II SA/Sz 398/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S., J. S. i P. S. na czynność Starosty z dnia 8 maja 2015 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia odrzucić skargę.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2026 r. H. S., J. S. i P. S. wnieśli, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na czynność Starosty z 8 maja 2015 r. w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków Wprowadzona zmiana dotyczyła ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków samodzielnych lokali, na działce oznaczonej nr [...], położonej w miejscowości G. przy ul. [...]. S. R. [...], obręb nr [...] miasta G.. W ocenie skarżących organ ujawniając zmiany w ewidencji gruntów i budynków dokonał w istocie bezprawnego podziału nieruchomości na podstawie wniosku współwłaściciela. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że ujawnienie danych w ewidencji gruntów i budynków nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 2b lit. h ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu obowiązującym w dacie wprowadzenia zmiany) na wniosek zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr P.3205.2015.476. Prace geodezyjne wykonane w ramach tego opracowania wynikają z realizacji postanowienia PINB w G. z 2 października 2014 r. zobowiązującego B. i M. małżonków D. do przedłożenia organowi kompletu dokumentów celem legalizacji samowoli budowlanej, w tym m. in. inwentaryzacji geodezyjnej wybudowanych na terenie działki nr [...] obiektów budowanych, bez pozwolenia na budowę. Ujawnienie zmian w ewidencji gruntów i budynków miało charakter techniczno-opisowy odzwierciedlający stan faktyczny w terenie. Nie oznaczało to natomiast automatycznej legalizacji samowoli budowlanej i zmiany stanu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in. czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Na gruncie niniejszej sprawy skarżący wnieśli skargę na czynność Starosty polegającą na wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów i budynków w postaci ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków samodzielnych lokali na działce nr [...]. W świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz.1151) - dalej "p.g.k." przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami (art. 2 pkt 8 p.g.k.). W myśl art. 20 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Ewidencja wskazuje także właściciela lub władającego gruntem. Na mocy art. 24 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2a). Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b, w pozostałych przypadkach - w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2b). Również odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c). Na mocy § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r., poz. 219) o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta, w terminie 14 dni od dokonania zmiany w ewidencji, zawiadamia właściwe podmioty ewidencyjne, o których mowa w § 11 pkt 2 lit. a oraz § 12 pkt 1 (m.in. właścicieli albo samoistnych posiadaczy) w przypadku, gdy zmiana została dokonana na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy, lub w trybie czynności materialno- technicznej wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i dotyczyła: a) pola powierzchni działki ewidencyjnej, b) rodzaju lub pola powierzchni użytków gruntowych, c) rodzaju budynku, d) numeru działki ewidencyjnej. Z powyższych przepisów wynika wprost, że istotą ewidencji jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntów i budynków, zaś wpisy do niej polegają wyłącznie na wprowadzeniu udokumentowanych zmian. Rejestr ewidencji gruntów stanowi bowiem odzwierciedlenie danych z uzyskanych dokumentów, przy czym organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ewidencja nie kształtuje zatem nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej, stąd też dane zawarte w ewidencji mają charakter techniczno-informacyjny. Wprowadzenie do ewidencji zmiany (aktualizacji) stanowi czynność materialno-techniczną, która nie wymaga wydawania w tym zakresie władczego rozstrzygnięcia (decyzji czy postanowienia). Czynność ta nie jest również czynnością wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym - na tle poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków - ugruntowało się stanowisko,że wprowadzana przez starostę z urzędu w drodze czynności materialno-technicznej zmiana aktualizująca operat ewidencji gruntów i budynków, o której starosta tylko zawiadamia w trybie § 49 ust. 1 pkt 4 (obecnie § 35 – dopisek Sądu) rozporządzenia, nie ma charakteru aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 846/13, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 lipca 2018 r. sygn. VIII SA/Wa 505/18, postanowienie WSA w Opolu z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. II SA/Op 203/19, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2017 r. sygn. II SA/Gl 1057/16, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 149/22 - dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W takiej sytuacji stronie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na czynność polegającą na wprowadzeniu zmian do ewidencji gruntów (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 534/12, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1166/12, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 251/19, postanowienie NSA z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt 2599/19, dostępne j.w.). Oznacza to, że przedmiot zaskarżenia nie jest objęty zakresem regulacji art. 3 § 2 p.p.s.a. Również przepisy szczególne nie przewidują możliwości wniesienia skargi w tym przedmiocie do sądu administracyjnego. Stąd też skarga H. S., J. S. i P. S. na czynność wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądu administracyjnego.