II SA/Sz 21/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na działanie Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie prawa do korzystania z posług religijnych p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. K. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działanie Dyrektora Zakładu Karnego, zarzucając notoryczne utrudnianie mu udziału w spotkaniach posług religijnych, które odbywają się co środę. Oddziałowi dzienni nie doprowadzają bowiem osadzonych na posługi religijne, tłumacząc, że spotkania się nie odbywają. Tymczasem ustalił z kapelanem, że spotkania są. Tego względu wnosi o wyciągnięcie konsekwencji z opisanych czynów, jakie mają miejsce w tej jednostce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy sprawa ze skargi mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.- zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a),a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Wyliczenie zawarte w powyższym katalogu ma charakter zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że zainicjowana przez dany podmiot sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że zaskarżone niniejszą skargą działanie Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie zapewnienia skarżącemu prawa dostępu do usług religijnych nie mieści się w katalogu aktów lub czynności objętych kontrolą sprawowaną przez sąd administracyjny. Stosownie do art. 32 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53 ze zm., zwanej dalej "k.k.w."), nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności oraz środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem w zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny. W art. 2 pkt 5 k.k.w. jako organy postępowania wykonawczego wskazano dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej albo osobę kierującą innym zakładem przewidzianym w przepisach prawa karnego wykonawczego oraz komisję penitencjarną. Zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w., skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Z kolei tryb prowadzenia postępowania zaskarżającego działalność jednostek organizacyjnych Służby Więziennej Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1960), skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej, zwanego dalej "funkcjonariuszem", i pracownika Służby Więziennej, zwanego dalej "pracownikiem", załatwiają: 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej - jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2. Skazany może także, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 (w tym decyzje dyrektora zakładu karnego) z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie jednak z art. 7 § 2 k.k.w. skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym jest sąd penitencjarny. Stosownie do art. 3 § 1 k.k.w. sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jak wynika z powyższego, powołane przez skarżącego we wniesionej skardze okoliczności winny być więc skierowane do właściwych w tym zakresie organów. Sądy administracyjne nie sprawują bowiem kontroli nad sposobem załatwiania wnoszonych przez osoby osadzone skarg i wniosków do administracji zakładów karnych i aresztów śledczych (por. postanowienie NSA z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 393/17; postanowienie NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4453/21; postanowienie WSA w Warszawie z 17 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 290/21). Reasumując, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., skargę należało odrzucić, o czym orzeczono na wstępie.