II SA/Sz 335/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na pismo Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2025 r. nr [...] w przedmiocie zasad ponoszenia opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w uzdrowisku postanawia odrzucić skargę.

J. T. (dalej: "skarżący") złożył do sądu administracyjnego skargę na pismo Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "organ") z 30 października 2025 r., nr NFZ16-WOKiP-lll.5100.673.2025, w przedmiocie zasad ponoszenia opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w uzdrowisku. Skarżący w szczególności wyjaśnił, że korzystał z leczenia uzdrowiskowego finansowanego ze środków publicznych w uzdrowisku. Jego zdaniem w toku pobytu nie został uprzednio poinformowany, że świadczenie wiąże się z odpłatnością za wyżywienie i zakwaterowanie ani jaka jest jej wysokość. Informacja o kosztach została przekazana dopiero pod koniec pobytu, a następnie pobrano od skarżącego kwotę 518,70 zł. Skarżący wyjaśnił, że złożył skargę do NFZ, wskazując na brak uprzedniej informacji. W jego ocenie NFZ zaskarżonym pismem oddalił skargę, nie ustalając stanu faktycznego w zakresie realizacji obowiązku informacyjnego i ograniczając się do przytoczenia ogólnych przepisów. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: - stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, - stwierdzenie, że czynność została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, - stwierdzenie naruszenia praw pacjenta oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ewentualnie jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ po zdaniu relacji z przebiegu wymiany korespondencji między zainteresowanym a organem nadmienił, że nałożenie na skarżącego kosztów wyżywienia i zakwaterowania wynika bezpośrednio z przepisów prawa i należy do kompetencji uzdrowiska. Nie wynika z działania organu administracji. Podstawę stanowi art. 33 ust. 3 z ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2025 r., poz. 1461, tj. ze zm., dalej również: "ustawa o świadczeniach"). Wysokość tej opłaty określają przepisy wykonawcze Ministra Zdrowia, a w szczególności rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego (Dz. U. 2024 r., poz. 529 tj. ze zm.). Organ nie wydaje w tym zakresie żadnej decyzji administracyjnej, nie ustala indywidualnie wysokości opłaty oraz nie nakłada obowiązku jej poniesienia w drodze aktu administracyjnego. Obowiązek ten jest realizowany przez podmiot leczniczy prowadzący sanatorium uzdrowiskowe, który pobiera częściową opłatę za wyżywienie oraz zakwaterowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami. W konsekwencji brak jest w niniejszej sprawie po stronie organu czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków skarżącego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem skargi nie może być sama ustawowa odpłatność, jeśli nie stanowi ona przejawu działania Organu. Końcowo organ przedstawił również argumentację uzasadniającą oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji i postanowień wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). W rozpoznawanej sprawie, złożona do tutejszego Sądu skarga dotyczy pisma właściwej jednostki Narodowego Funduszu Zdrowia adresowanego do skarżącego w odpowiedzi na jego zgłoszenie o naliczeniu mu dodatkowych opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w uzdrowisku. Podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 października 2008 r., sygn. akt II GSK 394/08, rozstrzygnął istotną w niniejszej sprawie kwestię. Mianowicie uznał, że Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu ustrojowym i nie przyznano mu generalnie kompetencji do stosowania środków prawnych właściwych organom administracji publicznej, z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych w konkretnych przepisach ustawy o świadczeniach. Narodowy Fundusz Zdrowia, którego zakres działania określa art. 97 ustawy o świadczeniach, jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną (art. 96), której działalnością kieruje Prezes Funduszu, do którego zakresu działania należy, między innymi, wydawanie decyzji w sprawach określonych w ustawie (art. 102 ust. 5 pkt 24). Mając na uwadze brzmienie art. 102 ust. 5 pkt 24 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że z przepisów tej ustawy, które w enumeratywnie wymienionych przypadkach przewidują działanie w formie decyzji administracyjnej – co należy odnieść do przepisów: art. 42d (rozpatrywanie wniosków o zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej), art. 42f (wyrażenie zgody na zwrot kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej), art. 42i (wyrażenie zgody na udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej albo ich kontynuację w ramach przepisów o koordynacji), art. 50 (ustalenie obowiązku poniesienia kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokości oraz terminu płatności), art. 109 (rozpatrywanie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, to jest objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz ustalenia prawa do świadczeń), art. 154 (rozpatrywanie odwołań od rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez świadczeniodawcy) – nie wynika, aby ustawodawca przewidział, że forma ta, a co za tym idzie, sama kompetencja do działania w tejże formie, miałaby dotyczyć również rozstrzygania w przedmiocie pobranej opłaty za uzdrowiskowe wyżywienie i zakwaterowanie oraz w przedmiocie rozpatrywania odwołania w tym zakresie, co pozwala stwierdzić, że wymienione żądanie strony nie inicjowało żadnego z etapów postępowania administracyjnego w sprawie zasad ponoszenia opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w uzdrowisku, a więc w sprawie, o której jest mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: ".k.p.a.". W tym też kontekście wymaga przypomnienia, jak to trafnie wskazywał organ, iż jak wynika z art. 33 ust. 3 ustawy o świadczeniach, świadczeniobiorca ponosi koszty przejazdu na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową i z leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej oraz częściową odpłatność za wyżywienie i zakwaterowanie w sanatorium uzdrowiskowym, a podmiot zobowiązany do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych pokrywa do wysokości określonej w umowie Funduszu z sanatorium uzdrowiskowym różnicę kosztów wyżywienia i zakwaterowania ubezpieczonego. Z art. 33 ust. 4 tej ustawy określającego kategorie osób nieponoszących w ogóle odpłatności za koszty wyżywienia i zakwaterowania wynika natomiast, że dzieci i młodzież do ukończenia lat 18, a jeżeli kształcą się dalej – do ukończenia lat 26, dzieci niepełnosprawne w znacznym stopniu – bez ograniczenia wieku, a także dzieci uprawnione do renty rodzinnej nie ponoszą odpłatności za koszty wyżywienia i zakwaterowania w szpitalu uzdrowiskowym dla dzieci, sanatorium uzdrowiskowym dla dzieci i sanatorium uzdrowiskowym. Wobec treść przywołanej regulacji prawnej za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że kwestionowanie zasad ponoszenia opłat za wyżywienie i zakwaterowanie w uzdrowisku nie jest i nie może być dochodzone w postępowaniu administracyjnym przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia. Z ustawy o świadczeniach nie wynika bowiem, aby był on organem administracji publicznej właściwym do orzekania w tego rodzaju sprawie w drodze decyzji administracyjnej lub milcząco albo jej "załatwienia" w drodze aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem w sprawie tej nie był on organem administracji właściwym do jej załatwienia w jednej z wymienionych powyżej form działania (por. postanowienie NSA z 21 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 69/25). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę.