II SA/Sz 220/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi O. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania i nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 27 stycznia 2026 r. O. K. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 29 października 2025 r., nr 311/2025, wydanego na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ustawy Prawo budowlane, które wstrzymało użytkowanie pomieszczeń na poddaszu w budynku mieszkalnym i nakładało na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, o których mowa w art. 71a ust. 2 ww. ustawy. Jednocześnie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazane wyżej postanowienie, bowiem uważa, że istniała obiektywna przeszkoda w prawidłowym wyborze drogi zaskarżenia tego postanowienia. Jak podniosła skarżąca, dopiero w dniu 27 stycznia 2026 r. otrzymała postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, który postanowieniem z 22 stycznia 2026 r. formalnie przesądził, że droga instancyjna jest niedopuszczalna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż przedmiotem skargi mogą być tylko postanowienia, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie, albo rozstrzygające sprawę co do istoty. Skarga na postanowienie niezaskarżalne jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy postanowienia, wydanego na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, którym organ wstrzymał użytkowanie pomieszczeń na poddaszu w budynku mieszkalnym i nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, o których mowa w art. 71a ust. 2 ww. ustawy. Sąd wyjaśnia, że wydawane przez organy nadzoru budowlanego na podstawie ww. przepisu postanowienie o wstrzymaniu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części i nałożeniu obowiązków przedstawienia określonych dokumentów, w związku z samowolną zmianą jego sposobu użytkowania, nie ma samodzielnego bytu prawnego, w tym sensie, że nie kończy postępowania w sprawie zalegalizowania zmiany sposobu użytkowania. Zastosowanie się przez stronę, lub nie, do obowiązku określonego w ww. przepisie (tj. przedłożenie lub nieprzedłużenie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane) przesądza o toku dalszego postępowania w sprawie – tj. prowadzi do wydania albo postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 71a ust. 2 ww. ustawy) albo decyzji o nakazaniu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane). W związku z powyższym przedmiotowe postanowieniem nie jest aktem administracyjnym rozstrzygającym o istocie sprawy, czy kończącym postępowanie, lecz przyczynia się do osiągnięcia celu postępowania, którym jest legalizacja samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2012 r., II OSK 788/11, opubl. internetowej bazie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z zasadą określoną w art. 142 k.p.a., postanowienie to można zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie prowadzone w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku. Skoro przedmiotowa skarga nie podlega kontroli sądu administracyjnego, to nie ma podstaw do badania pod względem merytorycznym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiej skargi. Z powołanych przyczyn Sąd, niedopuszczalną skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.