II SA/Rz 632/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - postanawia - przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

P. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W sprawie tej wymieniony wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że od 2002 r. leczy się w różnych placówkach medycznych, w wyniku czego następuje okresowa poprawa stanu zdrowia, po czym choroba powraca. Sprawa dotyczy uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od świadczeń, jednak on w istocie nie ma możliwości realizacji tego zobowiązania, bowiem z uwagi na zły stan zdrowia sam wymaga pomocy. Udziela mu jej jego matka (78 lat), która sama też cierpi na różne schorzenia i celem leczenia zaciągnęła pożyczkę. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku. Mieszka w mieszkaniu matki o pow. 20 m.kw., należącym do matki. Otrzymuje z pomocy społecznej zasiłek stały w wysokości 602 zł, zaś matka pobiera rentę w kwocie 1130 zł. Wnioskodawca podał, że "dokłada się do czynszu" uiszczając kwotę 150 zł miesięcznie, zaś koszty jego leczenia to ok. 120 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to wyjątkowa instytucja mająca na celu wsparcie osób ubogich, które własnym staraniem nie są w stanie poprawić swojej trudnej sytuacji materialnej, tak, by móc samodzielnie sfinansować koszty swojego udziału w postępowaniu sądowym. Zasadniczo bowiem strona postępowania sądowego uzyskująca jakiś dochód winna przeznaczyć go w stosownej części na koszty tego postępowania, a zasadę tę wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W myśl art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata składa się na prawo pomocy w całkowitym zakresie. Przesłankę jego przyznania stanowi niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy (tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata) adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższych przepisów w kontekście okoliczności niniejszej sprawy wskazuje na potrzebę pełnego uwzględnienia żądania skarżącego. Jak bowiem wynika ze złożonego przez niego wniosku, jak też z dołączonej do niego licznej dokumentacji lekarskiej, jest on osobą chorą, która nie jest zdolna do pracy. Nie posiada jakiegokolwiek majątku, mieszkając w bardzo małym w mieszkaniu matki razem z wymienioną. Stan zdrowia matki strony także nie jest dobry, w związku z czym musiała ona nawet zaciągnąć pożyczkę na pokrycie kosztów leczenia. Jedynym dochodem wnioskodawcy są środki uzyskiwane z pomocy społecznej, obecnie w wysokości 602 zł (zasiłek stały), natomiast matka strony otrzymuje rentę w kwocie 1130 zł, której znaczną część przeznacza na leczenie. Wskazane dane nie pozwalają przyjąć, by P. K. był w stanie partycypować w jakiejkolwiek części w kosztach niniejszego postępowania, choć ich aktualna wysokość nie jest obiektywnie rzecz biorąc wysoka, bowiem wynosi 100 zł tytułem wpisu od skargi. Bardzo niskie środki uzyskiwane przez skarżącego, jego bardzo zły stan zdrowia oraz fakt mieszkania razem z matką, które stan zdrowia także nie jest dobry wskazuje na brak po stronie wymienionego obiektywnych możliwości zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania zainicjowanego jego skargą. Ich wygospodarowanie z budżetu domowego musiałoby się bowiem łączyć z powstaniem u wnioskodawcy i jego matki uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Dlatego orzeczono zarówno o zwolnieniu P. K. od kosztów sądowych, jak i o ustanowieniu na jego rzecz adwokata. Podstawę tego stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.