Sygnatura
II SA/Gl 1486/25
Wyrok WSA w Gliwicach z 17 lipca 2026 r., II SA/Gl 1486/25
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 17 lipca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2026 r. sprawy ze skargi K. M. (M.) na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 października 2025 r. nr 010070/684/9643282/2024 w przedmiocie świadczenia aktywni rodzice w pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2025 r.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 15 października nr 010070/684/9643282/2024, [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 11 marca 2025 r. o odmowie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na dziecko J. M. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wnioskiem z 17 października 2024 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" na dziecko J. M. wskazując, że dziecko wychowuje wspólnie z P. L. oraz, że oboje są aktywni zawodowo. Decyzją z dnia 11 marca 2025 r. ZUS odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia wskazując, że z przedłożonego zaświadczenia wynika, iż małżonka skarżącego jest funkcjonariuszem [...] i nie spełnia warunku do przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności powołał art. 7 pkt 2 lit c ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" podkreślając, że aktywność zawodowa oznacza podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: "ustawa") w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem ZUS. Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, funkcjonariusza [...] kierowane jest bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, bez pośrednictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym skoro małżonka skarżącego jest zatrudniona w [...] , to nie spełnia przesłanki z art. 7 pkt 2 lit. c ustawy, pozwalającej uznać ją za stronę aktywną zawodowo. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył odwołanie do Prezesa ZUS wskazując, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 8a ustawy, funkcjonariusze [...] podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obowiązek rejestracji i wyrejestrowania funkcjonariuszy [...] bezpośrednio do centrali NFZ wynika z przepisów ww. ustawy. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną interpretację art. 7 pkt 2 lit. c ustawy – "Aktywny rodzic", z pominięciem celu ustawy. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 12 tej ustawy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy katalog negatywnych przesłanek do odmowy przyznania świadczenia określonych w tym przepisie, nie przewiduje odnowy jego przyznania w sytuacji opisanej w zaskarżonej decyzji. Prezes ZUS, powołaną na wstępie decyzją z 15 października 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 7 pkt 2 lit. c ustawy, pojęcie aktywności zawodowej oznacza podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4 15 i 36 ustawy, w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem ZUS. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ przyznał, że co prawda małżonka skarżącego jako funkcjonariusz [...] , podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, co wynika z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy, jednakże zgodnie z art. 7 pkt 2c ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic", zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego musi być dokonywane za pośrednictwem ZUS. W przypadku wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego przez funkcjonariuszy [...] zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, kierowane jest bezpośrednio do centrali NFZ, bez pośrednictwa ZUS. Tym samym w ocenie organu, małżonka skarżącego nie spełnia przesłanki z art. 7 pkt 2 lit. c ustawy pozwalającej uznać ją za aktywną zawodowo, a co za tym brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniósł skarżący. zarzucając jej naruszenie prawa, zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie świadczenia z programu "Aktywni rodzice w pracy" w postaci wyrównania świadczenia od października 2024 r. do października br. i kolejno przyznania świadczenia do ukończenia 35 miesiąca życia dziecka. W uzasadnieniu podkreślił, że małżonka skarżącego będąc funkcjonariuszem [...] podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy. Zatem spełnia kryteria warunkujące przyznanie świadczenia "Aktywni rodzice w pracy", ponieważ będąc zatrudniona na podstawie stosunku służbowego zgłoszona jest do ubezpieczenia zdrowotnego i osiąga z tego tytułu minimalne wynagrodzenie za pracę. Powołując art. 77 ust. 1 ustawy wskazał, że składki zdrowotne od funkcjonariuszy [...] są odprowadzane bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia bez pośrednictwa ZUS-u. Następnie wyjaśnił, że na rządowej stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (https://www.gov.pl/web/rodzina/pvtania-i-odpowiedzi - program-aktywny-rodzic), które jest autorem ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny rodzic" w zakładce pn. pytania i odpowiedzi do programu "Aktywny Rodzic" w pytaniu nr 7 o treści "Co w przypadku rodziców, którzy są funkcjonariuszami służb mundurowych? Od ich wynagrodzeń nie są odprowadzane składki do ZUS, czy oni też będą mogli ubiegać się o świadczenie z programu Aktywny Rodzic?" zawarta jest jednoznacznie odpowiedz, że: "W przypadku np. funkcjonariuszy, żołnierzy zawodowych, sędziów i