterze możliwie najbardziej obiektywnym. Stąd też, ze wszech miar uzasadnionym będzie (podobnie jak ma to miejsce przy wykładni art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), powiązanie określenia "niezbędnych środków utrzymania", z kwotą najniższej emerytury. Skoro bowiem Państwo Polskie, ustalając najniższą emeryturę uznało, że wystarczy ona dla zaspokojenia człowiekowi egzystencji, uprawnionym będzie badanie omawianej materii właśnie przez pryzmat tej kwoty (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1625/19, publ. CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja Prezesa ZUS oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia [...] maja 2025 r. nie odpowiadają prawu. Organ w sposób nieuprawniony dokonał ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego skarżącej, posługując się metodą ustalania dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego. W konsekwencji Prezes ZUS błędne ustalił stan faktyczny, tj. rzeczywistą kwotę dochodu skarżącej, co doprowadziło do błędnej odmowy przyznania dochodzonego świadczenia z powołaniem na normę art. 3 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobligowany do uwzględnienia wykładni prawa zaprezentowanej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku i do ponownego przeanalizowania wniosku skarżącej przez pryzmat przesłanek omawianej ustawy. Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu skutkującym koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.