II SA/Wa 1468/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. D. i L. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu postanawia: 1. przyznać B. D. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata, 2. odmówić B. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

B. D. po otrzymaniu wezwania do uiszczania wpisu sądowego w sprawie ze skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z uwagi na trudną sytuację finansową. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie ma środków na opłacenie adwokata (jedyny żywiciel rodziny) oraz wiedzy prawnej do skutecznej obrony. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 36 letnim synem, który jest bezrobotny, zarejestrowany w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 2300 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała opłatę za mieszkanie - 313,19 zł, prąd – 109 zł, gaz – 70 zł, internet i telefon – 130 zł, leki i baterie do aparatu słuchowego – 70 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę, że skarżąca uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2300 zł. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie pracodawcy skarżącej, z którego wynika, że jest ona zatrudniona na cały etat na czas nieokreślony. Zatem dochód skarżącej jest dochodem stałym i regularnym. Porównując zatem przedstawione wydatki o charakterze stałym i koniecznym (łącznie 692,19 zł) z osiąganym przez skarżącą stałym dochodem przyjęto, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uznano bowiem, że przy wysokości środków finansowych jakimi gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje, skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to obecne możliwości finansowe. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa nie jest na tyle trudna, by skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym, tym bardziej, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 300 zł i do jego uiszczenia zostali zobowiązani solidarnie skarżący L. D. oraz skarżąca B.D. Jednocześnie wzięto pod uwagę, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dorosłym synem, który jest na jej utrzymaniu. Jednak syn skarżącej, pomimo pozostawania od 16 sierpnia 2013 r. osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (co potwierdza zaświadczenie Urzędu Pracy [...] znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy) nie podjął żadnego zatrudnienia. Wskazać należy, że co prawda syn skarżącej ma orzeczoną niepełnosprawność w postaci niedosłuchu, jednak nie stanowi to przeszkody w poszukiwaniu przez niego zatrudnienia, bowiem zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, L. D. jest zdolny do zatrudnienia. Dodatkowo syn skarżącej jest osobą stosunkowo młodą (rocznik 1981), mieszkającą w W., gdzie istnieje stosunkowo wiele możliwości podjęcia pracy (choćby dorywczej). W przedmiotowej sprawie stwierdzono zatem, że skarżącej nie można zaliczyć do osób ubogich, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i dlatego odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie uznano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.