II SA/Wa 1342/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela B. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi J. G. reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku J. G. reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać J. G. reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela B. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek J. G. reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarżąca, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jest z mocy ustawy zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z treścią ww. przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z tego względu postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone. Stosownie do art. 249a powołanej ustawy, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżąca w sprawie jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Dalej należy wskazać, że z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż małoletnia J. G. reprezentowana jest przez ustawowego przedstawiciela B. S. – matkę wnioskodawczyni, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z świadczeń socjalnych (zasiłek rodzinny, zasiłek dla rodzica samotnie wychowującego dziecko, świadczenie wychowawcze), w łącznej wysokości 817 zł. B. S. jest właścicielką domu o pow. 40 m2 i działki o pow. 3 ary. Nie wskazała posiadania innego majątku, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej sytuacja materialna jest trudna, jest zmuszona do korzystania z pomocy społecznej. Wskazała następujące koszty miesięczne: opłata za mieszkanie 15 zł., opłaty za media 300 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Natomiast zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych, bądź opłacenie pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. W niniejszej sprawie uznano, że wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jak wynika ze złożonego wniosku wnioskodawczyni jest osobą małoletnią w imieniu której działa matka. Wnioskodawczyni z matką utrzymują się ze świadczeń socjalnych w łącznej wysokości 817 zł. Nie posiadają majątku ani oszczędności. W tej sytuacji uznano, że sytuacja materialna i życiowa w jakiej się znajduje wnioskodawczyni nie pozwala na opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 262, art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.