II SA/Rz 718/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

W sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne B. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że dochody jego i jego żony są niewystarczające na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Jako majątek rodziny podał nieruchomości rolne o powierzchniach: 0,3379 ha, 0,2277 ha, 0,1565 ha, 0,2392 ha, z których część jest wydzierżawiona nieodpłatnie oraz działkę budowlaną o pow. 993 m.kw. Skarżący wskazał na zobowiązanie z tytułu orzeczonych wobec niego kar grzywien (361 zł). Podał, że jest właścicielem samochodu osobowego z 2008 r. Wydatki na wyżywienie swoje i żony określił na kwotę 1300 zł, utrzymanie domu: prąd – 100 zł, gaz – 80 zł, woda - 90 zł, śmieci – 20 zł, opał – 200 zł, telefon – 60 zł, utrzymanie samochodów – 400 zł. Celem wyjaśnienia pewnych rozbieżności w oświadczeniach strony składanych w niniejszej sprawie na potrzeby wniosku o prawo pomocy, wezwano ją do wyjaśnienia, czy zadeklarowane w obecnym wniosku wydatki na wyżywienie rodziny są rzeczywiście ponoszone. Spytano także, czy skarżący nadal ponosi wydatek na leczenie żony w kwocie 200 zł, jak też czy uiszcza raty orzeczonych wobec niego przez sąd powszechny grzywny i świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na wezwanie o podanie dodatkowych danych skarżący wskazał, że wydatki na wyżywienie własne i żony wynoszą 1300 zł i są faktycznie ponoszone. Dodatkowo wymienieni spożywają obiady u teściowej. Skarżący podał, że uiszcza co miesiąc należności tytułem grzywien w kwocie 361 zł oraz, że wydatek na leczenie żony w wysokości 200 zł jest nadal aktualny. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie B. W. nie może podlegać uwzględnieniu. Wymieniony nie wykazał bowiem, że poniesienie przez niego kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej jego skargą może wywołać skutek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi mianowicie, że częściowe prawo pomocy (np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) przyznawanej jest osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, wykazanie powyższego spoczywa na wnioskującym o wsparcie. Przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna budzi wątpliwości. Mianowicie, zadeklarowane przez wymienionego dochody jego i jego żony (ok. 2700 zł) są niższe od zaprezentowanych wydatków (2811 zł). Dodać do tego należy jeszcze nieznaną wysokość wynagrodzenia dla reprezentującego skarżącego pełnomocnika w osobie adwokata, którą to należność strona pokrywa z uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia za pracę, co oświadczyła w odpowiedzi na wezwanie o wskazanie dodatkowych danych w związku z poprzednim wnioskiem o prawo pomocy. Zwrócenia uwagi wymaga nadto fakt posiadania przez wnioskodawcę kilku nieruchomości rolnych. Część z nich, zgodnie z twierdzeniem wymienionego, jest wydzierżawiona, lecz nieodpłatnie. Okoliczność w postaci niewykorzystywania majątku w sposób, który mógłby przynosić zyski nie może zostać potraktowana jako przemawiająca na korzyść strony. Nadto, podkreślenia wymaga, że wydatek na utrzymanie trzech samochodów osobowych w kwocie 400 zł z pewnością nie jest wydatkiem koniecznym, o którym mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Za taki wydatek nie można także uznać tego na grzywnę czy świadczenie pieniężne orzeczone przez sąd powszechny. Zaznaczyć też trzeba, że w oświadczeniu złożonym w związku z pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że na telefon i Internet przeznacza 130 zł miesięcznie. Obecnie podał zaś, że z tego tytułu wydatkuje kwotę 60 zł. Powyższe może nasuwać wątpliwości co do tego, czy ta ostatnia wielkość to faktyczny wydatek, czy też został on przez stronę podany tylko celem zmniejszenia wysokości tzw. wydatków niekoniecznych, co miało z kolei skutkować przychyleniem się do jej żądania. Wątpliwości budzi także wysokość wydatków na wyżywienie rodziny. Pierwotnie skarżący wskazał, że wynoszą one 1300 zł. Następnie w sprzeciwie od uprzednio wydanego w sprawie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy podał on, że wydatków tych praktycznie nie ponosi, bowiem uzyskuje w tym zakresie pomoc od rodziny. Aktualnie strona znowu zaś podała, że wydatkuje kwotę 1300 zł na wyżywienie, a dodatkowo korzysta wraz z żoną z obiadów u teściowej. Te wszystkie okoliczności wskazują na niezasadność orzekania o zwolnieniu B. W. od kosztów sądowych. Nie udało mu się bowiem udowodnić, że poza zakresem jego możliwości płatniczych znajduje się poniesienie kosztów postępowania sądowego, które zainicjował swoją skargą. Wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy nie mogły prowadzić do przyznania prawa pomocy. Instytucja ta jest bowiem wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Stąd też, udzielenie stronie wsparcia musi następować jedynie w jasnych sytuacjach. Tymczasem, jak wyżej zaznaczono, nie do końca wiadomo, jakie są faktyczne comiesięczne wydatki strony i czy można im przypisać walor niezbędnych, do których odsyła brzmienie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie jest też jasne, jakim dochodem strona dysponuje, a to wobec braku bilansowania się zadeklarowanych dochodów i wydatków strony. Za odmownym załatwieniem wniosku strony przemawia także fakt wydatkowania środków na cele nie związane z egzystencją (chodzi o wydatek na utrzymanie trzech samochodów osobowych czy zapłatę grzywny i świadczenia pieniężnego). Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.