prokuratorów, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Powyższa interpretacja jest również uwzględniona w uzasadnieniu do projektu opublikowanego na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Zdaniem skarżącego, sam ustawodawca stwierdził, że w przypadku funkcjonariuszy składki na społeczne/zdrowotne nie są odprowadzane do ZUS - u ale funkcjonariusze zgodnie z ustawa są aktywni zawodowo i przysługuje im świadczenie z programu "Aktywny Rodzic". W przypadku funkcjonariuszy [...] takie składki również nie są odprowadzane bezpośrednio do ZUS -u tylko do Centrali Funduszu, co nie powinno mieć żadnego znaczenia, ponieważ zgodnie z założeniami ustawy i przyznaniem świadczenia jest powrót do pracy rodziców i bycia czynnym zawodowo, a nie wyłączanie z programu m.in. funkcjonariuszy [...], od których również są odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne, tyle, że bezpośrednio do ZUS. Odpowiadając na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 1 czerwca 2026 r skarżący uzupełnił skargę załączając szereg orzeczeń sadów administracyjnych wydanych w sprawach podobnych do będącej obecnie przedmiotem kontroli oraz kserokopię pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 21 marca 2025 r. adresowanego do Minister Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie świadczenia "Aktywny rodzic" dla funkcjonariuszy [...]. Wniósł o zobowiązanie organu do wypłaty zaległych środków wraz z odsetkami. Na rozprawie skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Zaskarżona do Sądu decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz. U. z 2024 r. poz. 858, dalej "ustawa"). Powołana ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art. 1). Celem świadczeń "aktywny rodzic" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2). Świadczenie "aktywni rodzice w pracy" jest jednym z rodzajów świadczeń "aktywny rodzic", których celem jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy). Katalog świadczeń przewidzianych ustawą zawarto w art. 2 ust. 1, który w punkcie wymienia wnioskowane przez skarżącego świadczenie "aktywni rodzice w pracy". Przedmiotowe świadczenie przysługuje obywatelom polskim (art. 8 ust. 1 pkt 1) jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie "aktywni rodzice w pracy", chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 8 ust. 2). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na dziecko nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecka aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy, w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Definicję pojęcia "aktywności zawodowej" zawiera art. 7 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym jest to: 1) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 497), 2) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), 3) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 4) podleganie, na podstawie ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że w dacie wystąpienia z wnioskiem z 10 października 2024 r. o przyznanie przedmiotowego świadczenia na dziecko J. M., skarżący spełniał ustawowe warunki określone w powołanych wcześniej art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy. Orzekające w sprawie organy nie zakwestionowały również złożonego przez skarżącego oświadczenia co do faktu wspólnego wychowywania dziecka z żoną będącą funkcjonariuszką [...]. Okolicznościami bezspornymi w kontrolowanej sprawie jest to, że skarżący wychowuje córkę wspólnie z żoną, jak również to, że sam skarżący jest osobą aktywną zawodowo w rozumieniu ustawy. Sporna zatem pozostaje kwestia, czy pomimo niepodważanej przez organy okoliczności co do pełnienia przez żonę skarżącego P. L. czynnej służby w [...] pozostaje ona aktywna zawodowo w rozumieniu powołanego wcześniej art. 7 pkt 2 lit. c ustawy W ocenie organów fakt zgłoszenia P. L. do ubezpieczenia społecznego bezpośrednio do NFZ, a nie za pośrednictwem ZUS powoduje, że żona skarżącego nie spełnia warunku aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c ustawy, a w konsekwencji brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia zgłoszonego przez skarżącego żądania. W ocenie Sądu stanowisko to jest błędne. Zaznaczyć należy, że zawarte w art. 7 pkt 2 ustawy przesłanki definiujące pojęcie "aktywności zawodowej" stanowią przesłanki rozłączne. Oznacza to, że spełnienie przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia choćby jednego z warunków określonych w art. 7 pkt 2 lit. a-d ustawy nadaje jej przymiot podmiotu aktywnego zawodowo w rozumieniu ustawy. Niewątpliwie literalna wykładnia powoływanego przez organy art. 7 pkt 2 lit. c ustawy prowadzi do twierdzenia, że za osoby aktywne zawodowo w rozumieniu tego przepisu uznać trzeba osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże, zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Co istotne, przepis ten odwołuje się do aktywności, o których mowa w art. 7 pkt 7 lit. c ustawy, a nie do osób, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, przepis ten należy interpretować w taki sposób, że podmioty, które z tytułu wykonywanej aktywności zawodowej, wskazanej w art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, a zatem także funkcjonariusze [...] (art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy), niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, a podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego czy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, uznawane są za osoby aktywne zawodowo w rozumieniu art. 7 pkt 2 lit. a ustawy. W ocenie Sądu, odmienna wykładnia powołanych przepisów prowadziłaby do sprzeczności z założeniami ustawy o wspieraniu rodziców wynikającymi bezpośrednio z powołanych wyżej art. 1 i art. 2 ust. 2 tej ustawy, jak też uzasadnienia jej projektu (vide: druk sejmowy X.319). Co więcej, wykładnia, na której opierają się organy prowadzi do oczywistej sprzeczności z ratio legis, czyli założeniami, na jakich oparł się ustawodawca wprowadzając sporne świadczenie, wyrażonymi w ww. przytoczonym art. 2 ust. 2 ustawy.. Co więcej, narusza standardy równego traktowania podmiotów prawa, znajdujących się w analogicznej sytuacji, wynikającego z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wszelkie odstępstwa od zasady równości podmiotów, które charakteryzują się wspólną istotną cechą, dla ich dopuszczalności winny bowiem opierać się o jasno sformułowane kryterium, które stanowi jego podstawę, przy czym kryterium takie musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest owa wartościująca norma (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., I OSK 202/19). Nie sposób racjonalnie twierdzić, że tryb zgłoszenia funkcjonariusza specyficznej służby jaką jest [...] do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, może stanowić kryterium uzasadniające odmienne traktowanie od innych podmiotów aktywnych zawodowo, w tym pełniących służbę publiczną. W związku z tym prawidłowa wykładnia art. 7 pkt 2 lit. c) w zw. z art. 10 ust. 1 i 3 ustawy. powinna prowadzić do wniosku, że pełnienie służby w [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby albo ich małżonków (wspólnie wychowujących dzieci), pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do ww. świadczeń, w tym, spornego w rozpoznawanej sprawie świadczenia "aktywni rodzice w pracy", naruszałaby ona standardy w zakresie konstytucyjnego obowiązku równego traktowania podmiotów prawa wynikającego z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wszelkie odstępstwa od zasady równości podmiotów, które charakteryzują się wspólną istotną cechą, dla ich dopuszczalności powinny bowiem opierać się o jasno sformułowane kryterium, które stanowi jego podstawę, przy czym kryterium takie musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest owa wartościująca norma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2019 r. I OSK 202/19; wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym Sąd uznał, że wbrew stanowisku organów, pełnienie służby w [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o wspieraniu rodziców i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 522/25; wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 227/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn.. akt II SA/Rz 484/25 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w wyroku z 14 października 2025 r. o sygn. akt II SA/Bk 1395/25). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela argumentację wyrażoną w przywołanych orzeczeniach. Powyższe argumenty prowadzą do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z dnia 15 października 2025 r., jak i poprzedzająca ją decyzja ZUS z dnia 11 marca 2025 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7 pkt 2 lit. c) w związku z art. 10 ust. 1 i 3 ustawy). Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę, po uprawomocnieniu się wyroku sądu, organy dokonają ponownej, tym razem prawidłowej analizy wszystkich okoliczności sprawy i prawidłowo zinterpretują i zastosują powołane wyżej przepisy prawa materialnego, stosując się do przedstawionej wyżej, wiążącej oceny prawnej sądu. W odniesieniu do wniosków zawartych w skardze, dotyczących przyznania skarżącemu świadczenia wraz z odsetkami, należy zauważyć, że wnioski skargi nie są wiążące dla sądu administracyjnego (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a ich uwzględnienie nie jest możliwe, gdyż wykracza poza kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem zaskarżonych aktów wydawanych przez organy administracji publicznej, a nie merytoryczne rozpoznawanie spraw administracyjnych. Sąd administracyjny uwzględniając skargę może zatem uchylić zaskarżony akt (stwierdzić jego nieważność), ale nie może bezpośrednio orzec o świadczeniach należnych skarżącemu. Wydanie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia "aktywni rodzice w pracy" należy do organów administracji, które ponownie rozpatrując sprawę będą związane wyrażoną wyżej, wiążącą w sprawie oceną prawną sądu (art. 153 p.p.s.a.).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 listopada 2025
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
- Sędziowie
- Artur Żurawik Grzegorz Dobrowolski Renata Siudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
art. 7 pkt 2 lit. c, w zw. z art. 10 ust. 1 i 3, art. 66 ust. 1 pkt 8a · Dz.U. 2024 poz. 146
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Sz 418/26 · 17 lipca 2026
Postanowienie WSA w Szczecinie z 17 lipca 2026 r., II SA/Sz 418/26
Sygnatura: I SA/Op 303/26 · 17 lipca 2026
Wyrok WSA w Opolu z 17 lipca 2026 r., I SA/Op 303/26
Sygnatura: II SA/Gd 622/25 · 17 lipca 2026
Postanowienie WSA w Gdańsku z 17 lipca 2026 r., II SA/Gd 622/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny