II SA/Wa 1140/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia do służby oraz wygaśnięcia stosunku służbowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2023 r.

Wyrokiem z 17 grudnia 2020 r. - sygn. akt II SAB/Po 31/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pana M. B. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego, zobowiązał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do wydania decyzji w przedmiocie ustania stosunku służbowego Pana M. B. - w terminie 14 dni od otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz Skarżącego sumę pieniężną w wysokości 3000 zł. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę, iż zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt.1 ustawy wprowadzającej KAS, stosunki służbowe osób takich jak Skarżący, wygasały z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do 31 maja 2017 r. nie otrzymały pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, nie może budzić wątpliwości, że organ najpóźniej od 1 czerwca 2017 r. posiadał wiedzę co do tego, które stosunki służbowe funkcjonariuszy ulegną wygaśnięciu z dniem 31 sierpnia 2017 r. i tak mógł, jak i powinien najpóźniej w tej ostatniej dacie wydać decyzję administracyjną, stwierdzającą ustanie stosunku służbowego z tej przyczyny, zawierającą w uzasadnieniu wskazanie przyczyn, dla których danemu funkcjonariuszowi nie została złożona jakakolwiek propozycja. Sąd wyjaśnił przy tym, że strona ma prawo poznania przyczyn, dla których nie złożono jej propozycji pracy lub służby. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] od wskazanego wyżej orzeczenia WSA w Poznaniu, wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. - sygn. akt III OSK 4234/21, oddalił ww. skargę. Decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego Pana M. B. z upływem 31 sierpnia 2017 r. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego odwołania, Szef Krajowej Administracji Skarbowej decyzją z [...] sierpnia 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że dokonując analizy przebiegu służby funkcjonariusza w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 165 ust. 7 ustawy wprowadzającej KAS, organ winien wskazać, jakimi obiektywnymi kryteriami i zasadami kierował się, nie przedstawiając Odwołującemu propozycji służby/pracy, a w skarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] tej kwestii nie wyjaśnił, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, które winno zapaść z zastosowaniem przez organ obiektywnych reguł i kryteriów selekcji funkcjonariuszy. Uszczegóławiając wytyczne organ II instancji podkreślił, że Dyrektor Izby powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołać określone fakty wyjaśniające wygaśnięcie stosunku służbowego, a także wyjaśnić i uzasadnić to, dlaczego nie złożył stronie propozycji pracy czy służby. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...], odmówił przywrócenia Pana M. B. do służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...] oraz stwierdził wygaśnięcie jego stosunku służbowego z upływem 31 sierpnia 2017 r. DIAS podniósł, iż w toku postępowania ustalono, że nie jest możliwe przywrócenie Pana M. B. do służby z uwagi na posiadane orzeczenie stwierdzające trwałą niezdolność do służby. Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] orzekł o wygaśnięciu stosunku służbowego Pana M. B. z upływem 31 sierpnia 2017 roku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. Podniósł, że M. B. do 31 maja 2017 r. nie otrzymał propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby w Krajowej Administracji Skarbowej. W konsekwencji braku propozycji, w myśl ww. art. 170 ust. 1 ustawy wprowadzającej KAS, jego stosunek służbowy wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r. Wyjaśnił też, że w rozpatrywanej sprawie, po otrzymaniu decyzji Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], uchylającej w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego Pana M. B. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] dążąc do zrealizowania wytycznych zawartych w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach sądów administracyjnych, podjął działania mające na celu złożenie Panu M. B. propozycji służby w Służbie Celno-Skarbowej. W tym celu skierował Pana M. B. do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby. Jednakże decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...], [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych w [...], umorzyła postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazała, że na podstawie skierowania z [...] września 2022 r.. Pan M. B. został skierowany do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] przez Izbę Administracji Skarbowej w [...], w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej kandydata do służby. Jednocześnie [...]RKL wyjaśniła, że [...] października 2020 r. dokonała badania lekarskiego Pana M. B. na podstawie skierowania nr [...] z [...] stycznia 2020 r., w wyniku którego wydano orzeczenie [...], zgodnie z którym zaliczono Pana M. B. jako trwale niezdolnego do służby w Służbie Celno-Skarbowej, kategoria zdolności do służby "C". Od powyższego orzeczenia żadna ze stron nie wniosła odwołania w ustawowym terminie, co stanowi ww. orzeczenie prawomocnym. W ocenie Szefa KAS, rozważając złożenie Panu M. B. propozycji służby, co w konsekwencji wiązałoby się z włączeniem go do zasobu kadrowego funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, DIAS w [...] nie mógł odstąpić od analizy powyższych przesłanek i pominąć istotną okoliczność dotyczącą stanu zdrowia funkcjonariusza. W ocenie organu odwoławczego, skoro Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] analizując stosunek służbowy funkcjonariusza na tle przesłanek określonych w art. 165 ust.7 ustawy wprowadzającej KAS, nie był w stanie wskazać przesłanek przemawiających za nieprzedstawieniem funkcjonariuszowi propozycji służby/pracy na dzień 31 maja 2017 r., zasadnym było podjęcie działań zmierzających do przedstawienia temu funkcjonariuszowi propozycji służby. Jednak przeszkodą dla złożenia przedmiotowej propozycji było ww. orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej, w którym Pan M. B. został zaliczony jako trwale niezdolny do służby w Służbie Celno-Skarbowej. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł M. B. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi obrazę przepisu art. 165 ust. 1 PwKAS w z art. 170 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 170 ust3 PwKAS (ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej z 16 listopada 2016) poprzez brak zastosowania tego przepisu, względnie jego wadliwe zastosowanie, bo Szef KAS sam podał, że DIAS nie podał powodów zwolnienia, nie wyjaśnił przez pryzmat art. 165 ust. 7 PwKAS dlaczego go zwolnił i w takiej sytuacji Szef KAS nie powinien był akceptować decyzji DIAS i obrazę art. 184 ust. 1 ustawy o KAS poprzez brak zastosowania wskazanego przepisu i przyjęcie, że do służby dopiero ma być przyjęty i otrzymać propozycję służby, w sytuacji gdy DIAS powinien uznać że po orzeczeniu NSA jest z mocy prawa przywrócony do służby. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało, iż narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia kwestii tego, czy organ wydając skarżoną decyzję, wykonał zalecenia i zastosował się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zawartego w wyroku z dnia 17 grudnia 2020r. [sygn. akt II SAB/Po 31/18] zobowiązującym organ do wydania decyzji w przedmiocie ustania stosunku służbowego, gdyż zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art.153 p.p.s.a. organ któremu sprawa została przekazana , związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ocenie tut. Sądu na w/postawione pytanie należało udzielić negatywnej odpowiedzi. Okolicznością niesporną w sprawie jest to, że Sąd w w/powołanym wyroku nałożył na organ I instancji obowiązek wydania decyzji w ściśle określonym przedmiocie (ustania stosunku służbowego) po uprzednim przeanalizowaniu i szczegółowym wskazaniu w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których danemu funkcjonariuszowi nie została złożona jakakolwiek propozycja pracy czy służby w 2017r. Sąd podkreślił przy tym, że strona ma prawo poznania przyczyn, dla których nie złożono jej propozycji pracy lub służby. Niezależnie od powyższego, na organie I instancji ciążył też obowiązek nałożony na niego przez Szefa KAS decyzją z [...] sierpnia 2022r. (uchylającą wcześniejsze rozstrzygnięcie i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania) – wskazania tego, jakimi obiektywnymi kryteriami i zasadami kierował się organ, nie przedstawiając Odwołującemu propozycji służby/pracy i przywołania określonych faktów wyjaśniających wygaśnięcie stosunku służbowego. Efektów wykonania powyższych obowiązków (nałożonych na organ I instancji mocą prawomocnego wyroku Sądu i mocą ostatecznej decyzji organu odwoławczego) próżno jednakże szukać w decyzji utrzymanej w mocy skarżonym rozstrzygnięciem. Ani jednym zdaniem organ I instancji nie wyjaśnił powodów, dla których w roku 2017 nie złożył stronie propozycji pracy czy służby. Miast tego, skupił się na materii spełniania przez stronę w chwili obecnej przesłanek zdrowotnych, umożliwiających jej pełnienie służby. Powyższe świadczy więc niezbicie o tym, że organ I instancji nie tylko nie wykonał wytycznych z wyroku i decyzji kasatoryjnej, ale rozstrzygając w przedmiocie odmowy przywrócenia strony do służby wyszedł poza ramy przedmiotowe sprawy. Przedmiot sprawy określony zaś został precyzyjnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który zobowiązywał organ I instancji do wydania decyzji tylko w przedmiocie ustania stosunku służbowego strony. Nie dopatrując się przedmiotowych uchybień i utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], organ odwoławczy naruszył więc w sposób oczywisty normę art. 138 § 1 pkt.1 K.p.a. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja (jak i decyzja utrzymana nią w mocy) naruszają prawo, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] będzie zobowiązany do wykonania wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 17 grudnia 2020 r. - sygn. akt II SAB/Po 31/18, jak i w decyzji Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2022r.