II SA/Sz 418/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami oraz zobowiązania do jego zwrotu p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe

Pismem z 22 kwietnia 2026 r. O. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2026 r. nr [...] (postępowanie [...]) w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko R. I. wraz z odsetkami za okres od 01-06-2022 r. do 31-05-2023 r. oraz zobowiązania do jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania wywołanego skargą jak bezprzedmiotowego, uzasadniając to tym, że decyzją z dnia 11 maja 2026 r. uchylił zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż te wskazane w pkt 1 i 2, tj. innych niż cofnięcie skargi, bądź śmierć strony, gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków dotyczących zmarłego. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem. Taka sytuacja zaistnieje zwłaszcza wtedy, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, a więc zaskarżona decyzja (czy też inny akt) zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 (por. T. Woś (w:) Woś T. (red.), Knysiak-Sudyka H., Romańska M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, tezy do art. 161, LEX). Tego rodzaju sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Na skutek decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2026 r. nr [...] z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja tego organu z dnia 10 kwietnia 2026 r., stanowiąca przedmiot wniesionej wcześniej w niniejszej sprawie skargi, oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia 11 lipca 2024 r. W ww. decyzji z dnia 11 maja 2026 r. organ stwierdził ponadto, że skarżąca nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od 01.06.2022 r. do 31.05.2023 r., ustalonego w zaskarżonej decyzji z dnia 10 kwietnia 2026 r. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy Urzędowego Poświadczenia Doręczenia ww. decyzja z dnia 11 maja 2026 r. została doręczona skarżącej w dniu 12 maja 2026 r. W związku z powyższym, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ w obrocie prawnym nie istnieje już decyzja organu, która została objęta przedmiotową skargą, co skutkuje zaistnieniem przesłanki do umorzenia postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe.