II SA/Wa 1468/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. D. i L. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu postanawia: 1. przyznać L. D. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata, 2. odmówić L. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

L. D. po otrzymaniu wezwania do uiszczania wpisu sądowego w sprawie ze skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z uwagi na trudną sytuację finansową. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku oraz ma orzeczoną niepełnosprawność – niedosłuch. Ponadto nie ma środków na opłacenie adwokata oraz wiedzy prawnej do skutecznej obrony. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę matki skarżącego w kwocie 2300 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał opłatę za mieszkanie - 313,19 zł, prąd – 109 zł, gaz – 70 zł, internet i telefon – 130 zł, leki i baterie do aparatu słuchowego – 70 zł. Ponadto wskazał na konieczność wymiany posiadanego aparatu słuchowego, którego minimalny koszt po opłacie z NFZ wynosi 3.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które nie osiągają żadnych dochodów lub osiągają dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno następować w przypadkach, gdy ubiegający się o pomoc wykaże, że jego sytuacja życiowa nosi cechy ubóstwa. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżący nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jednak z uwagi na fakt, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką i jest na jej utrzymaniu, ocena sytuacji materialnej skarżącego obejmuje również dochody matki skarżącego. Jak wynika ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy matka skarżącego uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2300 zł. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się zaświadczenie pracodawcy matki skarżącego, z którego wynika, że jest ona zatrudniona na cały etat na czas nieokreślony. Zatem dochód matki skarżącego jest dochodem stałym i regularnym. Porównując zatem przedstawione wydatki o charakterze stałym i koniecznym (łącznie 692,19 zł) z osiąganym przez matkę skarżącego stałym dochodem przyjęto, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Uznano bowiem, że przy wysokości środków finansowych jakimi gospodarstwo domowe skarżącego dysponuje, skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to obecne możliwości finansowe. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa nie jest na tyle trudna, by skarżący nie był w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym, tym bardziej, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 300 zł i do jego uiszczenia zostali zobowiązani solidarnie skarżący L. D. oraz skarżąca B. D. Nie należy również tracić z pola widzenia, że skarżący pomimo pozostawania od 16 sierpnia 2013 r. osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (co potwierdza zaświadczenie Urzędu Pracy [...] znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy) nie podjął żadnego zatrudnienia. Wskazać należy, że orzeczona niepełnosprawność skarżącego w postaci niedosłuchu nie jest przeszkodą w poszukiwaniu przez skarżącego zatrudnienia, bowiem zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, L. D. jest zdolny do zatrudnienia. Dodatkowo skarżący jest osobą stosunkowo młodą (rocznik 1981), mieszkającą w W., gdzie istnieje stosunkowo wiele możliwości podjęcia pracy (choćby dorywczej). W przedmiotowej sprawie stwierdzono, że skarżącego nie można zaliczyć do osób ubogich, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie uznano, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.