II SA/Sz 1006/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję.

Prezydent Miasta S. wydał w dniu [...] czerwca 2013 r. decyzję nr [...], po rozpoznaniu wniosku Ł. M. (dalej "Ł.M."), o zarejestrowaniu pojazdu marki Kawasaki EX 650A i wydaniu dowodu rejestracyjnego oraz tablic. W dniu [...] grudnia 2019 r. Ł.M. złożył wniosek w organie I instancji o wymianę dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji uznał za konieczne wystąpienie do policji i prokuratury o nadesłanie stosownych wyjaśnień i dokumentów. Do organu I instancji wypłynęło m.in. postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie 1Ds [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wydane przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej S. – [...]. Organ I instancji wydał w dniu [...] lutego 2020 r. postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. W dniu [...] lutego 2020 r. do organu I instancji wypłynęło pismo Ł.M. z [...] lutego 2020 r., w którym kwestionuje on zasadność wznowienia ww. postępowania oraz wnosi o przeprowadzenie dowodu z całości akt 1Ds [...]. Organ I instancji wydał w dniu [...] lutego 2020 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej "K.p.a.") w związku z art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 – dalej "u.p.r.d."), § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355 – dalej "rozporządzenie "MIiB") po wznowieniu postępowania, w której uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. o rejestracji przedmiotowego pojazdu i nadaniu mu numeru rejestracyjnego oraz odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ I instancji wskazał, że w [...] czerwca 2013 r. skarżący złożył wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu, do którego dołączył umowę nabycia tego pojazdu z dnia [...] czerwca 2013 r. pomiędzy S. J. J. (sprzedający), dalej "S.J.J.", a K. S.- Z., prowadzącą Firmę Handlowo-Usługową "M. " (kupujący), dalej "K.S.Z." oraz fakturę nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. wystawioną przez K.S.Z. na rzecz Ł.M., dokumentującą zakup przez niego ww. pojazdu. Organ I instancji wskazał, że na podstawie ww. dokumentów wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. Organ I instancji podał, że w dniu [...] stycznia 2020 r. otrzymał postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie 1Ds [...] z dnia [...] lutego 2016 r. wydane przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej S. – [...] dotyczące m.in. czynu mającego miejsce w bliżej nieustalonym miejscu i czasie do dnia [...] czerwca 2013 r. podrobienia podpisu S.J.J. na umowie sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Postępowanie zostało umorzone z uwagi na niewykrycie sprawców. Organ I instancji powołał się na treść art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 u.p.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i § 6 ust. 2 rozporządzenia MIiB i wskazał, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela pojazdu na podstawie dowodu własności, które autentyczność nie może być kwestionowana. Organ I instancji wyjaśnił, że przedłożona przez Ł.M. umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu pomiędzy S.J.J. a K.S.Z. była sfałszowana i nie mogła ona skutecznie przenieść prawa własności pojazdu na K.S.Z., a następnie dalej z K.S.Z. na Ł.M. Organ I instancji podał, że ustalenie sfałszowania ww. umowy było podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 2 K.p.a. Organ I instancji wskazał, że powyższe ustalenie było podstawą do wydania odmowy rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Wyjaśnił również, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do rozstrzygania o kwestii prawa własności danej rzeczy, gdyż należy to do właściwości sądów powszechnych. Ł.M. złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zakwestionował prawidłowość wznowienia postępowania administracyjnego i wniósł o przeprowadzenie dowodu z całości akt 1Ds [...]. Ł.M. wskazał na nabycie przedmiotowego pojazdu przez niego w dobrej wierze oraz fakt, że sfałszowanie podpisu S.J.J. na umowie sprzedaży tego pojazdu nie zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 12 maja 2020 r. decyzję nr [...], w której uchyliło decyzję organu I instancji oraz odmówiło uchylenia decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wyjaśnił instytucję wznowienia postępowania na tle przepisów K.p.a. W ocenie organu odwoławczego, zaistniały w sprawie stan faktyczny nie pozwalał na zastosowanie zasady z art. 145 § 2 K.p.a., gdyż okoliczność sfałszowania podpisu S.J.J. nie została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, zaś postanowienie o umorzenia śledztwa nie daje podstaw do wiarygodnego stwierdzenia faktu sfałszowania umowy sprzedaży przez podrobienie podpisu zbywcy (S.J.J.). Zdaniem organu odwoławczego, prawomocne umorzenie postępowania karnego zamknęło drogę do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. Według organu odwoławczego, Ł.M. zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. i § 6 rozporządzenia MIiB przedstawił dokumenty, potwierdzające prawo własności do ww. pojazdu, które nie zostały objęte prawomocnym orzeczeniem o ich sfałszowaniu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia nabycia rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należy do organów administracyjnych, lecz do sądu powszechnego. Decyzja została Ł.M. doręczona w dniu [...] maja 2020 r. W dniu [...] października 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej) Prokurator Prokuratury Rejonowej S. - [...] (dalej "Prokurator") złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: - art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, a polegało na błędnym przyjęciu, że w sprawie nie zaistniały przesłanki opisane w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, a następnie wydania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego sprawy prowadzi do wniosku, że uchylona decyzja jest co prawda decyzją wydaną z naruszeniem art. 145 pkt 1 w zw. z § 2 K.p.a., podczas gdy dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, co stwierdzono w prawomocnym postanowieniu Prokuratora z dnia [...] lutego 2016 r., jednak nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia, albowiem nie miało to wpływu na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje: Na wstępnie należy wyjaśnić, że Prokurator na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a." jest uprawniony do złożenia skargi na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] maja 2020 r. Skarga została złożona z zachowaniem terminu, wynikającego z art. 53 § 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wznowienia przez organ I instancji postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 K.p.a.). Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 K.p.a.). Stosownie do art. 146 § 1 K.p.a, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8 oraz w art. 145a - 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 K.p.a.). Instytucja wznowienia postępowania należy do tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, w przeciwieństwie do postępowania jurysdykcyjnego, nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym. Instytucja wznowienia postępowania może być wykorzystywana tylko w razie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, i to dopiero po zakończeniu postępowania instancyjnego. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w art. 145 § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania polega więc na tym, że sprawa, która została już zakończona przez wydanie decyzji ostatecznej, jest ponownie rozpatrywana w administracyjnym toku instancji. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowane dowody stały się podstawą do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Zasadą jest również to, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Odstąpienie od wymogu wcześniejszego stwierdzenia fałszerstwa jest sytuacją wyjątkową. Przed orzeczeniem stwierdzenia fałszerstwa wznowienie jest dopuszczalne jedynie przy spełnieniu warunków z art. 145 § 2 i 3 K.p.a., tzn. wtedy, gdy występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo powstania szkody dla interesu społecznego, a fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty, bądź też postępowanie przed sądem lub innym organem w tych sprawach nie może zostać wszczęte z uwagi na upływ terminu przedawnienia lub z powodu innych prawnych przeszkód. Konieczne w tym przypadku staje się jednakże spełnienie jednoczesne obu tychże przesłanek (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 6, Warszawa 2020, do art. 145). W niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 145 § 2 i § 3 K.p.a., gdyż rozważania na temat przesłanek wznowienia oparte są o art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Jak wyżej wskazano wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Kodeks postępowania administracyjnego wymaga dostosowania do rozwiązań przyjętych w Konstytucji RP, która na zasadzie wyłączności przyznaje orzekanie w sprawach karnych sądom. Takie dostosowanie przyjęte zostało w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), przez wprowadzenie ograniczenia tylko do prawomocnego orzeczenia sądu. Kodeks postępowania administracyjnego takiego ograniczenia nie wprowadził, a zatem orzeczenie innych organów ma również znaczenie prawne. W wyroku z dnia 2 lutego 2007 r. o sygn. akt I OSK 418/06 NSA przyjął, że prawomocne postanowienie prokuratora rejonowego o umorzeniu śledztwa na skutek niewykrycia sprawy w przedmiocie sfałszowania oznaczeń identyfikacyjnych pojazdu ma moc orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa i stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 912/13; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 listopada 2016 r. o sygn. akt II SA/Rz 175/16; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 16, Warszawa 2019, do art. 145). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka do wznowienia postępowania w postaci stwierdzenia fałszu dowodu, który był podstawą do wydania decyzji na mocy orzeczenia innego organu niż sąd, tj. na podstawie postanowienia Prokuratora o umorzeniu śledztwa. Sąd zgodził się z Prokuratorem, że ww. postanowienie, mimo iż dotyczyło umorzenia śledztwa na skutek niewykrycia sprawcy, to sam fakt stwierdzenia sfałszowania dokumentu w postaci podrobienia podpisu S.J.J. na umowie sprzedaży przedmiotowego pojazdu został dowiedziony. Niewątpliwie również umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu pomiędzy S.J.J. a K.S.Z. była podstawą do wydania decyzji o rejestracji ww. pojazdu. Z tychże powodów Sąd nie mógł zaakceptować stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że organ odwoławczy słusznie zauważył, że kwestia nabycia rzeczy w dobrej lub złej wierze nie należy do organów administracyjnych, lecz do sądu powszechnego. W tym zakresie Ł.M. jako nabywca rzeczy powinien rozważyć przeprowadzenie postępowania przed sądem powszechnym o ustalenie własności ww. pojazdu lub jego zasiedzenie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a., czego konsekwencją będzie ponowne rozpoznanie przez organ odwoławczy odwołania Ł.M. od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2020 r. Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.