II SA/Sz 1188/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] przyznał K.K. świadczenie pielęgnacyjne na córkę N.K. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2014 r., która zgodnie z art. 11 art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Następnie Burmistrz, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] uchylił ww. decyzję, jednocześnie odmawiając K.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozstrzygnięciem z dnia [...]. Decyzją z dnia [...], Burmistrz Miasta S., w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 61 § 4 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił K.K. świadczenie nienależnie pobrane, wypłacone za okres od 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., w kwocie [...] zł z tytułu pobrania nienależnie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę N.K. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazał, że K.K. pobierała w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad córką N.K., do którego pobierania nie była uprawniona, albowiem od dnia 1 marca 2011 r. faktycznie tej opieki nie sprawowała. Od powyższej decyzji K.K. wniosła odwołanie podnosząc, że decyzja jest dla niej krzywdząca, zaś stosowna argumentacja znajduje się w odwołaniu złożonym od decyzji z dnia 7 sierpnia 2013 r. Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania, w motywach decyzji z dnia [...] wyjaśnił, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi samodzielną podstawę do uznania świadczenia za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy w sprawie wydano już decyzję stwierdzającą nieważność lub decyzję uchylającą wcześniej wydaną decyzję o przyznaniu świadczeń i orzeczono o odmowie ich udzielenia. W niniejszej sprawie organ I instancji po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne i odmówił przyznania tego świadczenia z uwagi na to, że N.K. od 2011 r. nie mieszkała razem z matką, jako jej opiekunką w S. pod adresem wskazanym we wniosku, lecz przebywała w W. Decyzja ta nie była ostateczna w dniu orzekania przez organ I instancji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, jednakże ten fakt – w ocenie organu - nie ma żadnego znaczenia dla sprawy, skoro na dzień orzekania w niniejszej sprawie decyzja była już ostateczna. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącej w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. w wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. K.K. decyzję z dnia 28 października 2013 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze zarzuciła naruszenie art. 9 K.p.a. wobec niepouczenia skarżącej o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że organ I instancji nie zamieścił żadnego wyliczenia żądanej kwoty, a w aktach brak jest dowodów wskazujących na jej prawidłowe wyliczenie oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, pomimo spełnienia przesłanek opisanych w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przypadku decyzji rozstrzygającej o nienależnie pobranym świadczeniu uzasadnienia wymaga nie tylko spełnienie przesłanki warunkującej wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, ale uzasadnienia wymaga również sama wysokość ustalonej tym rozstrzygnięciem kwoty. Zdaniem Sądu, poprzestanie tylko na określeniu samej kwoty, bez jej szerszego wyjaśnienia, nie można uznać w świetle przepisów K.p.a. za wystarczające. Określając zalecenia co do dalszego toku postępowania, Sąd nakazał organowi odwoławczemu rozważyć, czy wysokość ustalonej przez organ I instancji kwoty nienależnie pobranego świadczenia jest prawidłowa, przedstawiając stosowny wywód w tym względzie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu odwołania K.K., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2013 r. Organ odwoławczy, uwzględniając zalecenia i wskazówki zawarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2014 r., wskazał że K.K. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na córkę N.K. w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. (przez 18 miesięcy) w wysokości [...]zł miesięcznie. Zaświadczenie z dnia 6 sierpnia 2013 r., wystawione przez MOPS w S. potwierdza wypłatę tego świadczenia w kwocie [...] zł. Z matematycznego wyliczenia wynika, że wysokość świadczenia nienależnie pobranego wynosi [...] zł ([...] zł - wysokość miesięczna świadczenia x 18 - ilość miesięcy pobierania świadczenia). Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 października 2014 r. K.K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia 20 sierpnia 2013 r. Zaskarżonej decyzji K.K. zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: 1) art. 9 K.