Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Rz 507/25

Wyrok WSA w Rzeszowie z 17 września 2025 r., II SA/Rz 507/25 – rozgraniczenia nieruchomości

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia
17 września 2025
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 31 stycznia 2025 r. nr SKO.404.GG.47.1.2025 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego - oddala skargę -

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

II SA/Rz 507/25 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi A.L. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 31 stycznia 2025 r. nr SKO.404.GG.47.1.2025 dotyczące ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W wyniku przeprowadzonego na wniosek A.L. postępowania rozgraniczeniowego, Wójt Gminy [...] decyzją z 12 grudnia 2024 r. nr UG.IR.6830.1.2020.IF orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości, polegającym na ustaleniu przebiegu granic pomiędzy działkami: 1. nr [...] stanowiącą własność P.R. i S.R., a działkami: - nr [...] stanowiącą współwłasność J.L. i J.L.1, - nr [...] i [...] stanowiącymi własność A.L., - nr [...] stanowiącą współwłasność J.L.a, J.L.1, A.L. i D.N., 2. nr [...] stanowiącą współwłasność J.L.a i J.L.1 a działkami: - nr [...], stanowiącymi własność A.L.; - nr [...] stanowiącą współwłasność J.L.a, J.L.1, A.L. i D.N.. Postanowieniem z 12 grudnia 2024 r. nr UG.IR.6830.1.2020.IF Wójt ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6 550 zł, obejmującymi wynagrodzenie w wysokości 6 150 zł geodety M.N. upoważnionego do przeprowadzenia rozgraniczenia oraz wynagrodzenie w wysokości 400 zł geodety D.D. za wykonanie oceny prawidłowości sporządzonego operatu technicznego i obciążył tymi kosztami w całości wnioskodawcę rozgraniczenia A.L. Wójt wyjaśnił, że złożony wniosek o rozgraniczenie okazał się nieuzasadniony, bowiem położenie punktów i linii granicznych w terenie odpowiadało w pełni wiążącej dokumentacji geodezyjnej. Granice pomiędzy rozgraniczanymi działkami odpowiadały granicom ustalonym w toku bądź podziału działek zatwierdzonego decyzją administracyjną, bądź w następstwie postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją administracyjną. Oznacza to, że przebieg granic mógł zostać rozstrzygnięty za pomocą procedury wznowienia znaków granicznych. Wobec braku sporu granicznego brak było podstaw do obciążania kosztami stron niebędących wnioskodawcami postępowania rozgraniczeniowego. W zażaleniu na postanowienie Wójta A.L. zarzuciła naruszenie art. 264 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niesłuszne obciążenie kosztami postępowania wyłącznie wnioskodawcy, w sytuacji gdy koszty powinny zostać rozdzielone na wszystkich uczestników postępowania, gdyż każdy z nich miał interes prawny w jego przeprowadzeniu. Wskazała ponadto, że fakt ustalenia granicy na podstawie wiążącej dokumentacji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy ustalenia kosztów, gdyż w sytuacji zaistnienia sporu każdy z właścicieli działek objętych rozgraniczeniem miał interes w jego zakończeniu. Orzeczenie o kosztach zostało wydane w oparciu o błędne ustalenie, iż złożony wniosek o rozgraniczenie okazał się nieuzasadniony ponieważ położenie punktów i linii granicznych w terenie odpowiada w całości dokumentacji, w sytuacji gdy tego rodzaju ustalenia są przedwczesne w związku ze złożeniem wniosku o rozpatrzenie sprawy rozgraniczenia nieruchomości przez właściwy sąd powszechny. SKO opisanym na wstępie postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a.: 1) uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, 2) ustaliło koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6 150 zł, 3) kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyło w całości A.L., 4) ustaliło termin uiszczenia przez A.L. kosztów wymienionych w pkt 2 na 14 dni od daty otrzymania postanowienia na konto Gminy [...]. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zapytanie ofertowe na wykonanie czynności geodezyjnych związanych z rozgraniczeniem nieruchomości zostało skierowane przez Wójta do sześciu firm geodezyjnych. Geodeta który zaoferował najniższą cenę (4 980 zł brutto) zmarł przed realizacją zlecenia. W związku z powyższym Wójt upoważnił drugiego w kolejności geodetę – M.N., który zaproponował cenę 6 150 zł. Umowę zawarto 13 maja 2024 r. Po wykonaniu rozgraniczenia geodeta przedstawił operat techniczny, który 3 września 2024 r. został przez Starostę [....] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Do kosztów jego usługi doliczono kwotę 400 zł za ocenę prawidłowości ustalenia granic. Wątpliwości Kolegium wzbudził sposób wyboru wykonawcy, ponieważ zaskarżone postanowienie nie zawierało podstawy ustalenia kosztów, ani kryteriów wyboru oferty. W ocenie Kolegium i w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, samo rozeznanie rynku i wybór wykonawcy z najniższą ceną nie wystarczają do uzasadnienia kosztów rozgraniczenia. Niezbędna jest szczegółowa kalkulacja zawierająca rozbicie poszczególnych czynności geodety, takich jak badanie ksiąg wieczystych, prace terenowe, opracowanie dokumentacji czy koszty materiałów i dojazdu. Faktura przedstawiona przez wybranego geodetę na kwotę 6 150 zł z 12 września 2024 r. nie zawierała takiego rozbicia. Dopiero na żądanie SKO przedłożono szczegółowe wyjaśnienia oraz kalkulację kosztów z podziałem na składniki netto i VAT, opiewającą łącznie na kwotę 6 514,82 zł. W ocenie Kolegium, dodanie kosztu 400 zł za ocenę pracy geodety przez uprawnioną D.D. uznano za nieuzasadnione, była to bowiem czynność, która należy do obowiązków wójta jako organu administracji, nie zaś koszt obciążający strony. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą strony, które żądały jego wszczęcia lub które miały w nim interes. Siedmioosobowy skład NSA w uchwale z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06 wyraził pogląd, że koszty rozgraniczenia mogą być rozdzielone między wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, jednak z zastrzeżeniem uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy. W sytuacjach, gdy granice nie są w rzeczywistości sporne ani niepewne, a dokumentacja geodezyjna jednoznacznie określa ich przebieg, koszty nie mogą obciążać wszystkich stron – zwłaszcza tych, które nie kwestionowały granic i nie wniosły o rozgraniczenie. W niniejszej sprawie geodeta przeprowadził czynności w terenie 25 lipca 2024 r., a ustalony przebieg granic pokrywał się z wcześniejszymi decyzjami i dokumentacją geodezyjną, m.in. decyzjami Wójta Gminy [...] i Gminy [...] z 1998 r. oraz 2012 r. Granice między działkami odpowiadały stanowi faktycznemu, były oznaczone trwałymi granicznikami, często stanowiły linię ogrodzenia, a ich przebieg był zgodny z ewidencją. Protokół graniczny nie został podpisany jedynie przez A.L. i jej pełnomocnika, którzy kwestionowali wynik rozgraniczenia. Pozostałe strony obecne na gruncie – S. i P.R. zaakceptowały ustalenia bez zastrzeżeń. Z uwagi na to, że przeprowadzone rozgraniczenie nie zmieniło istniejącego stanu granic, organ I instancji prawidłowo uznał, że koszty postępowania w całości powinny obciążać A.L. jako wnioskodawczynię, której zarzuty okazały się nieuzasadnione. Postępowanie nie doprowadziło do korekty granic, a jego wynik potwierdził istniejący stan prawny. Pozostali właściciele działek nie mieli interesu prawnego ani faktycznego w rozgraniczeniu i nie powinni ponosić jego kosztów. Granice nie były w rzeczywistości sporne – zostały potwierdzone dokumentacją i stanem w terenie, a interes prawny w przeprowadzeniu rozgraniczenia miała wyłącznie A.L. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, jeżeli wnioskodawca domaga się rozgraniczenia w sytuacji, gdy granice są już prawnie ustalone i niekwestionowane przez pozostałych właścicieli, nie może on oczekiwać, że pozostałe strony będą partycypować w kosztach. W trakcie postępowania A.L. przekazała własność działek nr [...] i [...] oraz udział w działce nr [...] na rzecz C.D. Postanowieniem z 2 października 2024 r. został on uznany za stronę w toczącym się postępowaniu. Jednak z uwagi na to, że to A.L. zainicjowała postępowanie i to ona kwestionowała przebieg granic, obowiązek pokrycia kosztów nie może zostać przeniesiony na inne osoby. Postępowanie przed sądem powszechnym - o które wnioskowała - stanowi jedynie wtórny etap, który nie uchyla skutków zakończonego postępowania administracyjnego. Wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargą A.L. zaskarżyła w całości postanowienie SKO z 31 stycznia 2025 r., zarzucając: 1) naruszenie przepisów art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 152 K.c. poprzez niesłuszne obciążenie jej całością kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w sytuacji gdy: - koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny być podzielone na wszystkich uczestników postępowania, bowiem każdy z nich miał interes prawny w jego przeprowadzeniu, zaś zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Rzeszowie z 12 marca 2014 r. II SA/Rz 1359/13 dotyczącą kierunku wykładni uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, w postępowaniu administracyjnym zastosowanie ma również art. 152 K.c., stanowiący, iż właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów, a koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Zatem skoro pomiędzy stronami zaistniał spór graniczny, to każda ze stron (właścicieli działek objętych rozgraniczeniem) ma interes prawny w jego zakończeniu, a