II SA/Rz 683/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej: "organ II instancji" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w sprawie świadczenia wychowawczego. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), oraz art.3 ust. 3, art. 7 ust. 3, art. 18 ust. 6, art. 5 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195; dalej: "ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci"). Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] przyznano A. Ż. świadczenie wychowawcze na A.. Ż. w kwocie 500,00zł miesięcznie na okres od 1 maja 2016r. do 30 września 2017r. oraz Z. Ż. w kwocie po 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2016r. do 30 września 2017r. Ustalono, że T. Ż. – mężowi Skarżącej został udzielony urlop wychowawczy na okres od 30 kwietnia 2016r. do 31 października 2016r. Po zakończeniu urlopu wychowawczego T. Ż. z dniem 1 listopada 2016r. powrócił do pracy w A.z siedzibą w J. W dniu 11 stycznia 2017r. A. Ż. przedłożyła zaświadczenie od ww. pracodawcy o dochodzie uzyskanym w miesiącu grudniu 2016r., w wys. 2.140,33zł. Organ dokonał ponownego przeliczenia dochodów rodziny uwzględniając dochód uzyskany przez współmałżonka za miesiąc grudzień 2016r. Ustalono, że miesięczna wysokość dochodu rodziny wyniosła 4.202,24 zł (2.061,91zł + 2.140,33 zł), w przeliczeniu na osobę dając - 1.050,56 zł, która przekroczyła kwotę 800,00 zł uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. syna A. Ż. W odwołaniu A. Ż. wskazała, że na podstawie art.18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie nie powinno przysługiwać od lutego 2017 r. a nie od stycznia 2017r. Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium wskazało, że dochód T. Ż. spowodowany zakończeniem urlopu wychowawczego jest dochodem uzyskanym w myśl art. 2 pkt 20 lit. a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jako kwestię sporną przyjęło, czy miesiącem uzyskania dochodu jest listopad 2016r. czy też grudzień 2016r. Powołując się na art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazało, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Stosownie zaś do treści art. 18 ust. 6 ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Z kolei na podstawie art. 2 pkt 20 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu, oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane zakończeniem urlopu wychowawczego. Na tych podstawach organ przyjął, że skoro mąż wnioskodawczyni po zakończeniu urlopu wychowawczego podjął ponownie pracę z dniem 1 listopada 2016r., to miesiącem uzyskania dochodu jest listopad 2016r., za który uzyskał on prawo do wynagrodzenia, a pierwszym miesiącem następującym po miesiącu, w którym dochód został uzyskany jest grudzień 2016r., a co za tym idzie świadczenie wychowawcze nie przysługuje od miesiąca stycznia 2017r. W skardze do Sądu Skarżąca nie zgodziła się z interpretacją organu i podała swoją. Według Skarżącej, skoro jej mąż powrócił do pracy po urlopie wychowawczym 1 listopada 2016 r., otrzymał wynagrodzenie z tego tytułu w grudniu 2016 r. to pierwszym miesiącem po miesiącu osiągnięcia dochodu jest styczeń 2017 r., a następnym miesiącem po pierwszym miesiącu osiągnięcia dochodu, od którego świadczenie nie przysługuje jest luty 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy: świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia ( ust. 3). Warunkiem uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wynosi 800 zł. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r.- art. 48 ust. 1 ustawy. Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego za ten okres, jest rok kalendarzowy 2014, przy czym prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego – art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. a ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu, oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane zakończeniem urlopu wychowawczego. Z kolei w oparciu o art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W niniejszej sprawie Skarżąca starała się o świadczenie wychowawcze na dwójkę dzieci. Do wniosku dołączyła informacje o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jej i jej męża za 2014 r., zaświadczenie o udzieleniu mężowi w okresie od 30 kwietnia 2016 r. do 31 października 2016 r. urlopu wychowawczego na dziecko, a następnie zaświadczenie pracodawcy o powrocie z urlopu wychowawczego wraz z informacją, że wynagrodzenie za miesiąc listopad 2016 r. zostało wypłacone w grudniu 2016 r. Był to jej pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego. Podstawą ustalania kryterium dochodowego stanowił dochód rodziny z 2014 r. oraz dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy., tj. 2016 r. Na podstawie przedłożonych dokumentów organy obu instancji ustaliły, że dochód rodziny w 2014 r. wyniósł 50.346,76 zł. Składało się na niego wynagrodzenie Skarżącej w kwocie 34.582,59 zł. (deklaracja na podatek dochodowy od osób fizycznych) pomniejszone o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (dane z systemu informatycznego ZUS) tj. 24.743,34 zł oraz dochód utracony męża Skarżącej T. Ż. w kwocie 32.348,93 zł (deklaracja na podatek dochodowy od osób fizycznych) pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (dane z systemu informatycznego ZUS) tj. 25.603,42 zł. Powyższe ustalenia jak i wyciągnięte wnioski nie były przez Skarżącą kwestionowane i były podstawą przyznania świadczenia wychowawczego na dwójkę dzieci w okresie od 1 maja 2016 r. do 30 września 2017 r. Kwestią sporną było natomiast ustalenie dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. 2016 r., który z kolei był podstawą utraty prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od stycznia 2016 r., czego dotyczy zaskarżona decyzja. Jak wynika z akt sprawy mąż Skarżącej T. Ż. wrócił z urlopu wychowawczego w listopadzie 2016 r. i pierwsze wynagrodzenie z tego tytułu zostało mu wypłacone w miesiącu grudniu 2016 r. Skarżąca nie kwestionuje ani faktu uzyskania dochodu, który ma wpływ na utratę świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, ani jego wysokości, a jedynie datę, w której organ stwierdził utratę prawa do świadczenia wychowawczego. Organ I instancji, a za nim Kolegium zgodnie przyjęły, że skoro mąż Skarżącej powrócił do pracy po urlopie wychowawczym w dniu 1 listopada 2016 r. to miesiącem uzyskania dochodu jest listopad 2016 r. i zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze nie przysługuje od miesiąca stycznia 2017 r. Zdaniem organów z przepisów ustawy nie wynika, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć faktycznie otrzymany dochód, natomiast art. 2 pkt 20 lit. a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wskazuje na to, że ma to być dochód spowodowany zakończeniem urlopu wychowawczego, w związku z tym od tej daty należy liczyć datę utraty świadczenia wychowawczego. W opozycji do organu Skarżąca uważa, że decydujące znaczenie ma w tym zakresie data faktycznie otrzymanego dochodu, czyli grudzień, co powoduje, że miesiącem, od którego powinna nastąpić utrata prawa do świadczenia wychowawczego powinien być miesiąc luty 2016 r., a nie jak przyjął organ I instancji styczeń 2016 r. W sporze tym rację należy przyznać Skarżącej. Przedstawiona przez organ I jak i II instancji interpretacja przepisów jest sprzeczna z wykładnią systemową. Organy pomimo powołania w treści uzasadnień do decyzji, art. 18 ust. 6 i art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w rzeczywistości pominęły te przepisy. Nieuzasadnione jest twierdzenie organu odwoławczego, że ustawodawca uzależnia utratę prawa do świadczenia wychowawczego wyłącznie od okoliczności związanej z uzyskaniem dochodu, w tym przypadku zakończeniem urlopu wychowawczego, a nie od otrzymania z tego tytułu dochodu. Z faktem zakończenia urlopu wychowawczego ustawodawca wiąże uzyskanie dochodu, co definiuje w powołanym przez organy art. 2 pkt 20 lit. a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Natomiast kwestię wpływu uzyskania dochodu na prawo do przyznanego świadczenia wychowawczego; daty od kiedy dochód należy powiększyć oraz daty od kiedy nastąpi utrata prawa do świadczenia wychowawczego regulują wyżej cytowane art. 7 ust. 3 i art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Powołane wyżej przepisy wprost nawiązują do miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy wskazuje na sposób ustalania dochodu powiększonego o dochód uzyskany, za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, zaś art. 18 ust. 6 ustawy określa miesiąc, od którego nastąpi utrata prawa do świadczenia wychowawczego (jeżeli uzyskany dochód powoduje tą utratę), jako miesiąc następujący po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Zatem przyjęcie przez organy, że w przypadku uzyskania dochodu, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, powodującego utratę prawa do świadczenia wychowawczego, miesiącem od którego należy liczyć utratę tego prawa jest miesiąc, w którym nastąpiło zakończenie urlopu wychowawczego, a nie miesiąc w którym nastąpiło uzyskanie dochodu jest sprzeczne z treścią art. 18 ust. 6 i art. 7 ust. 3. Za takim stanowiskiem przemawiają również wyniki wykładni celowościowej. Mając na względzie, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, to celowe jest uwzględnienie daty, w której dochód ten został faktycznie otrzymany. Skoro mąż Skarżącej pierwsze wynagrodzenie po powrocie z urlopu wychowawczego otrzymał w grudniu 2016 r., to pierwszym miesiącem od miesiąca, w którym dochód został sięgnięty jest luty 2016 r., a nie jak przyjęły organy styczeń 2016 r. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie obowiązane do rozpoznania sprawy zgodnie z zaprezentowaną przez Sąd wykładnią przepisów. Dla końcowego załatwienia sprawy za wystarczające uznał uchylenie zaskarżonej decyzji.