II SA/Sz 416/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za świadczenia nienależnie pobrane I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. M. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta S. orzekł o uznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego W. S. w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł, na rzecz osoby uprawnionej – A. K., za świadczenie nienależnie pobrane. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169), zwanej dalej "p.o.u.a." Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w dniu 26 stycznia 2015 r. powziął informację, że G. K. - dłużnik alimentacyjny zmarł w dniu [...] r. W wyniku wznowienia postępowania, decyzją z [...] r. znak: [...] organ uchylił decyzję z [...] r., znak [...] o przyznaniu W. S. prawa do świadczenia alimentacyjnego na syna A. K. i orzekł o odmowie z dniem 1 października 2012 r. prawa do ww. świadczenia. Prezydent Miasta S. wyjaśnił, że w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego wystąpiła okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczeń, a skoro w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. wypłacono stronie świadczenie w łącznej wysokości [...] zł, to tym samym uznać należało, że ww. świadczenia pobrane przez W. S. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Od decyzji Prezydenta Miasta S. W. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. podnosząc, że jest matką samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko, utrzymującą się ze świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł, dodatku rehabilitacyjnego w wysokości [...] zł, świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł oraz renty rodzinnej po ojcu w wysokości [...] zł. W. S. wyjaśniła, że mieszka z synem, którym się opiekuje i dlatego nie może podjąć zatrudnienia. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł i nie jest w stanie zwrócić pieniędzy pobranych z funduszu alimentacyjnego. Wskazała ponadto, że regularnie otrzymywała świadczenia z funduszu po złożeniu wymaganych dokumentów, które corocznie uzyskiwała od komornika i przekazywała je do MOPS. Podkreśliła, że nie miała świadomości, że dłużnik alimentacyjny nie żyje od [...] r. Zaginięcie G. K. zgłosiła jego matka w grudniu 2003 r., a ona sama dopiero w dniu 5 września 2014 r. dowiedziała się, że dłużnik alimentacyjny nie żyje. Akt zgonu G. K. otrzymała w dniu 22 stycznia 2015 r., o czym powiadomiła komornika oraz MOPS. Zdaniem strony, pobrane świadczenia nie można uznać za nienależne, skoro nie miała wiedzy o tym, że dłużnik alimentacyjny nie żyje od [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta S. przyznał W. S. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej – A. K. na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W dniu 26 stycznia 2015 r. organ powziął informację, że G. K. - dłużnik alimentacyjny, ojciec A. K., zmarł w dniu [...] r. Okoliczność ta jest niesporna. Kolegium podało dalej, że organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, przyznającą stronie prawo do świadczenia i finalnie decyzją z [...] r., znak [...] uchylił decyzję z dnia [...] r., znak: [...] i orzekł o odmowie z dniem 1 października 2012 r. prawa do świadczenia alimentacyjnego na A. K. Decyzja ta poddana została ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które utrzymało ją w mocy, a następnie kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1455/15 oddalił skargę strony w dniu 14 kwietnia 2016 r. Organ odwoławczy przypomniał, że uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest pochodną uprawnienia do świadczenia alimentacyjnego i przysługuje ono tak długo, jak długo istnieje obowiązek alimentacyjny. Śmierć zobowiązanego, będącego dłużnikiem alimentacyjnym, powoduje unicestwienie obowiązków alimentacyjnych, w ślad za tym i uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. A zatem śmierć G. K. spowodowała ustanie przyczyny wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna od dnia śmierci, tj. od [...]r., a w tej sprawie począwszy od początku okresu świadczeniowego, tj. od dnia 1 października 2012 r. Tym samym W. S. utraciła prawo do świadczenia alimentacyjnego na syna, gdyż zaistniała okoliczność powodująca ustanie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji o okoliczności tej nie wiedział i dlatego pomimo ustania prawa do świadczenia w kwietniu 2004 r. nadal wypłacał je na wniosek strony, w okresie świadczeniowym trwającym od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w łącznej kwocie [...] zł. Dopiero po ujawnieniu okoliczności śmierci dłużnika alimentacyjnego, za którego wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podjął prawem przewidziane działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie zaistniała okoliczność wymieniona w art. 2 pkt 7 lit. c) p.o.u.a., bowiem w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia - decyzja z [..] r., znak [...] o uchyleniu decyzji z [...] r., znak: [...] i odmowie z dniem 1 października 2012 r. prawa do świadczenia alimentacyjnego na A. K. Tym samym ziściła się przesłanka niezbędna do uznania, że świadczenia alimentacyjne pobrane przez stronę na syna A. K. w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł są świadczeniami pobranymi nienależnie. Kolegium wyjaśniło, że zastosowanie przepisu art. 2 pkt 7 lit. c) niezależne jest od winy, czy wiedzy strony o okolicznościach powodujących stwierdzenie nieważności, czy uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że właściwy organ nie działa tutaj w ramach uznania administracyjnego i nie może brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie. W sytuacji, gdy zaistnieje przesłanka wymieniona w tym przepisie organ zobowiązany jest do uznania, że ma do czynienia ze świadczeniami nienależnie pobranymi i żądania ich zwrotu. Organ odwoławczy wskazał, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji przywołał nieprawidłową podstawę prawną, upatrując świadczeń nienależnie pobranych w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podczas, gdy prawidłową podstawę jego działania stanowi przepis art. 2 pkt 7 lit c) ww. ustawy. W ocenie Kolegium, powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie organu, gdyż organ ten prawidłowo uznał, że w sprawie wystąpiła okoliczność powodująca uznanie, że świadczenia alimentacyjne wypłacone stronie za okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. zostały przez W. S. pobrane nienależnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7 K.p.a., 76 § 1 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy; - art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 11 K.p.a., 8 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; - art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 4 K.p.a. poprzez niezawiadomienie jej o wszczęciu postępowania, a tym samym wyeliminowanie jej od czynnego w niej uczestniczenia. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 2 ust. 7 pkt a i c ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że działając w imieniu swego niepełnosprawnego syna, pobrała nienależnie świadczenie alimentacyjne, podczas gdy nie wiedziała o tym, że osoba zobowiązana do tych świadczeń nie żyje; - art. 2 ust. 7 pkt a i c ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów, poprzez niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r., w szczególności, gdy w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji kiedy decyzja ta została jej doręczona. W oparciu o powyższe zarzuty W. S. wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazała, że w czasie gdy pobierała świadczenie alimentacyjne nie miała żadnej wiedzy co do tego, że osoba zobowiązana do ich uiszczania nie żyje. Ten fakt umknął zarówno organowi I, jak i II instancji. Podkreśliła, że w sprawie nie ustalono również kiedy zmarł dłużnik alimentacyjny i kiedy się ona o tym dowiedziała, co zdaniem skarżącej winno skutkować uchyleniem obydwu decyzji. W. S. wskazała, że brak jest w aktach sprawy informacji, która pozwalałaby przyjąć, że została skutecznie poinformowana o wszczęciu postępowania z urzędu, a tym samym nie mogła brać w nim czynnego udziału. W ocenie skarżącej, decyzja z dnia [...] r., nr [...] nie została wyeliminowana skutecznie z obrotu prawnego, a w aktach sprawy brak jest informacji kiedy ww. decyzja została jej doręczona. Tym samym upłynął termin do jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 416/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą organ ten utrzymał decyzję Prezydenta S. w przedmiocie żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w funduszu alimentacyjnego. Ocena zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła do wniosku, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca. W niniejszej sprawie organ I instancji, powołując się na art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznał, że świadczenie alimentacyjne pobrane przez skarżącą na dziecko po dacie śmierci G. K. było świadczeniem nienależnie pobranym, bowiem w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej wygasł obowiązek alimentacyjny. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję przyjmując, że podstawą uznania świadczenia za nienależnie pobrane winien być art. 2 pkt 7 lit. c) u.p.o.u.a. jako, że decyzja z dnia [...] r., którą przyznano skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego została uchylona. Organy administracyjne, dokonując wykładni wskazanych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uznały że brak wiedzy Skarżącej o tej okoliczności, mającej przecież istotny wpływ na zakres jej praw i obowiązków, pozostaje bez znaczenia dla oceny skutków zdarzenia powodującego ustanie obowiązku alimentacyjnego. W konsekwencji bez znaczenia pozostaje również dobra wiara Skarżącej, która pobierała świadczenia alimentacyjne bez świadomości zaistnienia tego zdarzenia(organ I instancji). Jak również przyjęły, że zastosowanie przepisu art. 2 pkt 7 lit. c) tej ustawy nie jest uzależnione od winy, czy wiedzy strony o okolicznościach powodujących stwierdzenie nieważności, czy uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie. Jakkolwiek należy się zgodzić z organem odwoławczym, iż Prezydent S. przywołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia niewłaściwy przepis, to jest art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy, zamiast art. 2 pkt 7 lit. c), to jednak w ocenie Sądu, brak było podstaw do przyjęcia, iż świadczenia wypłacone Skarżącej za okres od 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. W ocenie Sądu nie można bowiem uznać za słuszną takiej interpretacji przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która uniezależnia ocenę w zakresie nienależnie pobranego świadczenia od stanu świadomości Skarżącej, w szczególności dotyczącej przyczyn z jakich ustało prawo do świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że takie zdarzenie jak śmierć osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny powoduje jego ustanie. Jednocześnie ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 3 i następnych wprowadza mechanizmy, których celem jest gromadzenie i przetwarzanie danych o dłużnikach alimentacyjnych w taki sposób, aby zapewnić skuteczną egzekucję świadczeń alimentacyjnych, wypłacanych zastępczo przez Państwo. Z drugiej zaś strony obowiązkiem osoby uprawnionej jest przekazywanie wszelkich posiadanych informacji, które mogą mieć wpływ na przyznanie świadczeń. Jednocześnie regulacje te nie przewidują takiej sytuacji, w której zarówno organy powołane do egzekucji świadczeń alimentacyjnych jak i osoby uprawnione, bez własnej winy, nie posiadają wiedzy o okolicznościach, powodujących ustanie obowiązku alimentacyjnego i – jak w niniejszej sprawie informacje w tym zakresie pozyskują po upływie znacznego czasu od zaistnienia tych okoliczności. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z taka właśnie sytuacja ma miejsce, bowiem fakt zgonu G. K. został ujawniony dopiero po upływie 11 lat. Dokonując prawnej oceny zasadności uznania wypłaconego po dacie śmierci ww. świadczenia alimentacyjnego za nienależnie pobrane i żądania jego zwrotu nie sposób oprzeć się wrażeniu, że ustawodawca takiej sytuacji nie przewidział, ze względu na jej wyjątkowy charakter. Wykładnia przepisów ustawy powinna zatem w tej sytuacji zostać dokonana z odwołaniem się do konstytucyjnych wzorców normatywnych, dotyczących ochrony i opieki oraz pomocy, jaką Państwo deklaruje się zapewnić rodzinie, szczególnie tej, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Zgodnie z art. 18 Konstytucji RP małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Obowiązek szczególnej troski o rodzinę materializuje się między innymi we wsparciu rodziców samotnie wychowujących dzieci, którzy nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji, przy jednoczesnym zaangażowaniu służb Państwa w działania zmierzające do ściągnięcia wypłaconych z tego tytułu kwot od dłużników alimentacyjnych. Przy czym osoby uprawnione do pomocy mają pełne prawo oczekiwać, że organy Państwa działają sprawnie, a czynione przez te organy ustalenia dotyczące okoliczności związanych z istnieniem bądź ustaniem obowiązku alimentacyjnego są dokonywane sprawnie i są wiarygodne. Przyznanie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależniają przyznanie świadczenia od spełnienia szeregu warunków, wśród których istotnym jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, co oznacza, że z pomocy tej korzystać mogą jedynie te uprawnione osoby, których sytuacja materialna wymaga wsparcia Państwa. W niniejszej sprawie ocena sytuacji materialnej Skarżącej uzasadniała przyznanie świadczenia, co oznacza, że potrzebowała wsparcia, a świadczenie alimentacyjne które zostało je przyznane na niepełnosprawne dziecko było niezbędne do zapewnienia tej rodzinie prawidłowego funkcjonowania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż z akt postępowania wynika jednoznacznie, że Skarżąca nie miała świadomości tego, że G. K. zmarł i w ocenie Sądu nie mogła tej wiedzy posiąść w dacie zgonu ww., skoro proces jego identyfikacji trwał wiele lat. Brak jest zatem zdaniem Sądu w tym przypadku podstaw do takiej interpretacji przywołanych regulacji, która nie bierze pod uwagę wyjątkowego charakteru niniejszej sprawy. O ile bowiem w przypadku śmierci osoby o ustalonej tożsamości w kraju, przy zastosowaniu mechanizmów, o których mowa w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów istnieje możliwość szybkiego ustalenia w dostępnych bazach tej okoliczności i podjęcia stosownych działań zmierzających do zapobieżenia wypłaty nienależnych świadczeń, o tyle w sytuacji zgonu osoby o nieustalonej tożsamości, której identyfikacja jest rozciągnięta w czasie, możliwość szybkiej reakcji jest utrudniona, również z przyczyn niezależnych od organów Państwa. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, osoby uprawnionej do alimentów nie mogą obciążać skutki braku możliwości niezwłocznego ustalenia zgonu osoby zobowiązanej. Efektem takiej interpretacji prawa, jak dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, będzie bowiem podjęcie wobec niej działań sprzecznych z zasadą pomocniczości, a w konsekwencji niweczących skutki udzielonej pomocy. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 48/17 (dostępny w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela, "prawodawca ma pełne prawo określać warunki, których spełnienie jest konieczne do uznania, że konkretne świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane, jednakże nie uprawnia to do ustanawiania warunków, które są niemożliwe do spełnienia przez osobę uzyskującą pomoc finansową ze środków publicznych. Dlatego też, zakładając racjonalność ustawodawcy, przywołany przepis prawa należy wykładać tak, aby nie obciążać osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, korzystających z pomocy Państwa, odpowiedzialnością za niesprawne działanie organów państwowych". W niniejszej sprawie wypłata świadczeń za okres w którym G. K. już nie żył nie była co prawda spowodowana nieudolnym działaniem organów państwowych, niemniej jednak w ocenie Sądu Skarżąca nie może ponosić tego konsekwencji, zwłaszcza w taki sposób, że przełoży się to na pogorszenie jej warunków materialnych, tym bardziej w sytuacji, gdy wychowuje ona niepełnosprawne dziecko. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).