II SA/Rz 595/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 595/17 odrzucającego skargę M. W. na Wójta Gminy D. w przedmiocie niewykonania decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działek postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Przedmiotem rozpoznania jest wniosek pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 595/17 odrzucającego skargę M.W. na Wójta Gminy w przedmiocie niewykonania decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działek. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik twierdzi, że wniesiona w imieniu skarżącej skarga kasacyjna została złożona z zachowanie ustawowego terminu, a jedynie z ostrożności procesowej, wnioskuje o przywrócenie terminu do jej złożenia. Jak podaje wiadomość o ustanowieniu go z urzędu pełnomocnikiem M.W. powziął w dniu 8 sierpnia 2018 r., w dniu 28 sierpnia 2018 r. faktycznie zapoznał się z aktami, w związku z powyższym twierdzi, że złożona przez niego w dniu 4 września 2018 r. skarga kasacyjna została wniesiona z zachowanie terminu. W tym samym piśmie wnioskuje o przywrócenie terminu do jej złożenia powołując szereg orzeczeń, zgodnie z którymi, gdy strona w przewidzianym prawem terminie nie wniosła skargi kasacyjnej, bądź wniosła tą skargę z naruszeniem przepisów, ale jeszcze przed biegiem takiego terminu wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu-profesjonalnego pełnomocnika i skutecznie wnosi środki zaskarżenia w tym zakresie, to nie można takiej stronie postępowania skutecznie zarzucić niedbalstwa, braku staranności w prowadzeniu własnych spraw ( tak np. w powołanym we wniosku postanowieniu NSA z dnia 8 stycznia 2013 r, sygn. akt II OZ 164/12). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarga kasacyjna nie została wniesiona z zachowaniem terminu. Jak wynika z akt sprawy postanowienie z dnia 14 lipca 2018 r. zostało skarżącej doręczone w dniu 31 lipca 2018 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 30 sierpnia 2017 r. W związku z powyższym skarga kasacyjna z dnia 4 września 2018 r. została wniesiona z uchybieniem tego terminu. W sprawie nie znajdzie zastosowania art 177§ 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") zgodnie z którym: w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z sytuacją opisaną w tym przepisie nie mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Ustanowienie fachowego pełnomocnika nastąpiło bowiem dopiero na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na etapie zażalenia na kolejne wydane w sprawie rozstrzygnięcie z dnia 15 czerwca 2018 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej, w okresie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej skarżąca nie składała wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika, który skutkowałby przedłużeniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zgodnie z art 177 § 3 P.p.s.a. W świetle powyższego zasadne stało się rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art 86 § 1 "Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym". Na podstawie art 87 § 1 P.p.s.a.: "pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu". Sąd stwierdza, że został zachowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jak wynika z akt sprawy informację o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu, pełnomocnik skarżącej uzyskał w dniu 8 sierpnia 2018 r. i od tej daty należało liczyć termin do złożenia wniosku. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 63/14 (to i pozostałe powołane w sprawie orzeczenie dostępne w internetowej bazie orzeczeń orzeczenia.nsa.gov.pl ) w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. Gwarantuje to pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art 86 P.p.s.a. ( postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 543/14). W niniejszej sprawie termin do złożenia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną rozpoczął bieg w dniu 7 września 2018 r. Tym samym wniosek złożony w dniu 4 września 2018 r. należało uznać za wniesiony z zachowaniem terminu. Wbrew stanowisku pełnomocnika uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie nastąpiło jednak z przyczyn niezależnych od skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie o odrzuceniu skargi skarżąca otrzymała w dniu 31 lipca 2017 r. w tym dniu rozpoczął bieg termin do złożenia skargi kasacyjnej, który upłynął w dniu 30 sierpnia 2017 r. Jak przyjmuje się w orzecznictwie strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi wykazać ( uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej niezależne. ( postanowienie NSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 798/14). Pełnomocnik skarżącej twierdzi, że w wyżej wskazanym okresie nie było możliwe dokonanie czynności z przyczyn niezależnych od skarżącej. Skarga kasacyjna obwarowana była bowiem przymusem adwokackim. Uchybienie terminu usprawiedliwiają natomiast podejmowane przez skarżącą czynności zmierzające do ustanowienia fachowego pełnomocnika i kierowane w tym zakresie wnioski do Sądu. Ze stanowiskiem pełnomocnika nie sposób się zgodzić. Od wydania postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi skarżąca składała różne środki zaskarżenia. - zażalenie na zmianę składu orzekającego z dnia 4 sierpnia 2017 r. - zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi- z dnia 3 sierpnia 2017 r. - zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia, - wniosek o wyłączenie sędziów z dnia 16 sierpnia 2017 r., - zażalenie na zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Rzeszowie - zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej złożonej osobiście, - zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 listopada 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Dopiero na wezwanie do uzupełnienia braków ostatniego z wymienionych środków zaskarżenia, skarżąca złożyła formalny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie odmawiając wnioskowi. Postanowienie to zostało zmienione postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 595/17, którym to przyznano skarżącej prawo pomocy również w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika, w ramach złożonego przez skarżącą kolejnego środka zaskarżenia – zażalenia na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2018 r. W świetle powyższego należy przyjąć, że ustanowienie fachowego pełnomocnika nastąpiło dopiero na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na etapie zażalenia na ostatnio wymienione postanowienie. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącej w okresie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej nie składała ona wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika, by móc przyjąć, że przeszkodą do wniesienia skargi kasacyjnej była niemożność jego ustanowienia, za który nie ponosi winy. Skarżąca nie powołała również żadnych innych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Artykuł 86 § 1 P.p.s.a. ani art. 87 § 2 tej ustawy nie określa co prawda, wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Daje to sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za stosowne (postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, lex nr 42322). Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15). Analizując stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, oczywistym jest, że skarżąca została prawidłowo pouczona o sposobie i trybie zaskarżenia orzeczenia kończącego sprawę w postępowaniu przed sądem administracyjnym, to jest o prawie do złożenia skargi kasacyjnej oraz o tym, że skarga kasacyjna powinna być pod rygorem odrzucenia sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika będącego w analizowanej sprawie adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym (karta 11 i 14 akt sądowych). Pismo z pouczeniem zostało jej skutecznie doręczone wraz z odpisem postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 14 lipca 2017 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. Tym samym, skarżącej udzielono niezbędnych i prawidłowych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań oraz mogła ona bez trudu zapoznać się z ich treścią. Okoliczność natomiast, że skarżąca z pouczeń tych nie skorzystała, bądź niewłaściwie zinterpretowała ich treść, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie, nie może świadczyć, że do uchybienia tego terminu doszło bez jej winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. Nie jest to okoliczność, która mimo dołożenia przez skarżącą odpowiednich starań w prowadzeniu własnych spraw, udaremniła złożenie skargi kasacyjnej w terminie. Na uzasadnienie nie zasługują też te jej twierdzenia, że brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy tłumaczyć nieporadnością. Okoliczność ta nie zastała w żaden sposób uprawdopodobniona, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 86 § 2 P.p.s.a. wyraźnie zobowiązuje stronę by we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w niedochowaniu terminu. Bezskutecznego upływu terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie mogą usprawiedliwiać składane przez skarżącą kolejne środki zaskarżenia. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika nie można im przypisać cechy niezawinionej nieporadności skarżącej. Skarżąca wielokrotnie była inicjatorem postępowań sądowoadministracyjnych przed tutejszym Sądem. Jest znakomicie zorientowana w przysługujących jej prawach, środkach zaskarżenia i terminach ich wnoszenia. Nie można zatem przyjąć, że wszelkie podejmowane przez skarżącą czynności procesowe zmierzały w rzeczywistości do ustanowienia fachowego pełnomocnika, a w konsekwencji złożenia skargi kasacyjnej. Podsumowując stwierdzić należy, że brak jest podstaw do stwierdzenie, że w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej istniała po stronie skarżącej niedająca się usunąć przeszkoda, która uniemożliwiała jej złożenie w terminie skargi kasacyjnej. W terminie przewidzianym do jej złożenia nie wpłynął wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika, skarżąca nie wskazała również żadnej innej przeszkody, która mogłaby usprawiedliwiać niedochowanie przez nią terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art 86 § 1 i 3 P.p.s.a.