II SA/Rz 99/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 24 listopada 2022 r. nr SKO.4120.178.2671.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niezrealizowanie obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia 10 października 2022 r. nr KT.I.5410.5.312.2022.AZ1; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz skarżących M. K. i A. K. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 99/23 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. K. oraz A. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 24 listopada 2022r nr SKO.4120.178.2671.2022 w przedmiocie nałożenia na A. K. kary pieniężnej w wysokości 450 zł, za niezrealizowanie obowiązku zgłoszenia staroście w terminie nieprzekraczającym 180 dni faktu zbycia pojazdu. Jak wynika z akt sprawy, Starosta [...], wydaną w wyniku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z [...] października 2022r. nr [...], orzekł o nałożeniu na A. K. kary pieniężnej w wysokości 450 zł z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia faktu zbycia pojazdu w terminie 180 dni od daty tego zdarzenia. W podstawie prawnej decyzji Starosta powołał art. 140 mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2022r. poz. 988 z późn. zm., dalej: p.r.d.). Uzasadniając decyzję organ wskazał, że 28 maja 2020r. A. K. sprzedała pojazd marki [...]. Zobowiązana była więc zgłosić ten fakt Staroście do 24 listopada 2020r. Jednak uczyniła to dopiero 7 października 2022r., pozostając w zwłoce przez okres 682 dni. Organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uznając, że kara w tej wysokości jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia i w przyszłości spełni swoje prewencyjne cele. W odwołaniu od ww. decyzji A. K. wniosła o odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu, gdyż waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszenia prawa, lub ukarania karą najniższą w kwocie 200 zł. Strona wskazała, że fakt niezgłoszenia zbycia pojazdu nie wynikał z celowego działania lecz powiązany był z sytuacją epidemiologiczną, utrudnieniami w administracji, dodatkowymi obostrzeniami w pracy, którą wykonuje oraz zawieruszeniem umowy. Wskazała, że łączna kara to 900 zł i jest niezgodna z prawem krajowym. Podniosła również, że nowy właściciel dokonał stosownego zgłoszenia, zatem nie wywołało to negatywnych skutków bez uzyskania korzyści finansowych. Stąd też okoliczności sprawy nie dawały podstaw do ustalenia grzywny w niemal najwyższej wysokości. Ponadto, powołując się na wyrok WSA w Kielcach wskazała, że brak jest podstaw do nakładania kar na każdego ze współwłaścicieli pojazdu. SKO w Krośnie, opisaną na wstępie decyzją z 24 listopada 2022r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty. Po przywołaniu treści przepisów art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2, art. 140n ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym Kolegium uznało, że w realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że A. K. uchybiła obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.. Wymierzając stronie karę za niewykonanie obowiązku zgłoszenia faktu sprzedaży pojazdu w terminie 180 dni od dnia zbycia, organ wskazał, że kara jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia, jak też w przyszłości spełni swe cele tj. przyczyni się do poprawy przestrzegania obowiązku wynikającego z przywołanego art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy, jak i konieczności ciągłej aktualności bazy CEPIK. Na wysokość kary wpłynął także fakt braku innych naruszeń prawa w tym zakresie, jak też brak korzyści finansowych z tym naruszeniem związanym. Kolegium wskazało również, że obowiązek stosownego zgłoszenia ciąży tak na nowym właścicielu pojazdu (nabywcy) jak i na jego dotychczasowym właścicielu (zbywcy). W przypadku obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd. SKO stwierdziło również, że przywołany w odwołaniu wyrok WSA w Kielcach dotyczył całkowicie innych okoliczności aniżeli te, będące podstawą wydania zakwestionowanej decyzji. Organ uznał również, że w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do