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, pomimo, że organ ten nie pouczył skarżącej, że pobieranie przez jej dziecko nauki skutkuje ustaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co uniemożliwiło złożenie takiego oświadczenia; 2) art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że zachodziły przesłanki do wydania przez organ I instancji decyzji uchylającej poprzednio wydaną decyzję jako niezgodną z prawem, podczas gdy organ ten miał możliwość zapoznania się ze stanem faktycznym w sprawie, jednak nie przeprowadził postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący; 3) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, pomimo spełnienia się przesłanek opisanych w tym przepisie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg postępowania w sprawie, podnosząc argumenty tożsame z argumentami przedstawionymi wcześniej w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 października 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Organ wskazał, że strona informowana była o okolicznościach uprawniających do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, jak również o sytuacjach pozbawiających takiego prawa, a w tym o obowiązku zgłaszania organowi o wszelkich zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że K.K. składając wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego oraz otrzymując decyzję o przyznaniu świadczenia wiedziała, że wnioskowane świadczenie przysługuje w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem po rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jeśli więc rodzic nie sprawuje takiej opieki, to świadczenie pielęgnacyjne się nie należy, a ta kwestia rozstrzygnięta została w wyroku Sądu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Tym samym, zarówno organy rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, jak i Sąd w tym postępowaniu, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." pozostawały związane oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyżej wymienionym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle powyższego należy stwierdzić, że ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd ogranicza się przede wszystkim do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz do oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały po jego wydaniu. Natomiast te kwestie, które były już przedmiotem oceny Sądu ponownie oceniane być nie mogą. W wymienionym wyżej wyroku z dnia 3 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nakazał organowi odwoławczemu rozważyć, czy wysokość ustalonej przez organ I instancji kwoty nienależnie pobranego świadczenia jest prawidłowa i przedstawić stosowny wywód w tym względzie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu, poprzestanie tylko na wskazaniu w decyzji jedynie wysokości kwoty, bez jej szerszego wyjaśnienia, nie mogło być uznane za wystarczające. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone rozstrzygnięcie wykonało zalecenia zawarte w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13. Kolegium przedstawiło rachunkowy sposób wyliczenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych, wyjaśniając, że K.K. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na córkę N.K. w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. (tj. przez 18 miesięcy) w wysokości [...] zł miesięcznie. Tym samym okres 18 miesięcy x [...] zł daje kwotę [...] zł. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać trzeba, że jej argumentacja skierowana jest w istocie w stosunku do ostatecznej decyzji organu I instancji uchylającej decyzję tego organu w sprawie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. i odmawiającej przyznania tego świadczenia na córkę na ww. okres, tj. decyzji z dnia 7 sierpnia 2013 r. Podkreślić należy, że już w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13 Sąd wyjaśnił Skarżącej, że rozważanie, czy należało uznać te świadczenia za nienależnie pobrane ograniczają się do stwierdzenia, że w sprawie została spełniona jedna z hipotez określonych w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz.1456), w którym to przepisie określone zostały przypadki, których wystąpienie uzasadnia uznanie świadczeń za nienależnie pobrane. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 1 ww. ustawy osoba, która pobierała nienależnie świadczenia rodzinne jest zobowiązana do ich zwrotu. Aby skutecznie można było orzec o nakazaniu zwrotu pobranych świadczeń rodzinnych muszą być one uznane za "nienależnie pobrane świadczenia rodzinne". Natomiast stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: - świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wynika wznowienia postępowania i osobie odmówiono praw do świadczenia rodzinnego. Taka też sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, bowiem decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia 7 sierpnia 2013 r. uchylona została w wyniku wznowienia postępowania decyzja, mocą którą przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, i jednocześnie Skarżącej odmówiono prawa do tego świadczenia. Tym samym zarzuty naruszenia art. 30 ust. 2 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz braku udzielenia Skarżącej należytych pouczeń przez organy, są zarzutami spóźnionymi, które nie mogły przynieść oczekiwanego skutku w przedmiotowej sprawie. Można je bowiem było podnosić na etapie postępowania odwoławczego, kwestionując decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia 7 sierpnia 2013 r. Skoro jednak ww. decyzja stała się decyzją ostateczną, to organy będąc związane jej treścią, orzekając w sprawie musiały fakt ten uwzględnić, podejmując prawidłowe działania w ramach postępowania zmierzającego do uznania pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem ani argumentacja skargi, ani analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.