II SA/Sz 531/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie usług opiekuńczych p o s t a n a w i a: 1/ umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata.

Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A.S. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie usług opiekuńczych. W terminie przewidzianym do złożenia skargi kasacyjnej skarżący wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd wyroku. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego zobowiązującego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, skarżący w zakreślonym terminie złożył urzędowy formularz PPF w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W motywach wniosku podał, że nie stać go na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, ponieważ utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł, z której opłaca koszty utrzymania, natomiast żona ze swojej emerytury pokrywa wydatki na zakup żywności. Skarżący wraz z żoną posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o powierzchni [...]m2. Miesięczny łączny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura żony wynosząca [...] zł. Miesięczne zobowiązania i stałe wydatki to: prowadzenie rachunku, debet – [...] zł, prąd – [...] zł, leczenie – [...] zł, benzyna – [...] zł, roczne opłaty za samochód, PZU, przegląd garaż – [...] zł, roczne opłaty za działkę – [...] zł, inne opłaty – [...] zł. Przesłane dokumenty potwierdzają wysokość emerytur otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę oraz wysokość opłaty ponoszonej za energię elektryczną. Nadto z przesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż wysokość czynszu za mieszkanie wynosi [...] zł., a w listopadzie b.r. skarżący wydatkował [...] zł na zakup aparatu słuchowego. Załączone faktury za zakup lekarstw wskazują, iż skarżący miesięcznie wydatkuje na ten cel kwotę ok. [...] zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. Dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Zgodnie natomiast z art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie, że w niniejszej sprawie skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt a P.p.s.a. spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części wniosku dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Uwzględniwszy treść przywołanych przepisów i konfrontując je z przedstawionym przez skarżącego stanem rodzinnym i majątkowym referendarz sądowy uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego stanowi kwota [...] zł, a niezbędne wydatki to opłaty za mieszkanie – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, zakup lekarstw – [...] zł, do tego należy mieć na uwadze wydatki na zakup żywności. Ponadto z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności skarżącego i problemy z poruszaniem się, do niezbędnych wydatków należało zaliczyć również koszty ponoszone na utrzymanie samochodu. Mając na uwadze opisany stan faktyczny uznać należy, że A.S. nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jego możliwości finansowe. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji postanowienia.