II SA/Rz 60/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi D. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] września 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. Ś. kwotę 117 zł /słownie: sto siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi D. Ś. (dalej w skrócie: "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie: "SKO") z dnia (...) października 2020 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Wójta (dalej w skrócie: "Wójt") z dnia (...) września 2019 r. nr (...) o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco. Decyzją z dnia (...) września 2019 r. nr (...) Wójt zatwierdził granicę pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów obrębu [...] gm. [...] numerami: 621/1, 621/2, 621/3, 621/4, 621/5 i 621/6 stanowiącymi własność M.N z działkami nr 599/2, 620/1, 620/2 stanowiącymi własność skarżącego. Następnie postanowieniem z dnia (...)września 2019 r. nr (...) Wójt działając na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") - ustalił koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na kwotę 5.850 zł, oraz obciążył ww. kosztami solidarnie po połowie M.N kwotą 2.925,00 zł i skarżącego kwotą 2.925,00 zł. W uzasadnieniu postanowienia Wójt podał, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek M.N. (dalej w skrócie: "wnioskodawczyni") w celu określenia położenia punktów i linii granicznych, utrwalenia tych punktów znakami granicznymi i sporządzenia odpowiednich dokumentów. Jako wykonawcę rozgraniczenia wnioskodawczyni wskazała geodetę uprawnionego mgr inż. M.C.. W dniu 28 grudnia 2018 r. do organu wpłynął wniosek skarżącego, który domagał się zmiany geodety wyznaczonego do przeprowadzenia rozgraniczenia. Wójt przychylił się do prośby skarżącego i wyznaczył geodetę uprawnionego mgr inż. T.W., który został wyłoniony w zapytaniu ofertowym do wykonania przedmiotowego rozgraniczenia. Wójt wyjaśnił, że stosownie do treści art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się m. in. koszty biegłych. Za wykonaną usługę geodeta T.W. wystawił rachunek na kwotę 5.850 zł, która zgodnie z umową została wypłacona w terminie. Wójt stwierdził, że całą kwotą związaną z rozgraniczeniem należy obciążyć solidarnie wnioskodawczynię, jak i inicjatora zmiany osoby geodety, czyli skarżącego. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, SKO postanowieniem z dnia (...)października 2020 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przeprowadzenie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego leży w interesie prawnym właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Właściciele ci są stronami postępowania administracyjnego. W konsekwencji wszyscy właściciele rozgraniczanych nieruchomości ponoszą koszty tego postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą wspólnie. Wynika to z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. SKO wskazało, że z treści art. 152 k.c. wynika, że koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych właściciele ponoszą po połowie. Zasadnie więc Wójt rozdzielił koszty postępowania rozgraniczeniowego na właścicieli poszczególnych działek po połowie, w równych częściach obciążających z jednej strony wnioskodawcę, zaś z drugiej właściciela nieruchomości sąsiadującej. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, domagając się obciążenia wnioskodawczyni całością kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że granica pomiędzy działkami nr 599/2 (której jest właścicielem) i działkami nr 621/1, 621/2, 621/3, 621/4 była już wcześniej ustalona i co do niej nie istniał żaden spór. Natomiast wnioskodawczyni w niniejszym postępowaniu ustaliła m. in. granice pomiędzy swoimi działkami nr 621/1, 621/2, 621/3, 621/4, niezrozumiałym jest zatem fakt obciążenia skarżącego kosztami ich rozgraniczenia. Skarżący podkreślił, że nie wnioskował o rozgraniczenie i nie był inicjatorem wszczęcia tego postępowania. Nie leżało ono w jego interesie i nie brał w nim udziału. Samo postępowanie zostało zaś wszczęte przedwcześnie. Zdaniem skarżącego organ nie może obciążać innych osób czy też udowadniać im interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu, którego osoby te nie chcą, ani nie potrzebują. Skarżący stwierdził, że obarczanie go kosztami rozgraniczenia, których wysokość jest bardzo dolegliwa, narusza zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane nią postanowienie podobnie jak postanowieni organu I instancji, naruszają przepisy prawa procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie ma sporu co do tego, że decyzją z dnia (...) września 2019 r. nr (...) Wójt zatwierdził granicę pomiędzy działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów obrębu M. gm. P. numerami: 621/1, 621/2, 621/3, 621/4, 621/5 i 621/6 stanowiącymi własność M.N z działkami nr 599/2, 620/1, 620/2 stanowiącymi własność skarżącego. Zgodnie z art. 264 § 1 K.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Realizując wymogi podanej normy organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 5.850,00 zł. Przedmiotowe koszty powstały w związku z czynnościami upoważnionego geodety, który dokonał ustalenia granic – art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2020r. poz. 276 ze zm.). Wynagrodzenie geodety przeprowadzającego czynności rozgraniczenia nieruchomości zalicza się do kosztów postępowania – art. 263 § 1 K.p.a. Zgodnie natomiast z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. należy w przypadku postępowania rozgraniczeniowego rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej, należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy – wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Rz 1192/19. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Jednakże pogląd ten nie może być rozumiany w taki sposób, że jeśli okaże się, iż granice nie były sporne (niepewne) w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę, właściciele nieruchomości sąsiednich muszą równomiernie uczestniczyć w kosztach rozgraniczenia – wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. II SA/Rz 333/18. Sąd podziela ustalenia organów co do tego, że strony niniejszego postępowania powinny ponieść koszty postępowania po połowie. Ostatecznie bowiem do rozgraniczenia doszło, a ustalone granice uległy zmianie w stosunku do stanu przedrozgraniczeniowego w stopniu uzasadniającym zastosowanie reguły z art. 152 Kodeksu Cywilnego - właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Skarżący nie był wprawdzie inicjatorem postępowania rozgraniczeniowego, jednakże aktywnie w nim uczestniczył – wnioskował o zmianę geodety, co zostało uwzględnione przez organ, brał udział w czynnościach ustalenia granic w terenie – protokół z 15 listopada 2019 roku, a ostatecznie jest beneficjentem prawnej pewności nowoustalonych granic swoich nieruchomości. Sąd nie podziale natomiast kwestionowanych rozstrzygnięć w zakresie, w jakim kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążają obie strony "solidarnie po połowie". Takiej formuły rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego nie przewidują zarówno przepisy ustawy – prawo geodezyjne i kartograficzne, jak i przepisy K.p.a. oraz 152 Kodeksu Cywilnego. Zgodnie z art. 369 Kodeksu Cywilnego zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Art. 152 K.C. odnoszący się do zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowi wyłącznie o tym, że koszty te należy rozdzielić po połowie, nie ma natomiast w nim klauzuli mówiącej o solidarności zobowiązań powstałych w tym zakresie. Możliwości takiej nie przewidują również przepisy K.p.a. oraz ustawy – prawo geodezyjne i kartograficzne. Z tych względów, wobec naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 K.p.a. w zw. z art. 152 K.p.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią uwagi i oceny Sądu przedstawione w części zważającej niniejszego uzasadnienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.