II SA/Rz 560/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki odbudowy pomieszczenia - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy.

J. S. zakwestionował w drodze skargi do tut. Sądu decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki odbudowy pomieszczenia. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z uwagi na niskie dochody uzyskiwane przez członków rodziny, w skład której oprócz niego wchodzą jeszcze jego żona, córka, syn oraz wnuk. Z uwagi na wysokie opłaty ponoszone na media, lekarstwa czy raty kredytu często brakuje im na wyżywienie. Wnioskodawca zwrócił uwagę na zły stan zdrowia swój i małżonki. Podał, że wszyscy mieszkają w domu o pow. 72 m.kw. Majątek rodziny to także nieruchomość rolna o pow. 5 ar. Córka strony pobiera alimenty na dziecko oraz świadczenie wychowawcze. Renta skarżącego to 729,10 zł, zaś emerytura jego żony wynosi 931,55 zł. Stałe, comiesięczne wydatki rodziny to: raty trzech kredytów zaciągniętych na remont domu – 431 zł, podatek od nieruchomości i podatek rolny – 22 zł, prąd – 150 zł, woda – 103 zł, gaz – 55 zł, opał – 250 zł, lekarstwa – 250 zł, wyżywienie – 220 zł. Na wezwanie o podanie dodatkowych informacji skarżący udzielił następujących danych. Jego córka oprócz świadczenia wychowawczego (500 zł) oraz alimentów w kwocie 550 zł uzyskuje jeszcze zasiłek rodzinny wynoszący 95 zł, zaś w maju tego roku w związku z podjęciem pracy otrzymała wynagrodzenie wynoszące 1398,79 zł. Syn strony podejmuje kilka razy w roku prace dorywcze, uzyskując z tego tytułu kwoty od 30 do 50 zł. Wymieniony płaci składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wysokości 399 zł na kwartał. Spłaca też kredyt w kwocie 289,07 zł oraz dwie pożyczki, których comiesięczne raty to 105,58 zł i 117,42 zł. Comiesięczny koszt Internetu to 40,99 zł. Środki na powyższe pochodzą od rodziców i siostry. Z kolei koszt telefonu skarżącego to 33,90 zł, zaś miesięczne wyżywienie rodziny to kwota 2550 zł. Skarżący ponosi także koszt oleju napędowego w związku z pracami w gospodarstwie rolnym; wynosi on 870 zł rocznie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Podmiot, który zamierza bronić swych praw na drodze sądowej winien liczyć się z koniecznością poczynienia w tym celu stosownych oszczędności. Zgodnie bowiem z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadniczo wiec ciężar finansowy związany z danym postępowaniem sądowym spoczywa na stronie tego postępowania. Tylko w wyjątkowych sytuacjach, przewidzianych przez ustawodawcę, istnieje możliwość udzielenia wsparcia ze środków Skarbu Państwa. Konieczne jest jednak wówczas wykazanie przez wnioskodawcę, że dotyczące go okoliczności odnoszące się do jego stanu rodzinnego, majątkowego oraz dochodowego wskazują na potrzebę udzielenia mu żądanej pomocy. Konieczność udowodnienia powyższego wynika wprost z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Oznacza to, że rozstrzygający w przedmiocie prawa pomocy nie może mieć jakichkolwiek wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony, a jeśli takowe istnieją, to brak jest podstaw do przychylenia się do żądania strony. Wedle powołanego art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., całkowite prawo pomocy (tzn. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) dotyczy strony, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania. Natomiast częściowe prawo pomocy (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata) adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Uwzględniwszy powyższe stwierdzono, że wniosek J. S. nie może podlegać uwzględnieniu. Wymieniony nie wykazał bowiem, by jego sytuacja wymagała udzielenia pomocy, której źródłem finansowania są ograniczone środki publiczne. Analiza wniosku strony prowadzi do stwierdzenia wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącego. Suma zadeklarowanych przez niego wydatków (ok. 4600 zł) jest bowiem większa od wskazanych przez niego dochodów rodziny (ok. 4200 zł) o ok. 400 zł, co wskazuje na posiadanie przez członków rodziny jakiegoś dodatkowego dochodu (dochodów) bądź tez na zawyżenie dla potrzeb prawa pomocy podanych we wniosku i odpowiedzi na dodatkowe wezwanie wydatków. Niezależnie jednak od tego, która z przedstawionych wersji jest prawdziwa, w takiej sytuacji brak jest podstaw do przyznania stronie częściowego choćby prawa pomocy, bowiem mogłoby to prowadzić do nadużycia przedmiotowej instytucji. Poza tym, podkreślenia wymaga, że zobowiązania strony i członków jej rodziny są prywatną ich sprawą, a zatem ich spłata nie może mieć pierwszeństwa przed koniecznością uiszczenia publicznoprawnej należności w postaci kosztów postępowania sądowego. Tymczasem członkowie rodziny skarżącego zaciągnęli kilka tego rodzaju zobowiązań. Dlatego też postanowiono o odmowie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia na jego rzecz adwokata. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a. Dodatkowo zwraca się uwagę, że regulacje ustawy procesowej tj. P.p.s.a. nie wymagają, by w sprawie niniejszej na aktualnym jej etapie brał udział zawodowy pełnomocnik. Z mocy zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, jednak nie jest w tym zakresie związany zarzutami i wnioskami skargi, z urzędu uwzględniając ewentualne uchybienia organów administracji.