odstąpienia od jej nałożenia zgodnie z art. 189 f § 1 pkt 1 kpa. Waga naruszenia prawa nie była znikoma, a dane zawarte w systemach informatycznych dotyczących pojazdów winny być zawsze aktualne. Kwota kary mieści się w ustawowych granicach tj. między 200 a 1000 zł, jest więc, w ocenie Kolegium, kwotą prawnie dopuszczalną. Brak zatem podstaw do odstąpienia od karania, zmniejszenia jej czy umorzenia postępowania w tym zakresie. Nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność łagodzącą. Niczym nie poparty zarzut strony odnośnie ograniczeń w funkcjonowaniu urzędów nie może odnieść skutku w postaci zmiany orzeczenia. To z woli ustawodawcy, który przewidział możliwe komplikacje przy dokonaniu zgłoszeń z racji pandemii, termin na dokonanie tej czynności został znacznie wydłużony i mimo tego strona nie dokonała tego w wydłużonym terminie. M. K. i A. K. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 24 listopada 2022 roku nr: SKO.4120.178.2671.2022, zarzucając naruszenie art. 78 ust.2 pkt 1 ust. 4, art. 140n ust. 4 p.r.d., jak również art. 140 mb pkt 2 p.r.d., w postaci błędnej wykładni związanej z bezprawnym nałożeniem kary pieniężnej na A. K. oraz zawyżonej kary pieniężnej na M. K. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, jak również zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych. W uzasadnieniu podnieśli, że w art. 78 ust 2 pkt 1 p.r.d ustawodawca jednoznacznie ustanawia jeden obowiązek dla właściciela pojazdu. Skoro zatem jest to jeden obowiązek dla właściciela, to na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. może prowadzić do jednej kary w związku z niedopełnieniem tego obowiązku, niezależnie od liczby współwłaścicieli. Z treści art. 140 mb pkt 2 p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana [pic]jest z jednym zdarzeniem, tj. nie zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Stąd nasuwa się wniosek, że niedopuszczalne jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie wyłącznie od liczby współwłaścicieli. Skarżący podkreślili, że ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. w związku brakiem rejestracji tego samego pojazdu prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn. Odnosząc się do wysokości nałożonej kary pieniężnej Skarżący podnieśli, że organ I instancji nie przedstawił żadnych dowodów na to, że nie zgłoszenie sprzedaży pojazdu w terminie 180 dni przyczyniło się do osiągnięcia korzyści finansowej przez byłego właściciela. Ponadto organ stwierdził, że było to pierwsze naruszenie prawa w tym zakresie, natomiast jedyną przesłanką do ustalenia kwoty nałożonej kary w wysokości 450zł, był czasookres trwania naruszenia normy prawnej. Jednakże, Skarżący podnieśli, że naruszenie terminu rejestracji, na który powołuje się organ prowadzący postepowanie, nie stanowi przesłanki wymienionej w art. 140n ust.4 p.r.d., w którym mowa jest o zakresie naruszenia, co nie jest literalnie tożsame z czasem jego trwania. Skarżący podnieśli, że zasadnym byłoby rozważenie odstąpienia od nałożenia przez organ I instancji administracyjnej kary pieniężnej za wykroczenie z art. 78 ust. 2 pkt I ust. 4 p,r,d., w stosunku do M. K. i poprzestaniu na pouczeniu, gdyż waga naruszenia prawa jest znikoma, jak również strona postępowania zaprzestała naruszenia prawa w myśl art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., lub ukaraniu za wykroczenie najniższą kwotą grzywny w wysokości 200zł. W odpowiedzi na skargę SKO w Krośnie wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że 28 maja 2020r. doszło do sprzedaży pojazdu [...] przez M. i A. K., stanowiącego ich współwłasność. Do zgłoszenia zbycia pojazdu doszło 7 października 2022r., tj. z przekroczeniem 180 – dniowego terminu, wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 31i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r, poz. 1842, dalej: ustawa covid). Obiektywnie nastąpiła więc realizacja znamion deliktu administracyjnego stypizowanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Starosta [...] odrębnie w stosunku do każdego ze współwłaścicieli wydał decyzje o nałożeniu kary pieniężnej w związku ze stwierdzonym deliktem i nałożył dwie kary administracyjne: na A. K. oraz na M. