II SA/Rz 706/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.K. od postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od części wpisu od skargi i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z dnia 10 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2017 r. (odmawiające zwolnienia E.K. od kosztów sądowych) w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu w części. W sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego E.K. wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym wezwano stronę do nadesłania przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu oraz do jego uzupełnienia w zakresie szczegółowo podanych informacji. Skarżąca wezwana następnie do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego po raz kolejny wniosła o przyznanie prawa pomocy tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. obejmujących część wpisu od skargi. Nadesłała także formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym jako zakres żądania zaznaczyła ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wskazała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą mąż oraz sześcioro dzieci (19, 17, 15, 13, 8 lat i 2 lata). Małżonek wnioskodawczyni uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1458 zł, zaś ona uzyskuje dochód z gospodarstwa domowego w kwocie 540 zł miesięcznie oraz świadczenia wychowawcze wynoszące łącznie 2500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Miesięczny dochód wydatkowany jest w całości na podatki i opłaty związane z wyżywieniem i utrzymaniem domu o pow. 80 m.kw. Skarżąca podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 3 ha, natomiast jej mąż posiada dom o pow. 54 m.kw. oraz grunty rolne o pow. 4,98 ha. Następnie, E.K. nadesłała do tut. Sądu kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podkreśliła, że ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Podała, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, udziałów, obligacji ani żadnych wartościowych ruchomości, jak np. samochodu. Jako średnie miesięczne wydatki wskazała: wyżywienie – 450 zł, gaz, prąd, woda, opał, kanalizacja – 600 zł, opłaty i podatki – 158 zł, środki higieny osobistej i odzież – 250 zł, telefony – 120 zł, pomoce szkolne – 270 zł, remonty domu – 150 zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jej syn S.K. nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu w związku z czym nie posiada rachunku bankowego. Z kolei mąż skarżącej nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów z należących do niego gruntów rolnych, jak również w związku z posiadaniem domu o pow. 54 m.kw. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2017r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od części wpisu od skargi i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że informacje podane przez skarżącą nie pozwalają na taką ocenę jej sytuacji majątkowej, którą uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. W szczególności z tego powodu, że wynika z nich jednoznacznie, że skarżąca po pokryciu zadeklarowanych wydatków dysponuje kwotą 2 500 zł miesięcznie, która jest z pewnością wystarczająca na pokrycie zarówno kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie skarżąca uznaje za potrzebny. W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienie skarżąca zażądała jego uchylenia oraz uzupełnienia części orzekającej. W jej ocenie zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu w szczególności z tego względu, że w części orzekającej zawiera błąd formalno – prawny, polegający na braku określenia, że postępowanie odwoławcze dotyczy modernizacji gruntów i budynków wsi N., gmina [....] i wprowadzenia zmian do rejestru i mapy ewidencyjnej. W ocenie skarżącej nie zbadano dostatecznie wnikliwie jej sytuacji finansowej uznając, że dane przez nią podane budzą wątpliwości oraz że wydatki w jej rodzinie wynoszą 2 000 zł, a zatem do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota 2 500 zł, która jest wystarczająca na pokrycie kosztów sądowych. Odnoszą się do tak sformułowanej tezy wyjaśnił, że kwota 2 500 zł pochodzi ze świadczenia 500 + na dzieci które to świadczenie może być wydatkowane wyłącznie na potrzeby utrzymania dzieci, a nie opłaty sądowe czy pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Oświadczyła, ze zarówno mąż jak i syn nie posiadają pojazdów mechanicznych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zwolnienie od części wpisu sądowego oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Wymóg spełnienia tej przesłanki ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej przyznanie prawa pomocy. Skarżąca, mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną warunku tego nie spełniła. Referendarz prawidłowo ustalił stan faktyczny, z którego wynika, że średnie comiesięczne wydatki jej rodziny wynoszą ok. 2 000 zł, a zatem do dyspozycji wymienionych pozostaje miesięcznie kwota ok. 2 500 zł, która jest z pewnością wystarczająca na pokrycie zarówno kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Rację przyznać należy referendarzowi, że do dochodu rodziny podlegającego uwzględnieniu w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy można zaliczyć środki uzyskiwane ze świadczenia wychowawczego, łącznie 2 500 zł. Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wymaga bowiem wskazania przez stronę wszelkich dochodów zarówno strony, jak i dochodów wszystkich innych osób tworzących wspólne z nią gospodarstwo domowe. Chodzi zatem o dochody ze wszystkich możliwych źródeł, a więc i z tytułu świadczenia wychowawczego. Poza tym, fakt, że środki pochodzące ze świadczenia wychowawczego przeznaczane są na potrzeby dzieci powoduje, że pozostałe uzyskiwane przez rodzinę środki mogą być wykorzystane na inne potrzeby, w tym łączące się z samodzielnym sfinansowaniem udziału w określonym postępowaniu sądowym. Faktem jest, że skarżąca mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego wskazała, że jej mąż oraz syn S.K. nie posiadają pojazdów mechanicznych, ale nadal nie podała wysokości wydatków łączących się z utrzymaniem domu o pow. 54 m.kw., należącego do jej męża oraz nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych męża i nie podała wysokości dopłat do produkcji rolnej uzyskiwanych przez męża w związku z posiadaniem gruntów rolnych o powierzchni 4, 98 ha. Ponadto dysponowanie tytułem własności do dwóch nieruchomości budynkowych - mieszkalnych w kontekście żądania przyznania skarżącej prawa pomocy, w sytuacji gdy dochody jej rodziny wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania tych nieruchomości przeczy zasadności zastosowania tej instytucji w odniesieniu do skarżącej. Zwrócić uwagę należy także na rozbieżności podawanych informacji w zakresie wysokości kwot przeznaczanych na potrzeby rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy i obecnego zarówno w zakresie wydatków na wyżywienie 8 – osobowej rodziny (poprzednio podana kwota to 270 zł) oraz na pokrycie wydatków na utrzymanie domu, środki czystości, odzież, opał i edukację dzieci (poprzednio podana kwota to 270 zł). Takie rozbieżności generują wątpliwości co do rzetelności podanych informacji. Zważając na powyższe Sąd za prawidłowe uznał stanowisko referendarza o braku podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego prawa pomocy. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej świadczących jednoznacznie o tym, że spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Biorąc zatem powyższe pod uwagę zasadnie odmówiono przyznania skarżącej wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.