II SA/Rz 706/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 22 marca 2018r. E. K. wezwana została do wykonania poprzedniego, prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego wzywającego ją do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Następnie, tj. w dniu 10 kwietnia 2018 r. E. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wskazała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą mąż oraz sześcioro dzieci (20, 18, 16, 14, 9 lat i 3 lata). Małżonek wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1458 zł, zaś ona uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 540 zł miesięcznie oraz świadczenia wychowawcze wynoszące łącznie 2500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Nie ma także żadnych oszczędności, akcji, udziałów, obligacji. Miesięczny dochód wydatkowany jest w całości na podatki i opłaty związane z wyżywieniem rodziny i utrzymaniem domu o pow. 80 m.kw. Skarżąca podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 3 ha, natomiast jej mąż posiada dom o pow. 54 m.kw. oraz grunty rolne o pow. 4,98 ha. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące uzupełnienia danych złożonego wniosku E. K. podała, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w części i o ustanowienie pełnomocnika. Wskazała, że nie jest jej znany dochód z gruntów rolnych należących do męża. Średnie miesięczne wydatki na wyżywienie jej i dzieci wynoszą 270 zł. Taka sama kwota jest co miesiąc przeznaczana na remonty i utrzymanie domu, środki czystości, odzież, opał i pomoce szkolne. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Nie korzysta także z telefonu i Internetu. Podkreśliła, że nie dysponuje rachunkami dokumentującymi wysokość wydatków związanych z utrzymaniem domu. Poza tym, nie posiada konta bankowego. Strona podniosła, że najstarszy syn jest osobą bezrobotną, bez dochodu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Analiza przedstawionych przez skarżącą danych wskazuje na brak podstaw do uwzględnienia jej wniosku i to w jakimkolwiek zakresie. Strona nie podjęła bowiem z referendarzem sądowym należytej współpracy w zakresie wyjaśnienia jej sytuacji materialnej. Przez pryzmat tej ostatniej dokonuje się zaś oceny odnośnie do zasadności czy też niezasadności prawa pomocy. Formularz wniosku E. K. zawierał zbyt mało informacji, by można było tylko w oparciu o nie rozstrzygnąć w kwestii ewentualnej konieczności udzielenia stronie wsparcia. Dlatego też wezwano wymienioną do jego uzupełnienia. Wnioskodawczyni udzieliła jednakże tylko częściowej odpowiedzi na powyższe, która dodatkowo budzi wątpliwości co do jej prawdziwości. Zgodnie mianowicie z oświadczeniem strony, wydaje ona na wyżywienie siebie i sześcioro dzieci kwotę tylko 270 zł miesięcznie, co nawet przy uwzględnieniu, że część żywności uzyskuje z prowadzonego gospodarstwa rolnego, nie odpowiada realiom życiowym. Jako zupełnie nieadekwatna do rzeczywistości jawi się również druga pozycja wydatków, a mianowicie na remonty, utrzymanie domu, środki czystości, opał i pomoce szkolne dla dzieci, która wynosi - wedle twierdzeń strony - także tylko 270 zł miesięcznie. W sytuacji jednak gdyby uznać – jak chce tego wnioskodawczyni – że wydatki te odpowiadają rzeczywistości, to w konsekwencji należałoby przyjąć, że przy tak niewielkim ich wymiarze, do dyspozycji strony pozostaje wystarczająca kwota, by pokryć zarówno koszty sądowe w niniejszej sprawie, jak i koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Podkreślić również należy, że skarżąca nie podała wielkości dochodu, który jej mąż uzyskuje z należących do niego gruntów rolnych. Lakonicznie stwierdziła tylko, że nie jest jej znany. Nie wskazała wydatków na wyżywienie męża. Podała, że nie korzysta z telefonu i Internetu, natomiast nie wskazała, czy czynią to jej mąż i dzieci oraz jaki wiąże się z tym wydatek. Nie podała również, czy jej mąż bądź najstarszy syn posiadają jakieś pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jaki jest koszt ich utrzymania. Skarżąca nie wskazała także sposobu wykorzystania przez jej męża należącego do niego domu o pow. 54 m.kw.; jakie wiążą się z nim dochody czy wydatki. Nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych swojego męża i najstarszego syna, nie podając jednocześnie, by wymienieni ich nie posiadali. Biorąc pod uwagę powyższą bierną postawę skarżącej i wyraźny brak chęci należytego przedstawienia sytuacji materialnej jej i jej rodziny, nie było możliwości pozytywnego rozpatrzenia złożonego wniosku o prawo pomocy. Jak bowiem wynika z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", to strony postępowania sądowego obciążone są obowiązkiem pokrycia związanych z nim kosztów. Tylko wyjątkowo, w przypadku trudnej sytuacji strony, ustawodawca dopuścił możliwość, by koszty te pokrył Skarb Państwa. Z racji jednak tego, że prawo pomocy to odstępstwo od wymienionej zasady, jego zastosowanie może mieć miejsce tylko w okolicznościach nie budzących wątpliwości. Tymczasem wątpliwości takie na gruncie niniejszej sprawy występują, pomimo skierowania do strony wezwania o uzupełnienie danych wniosku. W związku z powyższym należało przyjąć, że E. K. nie wykazała, że spełnia ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy, czy to w częściowym, czy w całkowitym zakresie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 całkowite prawo pomocy tzn. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) skierowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast – zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) do częściowego prawa pomocy tj. obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) uprawniona jest osoba, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że obydwa powołane wyżej przepisy nakazują, by to strona wnioskująca o wsparcie ze środków publicznych wykazała, że jest ono w jej wypadku zasadne. To zatem zadaniem wnioskodawcy jest udowodnienie, że poza zasięgiem jego możliwości płatniczych znajduje się poniesienie kosztów postępowania sądowego. W przeciwnym razie, nie ma możliwości zastosowania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy. Z uwagi na podane wyżej względy, orzeczono o odmowie uwzględnienia wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz o ustanowienie adwokata. Podstawę powyższego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.