II SA/Sz 479/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

D. C., dalej również jako "skarżący", wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r., doręczonym w dniu [...] lutego 2020 r., zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w S., o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania "sygnatur spraw Europejskich Nakazów Aresztowania wydanych przez Sąd Okręgowy w S. w roku 2013, które zostały rozpoznane przez organy wymiaru sprawiedliwości [...] w ten sposób, że osoba ścigana została przekazana z [...] na terytorium [...]". Pismem z dnia [...] lutego 2020 r., Prezes Sądu Okręgowego, dalej również jako "organ", na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wezwał skarżącego do przedstawienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego wytworzenie żądanej informacji, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, pod rygorem odmowy udostępnienia informacji publicznej. Organ poinformował skarżącego, że dane, o których mowa w jego wniosku stanowią informację przetworzoną, wyjaśniając jednocześnie, że jej wytworzenie wymaga dużego nakładu pracy i zaangażowania pracowników, w stopniu dezorganizującym i spowalniającym pracę sądu, ponieważ należałoby dokonać analizy 189 spraw, w których rozstrzygano w przedmiocie wydania decyzji o wykonaniu ENA. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 marca 2020 r. Pismem z dnia [...] marca 2020 r., doręczonym w dniu [...] marca 2020 r., skarżący wskazał, że w jego ocenie informacja, której się domaga, jest informacją prostą, a zatem jej udostępnienie nie wymaga wykazania żadnego interesu. Decyzją z dnia [...] marca 2020 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 – j.t. ze zm.), dalej jako "k.p.a." i art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1330 – j.t. ze zm.), dalej jako "u.d.i.p.", odmówił udostępnienia informacji publicznej dotyczącej wskazania sygnatur spraw Europejskich Nakazów Aresztowania (ENA), wydanych przez Sąd Okręgowy w S. w 2013 r., na podstawie których przekazano osoby ścigane z [...] na terytorium [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że żądana informacja jest informacją publiczną przetworzoną i jej przygotowanie nie jest możliwe poprzez proste wyszukanie danych, bowiem w systemie komputerowym SAWA, w którym rejestrowano w 2013 r. sprawy w przedmiocie wdania decyzji o wykonaniu ENA, nie odnotowywano takich dokładnych danych, jak państwo, z którego przekazywane były osoby ścigane. Udzielenie takich informacji wiązałoby się z koniecznością analizy 189 spraw, w których Sąd Okręgowy w S. rozstrzygał w przedmiocie wydania decyzji o wykonaniu ENA. Przygotowanie informacji byłoby czynnością czasochłonną, dezorganizującą bieżącą pracę sekretariatów sądu. Dalej organ wyjaśnił, że skarżący nie wykazał, że działa w interesie publicznym, a informacje, o których chce się dowiedzieć mają szczególne znaczenie dla interesu publicznego, wobec czego brak jest podstaw do podjęcia działań w dużym stopniu dezorganizujących pracę sekretariatu wydziału, mających na celu wytworzenie informacji, jakiej wnioskodawca się domaga. D. C. od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w S. odwołał się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w S. podnosząc, że jest ona niezgodna z prawem, bowiem organ I instancji nie wykazał, w jaki sposób przygotowanie informacji wpłynie negatywnie na pracę sądu. Podniósł, że Sąd Okręgowy w S. "prowadzi ikonkę OZ, która oznacza sprawy ENA i w łatwy sposób można ustalić, z którym krajem prowadzona jest korespondencja, więc nie jest konieczne przeglądanie akt spraw do udostępnienia informacji". Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji. Prezes Sądu Apelacyjnego w S., decyzją z dnia [...] maja 2020 r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że Prezes Sądu Okręgowego w S. prawidłowo zakwalifikował dane żądane przez skarżącego jako informację publiczną, prawidłowo też przyjął, że stanowią one informację przetworzoną. Podkreślił, że pojęcie "informacja przetworzona", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie posiada definicji legalnej, wobec czego należy je rozpatrywać na gruncie konkretnej sprawy. Uzyskanie przez wnioskodawcę żądanych informacji musi się wiązać z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia. Może ono polegać na przykład na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie zgromadzonych w nich danych i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Za informację przetworzoną należy uznać taka informację publiczną, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn.. akt I OSK 1746/14). Dalej organ wytłumaczył, że proces powstawania informacji przetworzonej skupia podmiot zobowiązany na jej wytworzeniu, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, a więc ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W realiach badanej sprawy organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, bowiem dla jej udzielenia, celem wyszukania konkretnych spraw, według kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę niezbędne byłoby zaangażowanie pracowników Sądu Okręgowego w S. na dłuższy czas, co z kolei uniemożliwiałoby im realizację w tym czasie codziennych, normalnych obowiązków służbowych. W konsekwencji mogłoby to wpłynąć negatywnie na bieżące wykonywanie zadań przez sąd. Organ wyjaśnił, że realizacja wniosku skarżącego wymagałaby przeanalizowania akt 189 spraw sądowych specjalnie na potrzeby zadośćuczynienia żądaniu skarżącego. Podkreślił jednocześnie, że zakres złożonego wniosku jest bardzo wąski, a program komputerowy nie daje możliwości wyszukania sygnatur w prosty sposób. Stąd też – biorąc pod uwagę ewentualny stopień zaabsorbowania organu realizacją przedmiotowego wniosku, zaakceptowanie stanowiska skarżącego godziłoby w zasadę proporcjonalności (art. 31 Konstytucji RP). Końcowo, odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących możliwości pozyskania żądanych informacji z prowadzonego przez Sąd Okręgowy wykazu "OZ", organ wskazał jakiego rodzaju informacje wykaz ten zawiera i wyjaśnił, że szeroki zakres spraw, które są w nim odnotowywane nie daje możliwości wyszukania spraw dotyczących ENA, w których nastąpiło przekazanie osoby z [...]. D. C. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w S., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 – j.t.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola bezczynności przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w S., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w S., odmawiającą udostępnienia skarżącemu informacji publicznej – wskazania sygnatur spraw Europejskich Nakazów Aresztowania (ENA), wydanych przez Sąd Okręgowy w S. w 2013 r., na podstawie których przekazano osoby ścigane z [...] na terytorium [...]. Powodem odmowy udostępnienia żądanej informacji było uznanie jej przez organ za informację przetworzoną, przy jednoczesnym braku wykazania przez skarżącego szczególnego interesu publicznego, uzasadniającego wytworzenie informacji. Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Stosownie do art. 3 ust. 1 przywołanej ustawy, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej, 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania, 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej. Co do zasady od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, o czym stanowi art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Wyjątek stanowi przytoczony art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy uzależniając udzielenie informacji przetworzonej od wykazania przez wnioskodawcę, iż jej udzielenie jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. Regulacja ta ma na celu ograniczenie sytuacji, w których organy zobowiązane do udzielenia informacji publicznej, na skutek rozpoznania wniosków o udostępnienie informacji, której w żądanym kształcie nie posiadają, byłyby zmuszone do zaniechania bądź ograniczenia swojej podstawowej działalności i przekierowania swoich sił i środków do realizacji tego rodzaju wniosków. W orzecznictwie przyjmuje się, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Wnioskodawca powinien wykazać przesłanki uzasadniające udostępnienie mu informacji przetworzonej i w jaki sposób udostępnienie mu żądanej informacji miałoby się przełożyć w sposób realny na poprawę funkcjonowania organów państwowych. Obowiązek wykazania tych przesłanek polega na wskazaniu okoliczności, na podstawie których podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji przetworzonej i sąd administracyjny będą mogły dokonać ich oceny, pod kątem spełnienia wymogu z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast do obowiązków organu należy wezwanie wnioskodawcy do podania okoliczności wskazujących na istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej i ocena wskazanych okoliczności pod kątem spełnienia tej przesłanki (por. wyrok NSA z 21 października 2020 r., sygn. akt I OSK 954/20, dostępny w CBOSA, na stronie www.orzeczenia .nsa.gov.pl). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że pojęcie "informacji przetworzonej" nie zostało na gruncie ustawy zdefiniowane, co oznacza, że ocena w tym zakresie należy do uznania organu. W ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na dwa aspekty przetworzenia informacji – "jakościowy" i "ilościowy". W pierwszym rozumieniu informacja przetworzona to informacja jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci, jej wytworzenie wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany określonych czynności analitycznych, porządkujących w odniesieniu do posiadanego zbioru danych. Przetworzeniem jest zebranie, często na podstawie różnych kryteriów, informacji prostych i ich następne zanalizowanie, zredagowanie, opracowanie w postaci nowego dokumentu i nowej informacji o treści, która do tej pory w takiej postaci nie istniała. Drugie rozumienie informacji przetworzonej dotyczy przypadków, gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe. W tym drugim rozumieniu suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich wyselekcjonowaniem i przygotowaniem nakładem koniecznej pracy i środków, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA z z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 574/20; z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11; z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14; z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1362/17; z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1056/18; z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 4369/18, dostępne w CBOSA, na stronie www.orzeczenia .nsa.gov.pl oraz I.Kamińska, M.Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016, komentarz do art. 3, teza 1). W badanej sprawie mamy do czynienia z informacją przetworzoną w aspekcie ilościowym, bowiem podmiot zobowiązany dysponuje informacjami na temat osób przekazanych na terytorium [...] z [...] w 2013 r. na podstawie Europejskich Nakazów Aresztowania, jednak ze względu na znaczną ilość spraw (189), w których nakazy takie zostały wydane, konieczne byłoby przeanalizowanie akt tych postępowań, celem wyselekcjonowania żądanych informacji. To z kolei wymagałoby oddelegowania pracownika, jak wskazał organ, przynajmniej na okres 5 miesięcy, do realizacji wniosku. Nie ulega wątpliwości, że w tym czasie pracownik musiałby zaniechać, bądź znacznie ograniczyć wykonywanie czynności wynikających z jego zakresu obowiązków. Organ w zaskarżonej decyzji precyzyjnie i wyczerpująco wyjaśnił powody, dla których dokonał takiej, a nie innej kwalifikacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej i, wbrew twierdzeniu skarżącego wskazał jaki negatywny dla funkcjonowania Sądu Okręgowego w S. skutek miałaby realizacja jego wniosku. Organ odwoławczy ustosunkowując się do nieprecyzyjnych twierdzeń skarżącego, zawartych w odwołaniu, a dotyczących "ikonki OZ", opisał także sposób funkcjonowania wykazu "OZ" i zakres gromadzonych w nim informacji i wyjaśnił dlaczego wykaz ten jest nieprzydatny dla realizacji jego wniosku. W świetle przytoczonych okoliczności nie ulega zatem wątpliwości, że organ trafnie zakwalifikował żądaną informację jako przetworzonącp i zasadnie domagał się od skarżącego wykazania, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skoro skarżący odmówił zadośćuczynienia żądaniu organu, to konsekwencją tego było wydanie zaskarżonej decyzji. Akt ten, należycie i wyczerpująco uzasadniony nie narusza prawa, zatem Sąd – w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.