II SA/Rz 877/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "A" w S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Sygn. II SA/Rz 877/17 U Z A S A D N I E N I E W rozpoznawanej sprawie Stowarzyszenie "A" w S. (dalej: "Stowarzyszenie") zwróciło się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując wniosek tym, że prowadzi działalność społeczną non profit, koszty działalności pokrywane są z dotacji bądź darowizn i składek członkowskich, członkowie Stowarzyszenia pracują charytatywnie. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Stowarzyszenie nie posiada środków trwałych, w rubryce "Wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych" podano kwotę 166,22 zł, a w rubryce " Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" 118,22 zł. Stowarzyszenie oświadczyło, że wysokość środków w kasie to 130,36 zł (2016 r.), dochody za 2016 r. wyniosły 9.300 zł, wydatki 9.370,50 zł. Stowarzyszenie zostało wezwane do uzupełnienia swojego oświadczenia w ramach przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) – o informacje pozwalające na ocenę sytuacji finansowej, w tym przedłożenie aktualnego wykazu członków Stowarzyszenia, przedłożenie uchwały określającej wysokość składek członkowskich i dokumentu wskazującego aktualne wpływy ze składek członkowskich, złożenie oświadczenia dotyczącego wydatków w miesiącu sierpniu i wrześniu 2017r. przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, z ostatnich trzech miesięcy (czerwiec, lipiec, sierpień 2017 r.), wyjaśnienie w jakiej wysokości i z jakich środków Stowarzyszenie ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby. Stowarzyszenie przemilczało wezwanie. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, a za taką należy traktować stowarzyszenie, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, tj. takim o jaki wnioskowano w niniejszej sprawie, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Rozpoznający wniosek referendarz sądowy zwrócił się do Stowarzyszenia z wezwaniem o podanie podstawowych informacji o sytuacji materialnej, ponieważ podane we wniosku informacje nie poddają się ocenie i weryfikacji; w istocie brak jest aktualnych danych, na podstawie których można by ocenić sytuację Stowarzyszenia. Przepis art. 246 § 2 P.p.s.a. będący podstawą zastosowania prawa pomocy, obliguje do przyznania prawa pomocy w przypadku spełnienia przesłanek do jego uzyskania, wyraźnie przy tym wskazując (określenie: "gdy wykaże..."), że to na wnoszącym o jego przyznanie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji do tego uprawniającej - w tym wypadku - że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Wykazanie przesłanek powinno nastąpić przede wszystkim na podstawie właściwych dokumentów, których w tej sprawie brak. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat sądowych powoduje bowiem uszczuplenie dochodów państwa, zatem jako odstępstwo od obowiązku ponoszenia kosztów może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest przez stronę obiektywnie niemożliwe. W ocenie rozpoznającego wniosek Stowarzyszenie nie wykazało, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Milczenie w kwestiach odnoszących się do sytuacji ekonomicznej, należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, uniemożliwiając ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy Stowarzyszenie faktycznie wymaga wsparcia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W takim stanie rzeczy, bez dodatkowych informacji, o które było wzywane Stowarzyszenie, nie można dokonać prawidłowej oceny jego możliwości płatniczych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.