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie nie dopatrzyło się w tym zakresie wadliwości w działaniu Organu I instancji. Z treści wskazanego art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym wynika, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu, co oznacza, że gdy pojazd objęty jest współwłasnością - na każdym ze współwłaścicieli. W tym ostatnim przypadku, gdy zawiadomienie złożone zostanie już przez jednego ze współwłaścicieli pojazdu, to cel zawiadomienia o zbyciu pojazdu zostaje już osiągnięty i pozostali współwłaściciele nie mają już takiego obowiązku, obowiązek ten w stosunku do nich wygasa. Sąd podziela stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, że jeżeli po stronie zbywcy pojazdu występuje wielość podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia faktu zbycia pojazdu i wypełnienie tego obowiązku zwalnia pozostałych zobowiązanych, to w ocenie Sądu mamy do czynienia z jednym czynem, którego stwierdzenie może doprowadzić do wymierzenia jednej kary, niezależnie od liczby współwłaścicieli. Niedopuszczalne jest, aby jeden czyn związany ze zbyciem pojazdu i brakiem odpowiedniego zgłoszenia, obwarowany sankcją administracyjną, był traktowany jako dwa lub więcej odrębnych zdarzeń, zależnie od liczby współwłaścicieli. Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli zbytego pojazdu odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 Prawa o ruchu drogowym w związku ze zbyciem tego samego pojazdu i tym samym zawiadomieniem - prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 20 kwietnia 2023r. II SA/Rz 1656/22 (dost. baza CBOSA). Nałożenie za ten sam czyn, polegający na nie zawiadomieniu, w tym wypadku przez zbywcę, o zbyciu pojazdu kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli zbytego pojazdu stanowiłoby w ocenie Sądu kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia i celu przepisu statuującego obowiązek zgłoszenia. Sąd podziela w tej mierze wyrażane wcześniej stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych sprawach, przykładowo w prawomocnych wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 349/20, WSA w Kielcach z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 429/21 (orzeczenia dost. w bazie CBOSA). W konsekwencji powyższych rozważań Sąd stwierdził, że Organy nakładając odrębnie karę pieniężną na każdego ze Skarżących w związku ze zbyciem tego samego pojazdu naruszyły przepis art. 140mb pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. W przekonaniu Sądu, naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu spoczywającego na współwłaścicielach, może skutkować nałożeniem jednej kary pieniężnej na wszystkich współwłaścicieli - zbywców danego pojazdu, których odpowiedzialność jest odpowiedzialnością solidarną, do której posiłkowo należy stosować przepis art. 441 § 1 k.c. statuujący taką odpowiedzialność wobec osób, które dopuściły się tego samego deliktu. Wobec stwierdzenia przez Sąd zasadniczej wadliwości rozstrzygnięć, tj. nałożenia odrębnych kar na współwłaścicieli pojazdów, sygnalizacyjnie wskazać należy, że przy miarkowaniu kary czy też ocenie przesłanek do odstąpienia, organy winny uwzględnić całokształt okoliczności danej sprawy, w jakich doszło do naruszenia, w tym także powody zaniechania dopełnienia obowiązku. Zgodnie z art. 140n ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, że wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. organ ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granicy swobodnego uznania. Zatem rozważając przesłanki wymiaru kary należy uwzględnić nie tylko czas trwania naruszenia, lecz również to, że Skarżący po raz pierwszy dopuścili się tego rodzaju naruszenia i nie stwierdzono, by z tego powodu uzyskali korzyści finansowe. Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO i utrzymaną nią w mocy decyzje organu I instancji. Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził na rzecz Skarżących solidarnie zwrot kosztów postępowania sądowego w równowartości uiszczonego wpisu w niniejszej sprawie.