II SA/Rz 775/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych.

Zarządzeniem z dnia 11 października 2017 r. Z. K. został wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W odpowiedzi skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślając, że nie jest ich w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojego i żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca podniósł, że emerytury uzyskiwane przez niego i jego żonę ledwo wystarczają na utrzymanie własne, domu, zakup lekarstw i konieczny remont w postaci wymiany okien. Strona podała, że z uwagi na chorobę musi "mieć w domu ciepło". We wniosku skarżący podał stałe wydatki, które następnie zostały sprecyzowane w odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych danych. Wydatki te są następujące: wyżywienie, bielizna osobista, pościel, gaz – 63,37 zł, energia elektryczna – 117,035, woda – 36,795 zł, kanalizacja – 50 zł, wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 43 zł, drewno – 600 zł (na 3 miesiące), węgiel – 3126 zł (na trzy miesiące), ubezpieczenie domu – 45,33 zł, ubezpieczenie skarżącego – 20 zł, lekarstwa, środki higieniczne, leczenie stomatologiczne – 400 zł, dojazdy na terapię – 66,66 zł, ubezpieczenie i przegląd ciągnika rolniczego z 1979 r. – 11,66 zł. Wnioskodawca podał, że pożyczkę w kocie 4000 zł zaciągnął na konieczną wymianę trzech okien i dwóch drzwi balkonowych, a jej spłata rozpocznie się po zakończeniu sezonu grzewczego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Z. K. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", powyższe wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznawane jest ono osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy trzeba przede wszystkim mieć na uwadze, że wsparcie udzielane przez Państwo ma charakter wyjątkowy. Zatem zasadniczo to strony postępowania sądowego mają obowiązek pokrywania kosztów takiego postępowania. Wynika to z brzmienia art. 199 P.p.s.a. Strona wstępując więc na drogę sądową winna poczynić odpowiednie starania celem zgromadzenia środków niezbędnych do nadania danej skardze dalszego biegu. W tym celu winna zmniejszyć pewne stałe wydatki do granic koniecznego utrzymania siebie i domowników. Powyższe ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy strona inicjuje przed sądem wiele postępowań sądowych. Musi mieć wówczas świadomość, że w sytuacji przyznania jej prawa pomocy i zwolnienia od kosztów sądowych w jakiejkolwiek części, koszty te pokryje faktycznie społeczeństwo, bowiem prawo pomocy finansowane jest ze środków publicznych. Po analizie przedstawionych przez skarżącego danych uznano, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, lecz tylko częściowe, a mianowicie w zakresie połowy kosztów sądowych. Wynika to z faktu, że skarżący wraz z żoną otrzymują stałe dochody, których łączna wysokość pozwala nie tylko na utrzymanie własne i domu, lecz także na poczynienie pewnych oszczędności. Wymienieni mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a ponadto ich majątkiem jest nieruchomość rolna, o pow. 1,46 ha, którą w sytuacji gdy sami jej nie użytkują rolniczo mogą np. wydzierżawić i uzyskiwać z tego tytułu jakiś dodatkowy dochód. Ponadto, zsumowanie zadeklarowanych przez stronę wydatków daje kwotę ok. 3000 zł miesięcznie tzn. przy założeniu, że kwota wydatkowana na opał w rozliczeniu comiesięcznym wynosi ok. 830 zł (uwzględniając potrzebę ogrzewania przez okres ośmiu miesięcy w roku). Oznacza to zaś, że do dyspozycji skarżącego pozostaje co miesiąc ok. 500 zł. Zaoszczędzone więc środki pieniężne mogą zostać przeznaczone na koszty sądowe w sprawie niniejszej. Uwzględniono przy tym, że skarżący najprawdopodobniej rozpoczęli już spłatę pożyczki zaciągniętej na wymianę okien i drzwi balkonowych, przez co nie są w stanie oszczędzać całej podanej wyżej kwoty ok. 500 zł. Uwzględniając częściowo wniosek miano także na uwadze, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, jest on osobą wymagającą leczenia, a koszt tego jest stosunkowo wysoki, bowiem wynosi miesięcznie ok. 470 zł. Również stosunkowo wysoki jest wpis od skargi w sprawie niniejszej – 500 zł. Należy także podkreślić, że wydatek na ubezpieczenie skarżącego nie ma charakteru koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tylko takie w myśl tego przepisu korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Niezbędnym nie jest także koszt ubezpieczenia i przeglądu ciągnika rolniczego w sytuacji, gdy strona nie prowadzi działalności rolniczej. Podkreślenia wymaga, że na możliwość czynienia pewnych oszczędności na poczet kosztów sądowych zwrócił uwagę sam skarżący w innej sprawie z jego skargi, a mianowicie oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 115/18, w której również składając wniosek o prawo pomocy zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części. Z tych wszystkich wymienionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.