zarazem w ustaleniu i ustabilizowaniu przebiegu spornej granicy, w związku z czym koszty postępowania powinny obciążać równo każdą ze stron; - fakt, że w toku postępowania rozgraniczeniowego granicę ustalono na podstawie wiążącej dokumentacji pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy ustalenia kosztów, gdyż dla przyjęcia sposobu podziału kosztów istotny jest fakt przeprowadzenia postępowania - w tym przeprowadzenia dowodów, oraz spór jaki zaistniał między stronami, w którego zakończeniu ma interes każdy z właścicieli działek objętych rozgraniczeniem oraz ustalenie granicy; - orzekając w przedmiocie kosztów postępowania organy obu instancji oparły się na błędnym ustaleniu, iż złożony przez skarżącą wniosek o rozgraniczenie był w całości nieuzasadniony, gdyż położenie punktów i linii granicznych w terenie odpowiada w całości wiążącej dokumentacji, w sytuacji gdy tego rodzaju ustalenia są przedwczesne, bowiem o zasadności wniosku oraz zgodności położenia punktów i linii granicznych w terenie z danymi wynikającymi ze zgromadzonej dokumentacji będzie rozstrzygał właściwy sąd powszechny do którego sprawa powinna zostać aktualnie skierowana z uwagi na złożenie przez skarżącą stosownego wniosku wraz z zarzutami co do wydanej decyzji rozgraniczeniowej; - wbrew stanowisku organów obu instancji, w toku postępowania rozgraniczeniowego występował spór co do przebiegu granic objętych tym postępowaniem, gdyż strony w toku czynności geodezyjnych odmiennie wskazywały przebiegi granic, nadto strony nie zawarły ugody w zakresie ustalenia punktów granicznych, a sprawa została w trybie art. 34 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej: u.P.g.k.) przekazana do rozstrzygnięcia sądowi; 2) naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie jej zapoznania się z zestawieniem do faktury VAT nr [...] zawierającym wyszczególnienie poszczególnych czynności wykonanych przez geodetę w toku postępowania i odniesienia się do zawartych w tym zestawieniu danych, które to zestawienie nie zostało jej udostępnione przed wydaniem postanowienia, bowiem do pisma Wójta z 21 stycznia 2025 r. skierowanego do niej nie została załączona kopia tego zestawienia, a jednocześnie czas pomiędzy doręczeniem jej tego pisma (z treści którego uzyskała wiedzę o załączeniu do akt sprawy przedmiotowego zestawienia) a wydaniem zaskarżonego postanowienia nie pozwalał jej na zapoznanie się z tym zestawieniem w drodze wglądu do akt postępowania, co w konsekwencji uniemożliwiło jej powzięcie wiedzy o wysokości wydatków poniesionych w związku z poszczególnymi czynnościami geodety oraz weryfikację zasadności naliczenia kosztów w wysokości wynikającej z postanowienia, w sytuacji gdy zestawienie to stanowi podstawę obciążenia jej kosztami postępowania. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę w całości postanowienia SKO z 31 stycznia 2025 r. i poprzedzającego go postanowienia Wójta z 12 grudnia 2024 r. poprzez obciążenie kosztami postępowania po równo każdej ze stron, ewentualnie uchylenie w całości postanowienia SKO i postanowienia Wójta oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości w zakresie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia kosztów (tylko wnioskodawca lub również właściciele sąsiednich nieruchomości). NSA w uchwale z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06 przyjął, że koszty powinny być dzielone pomiędzy wszystkich właścicieli gruntów objętych rozgraniczeniem, gdyż każdy z nich ma interes prawny w ustaleniu granic. Uchwała ta opiera się m.in. na art. 152 K.c., który nakłada obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i przewiduje równy podział kosztów między właścicieli sąsiednich nieruchomości. Niezasadnym było obciążenie kosztami postępowania wyłącznie wnioskodawczyni postępowania, ponieważ w toku postępowania ujawnił się rzeczywisty spór graniczny – strony wskazywały różny przebieg granic i nie zawarły ugody, a sprawa została skierowana do sądu powszechnego. Skoro więc każda ze stron była zainteresowana ustaleniem granicy, nie można twierdzić, że tylko wnioskodawca miał interes prawny w przeprowadzeniu rozgraniczenia. Dodatkowo organy wadliwie uznały, iż wniosek o rozgraniczenie był bezzasadny, sugerując że granica odpowiada dokumentacji, mimo że jej prawidłowość będzie oceniał dopiero sąd. Ponadto doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. – strona nie miała możliwości zapoznania się z pełną dokumentacją dotyczącą naliczonych kosztów (w szczególności z zestawieniem czynności geodety), co uniemożliwiło jej skuteczne odniesienie się do tych danych i podważało przejrzystość oraz prawidłowość postępowania w tym zakresie. W efekcie całość kosztów została niesłusznie przerzucona na jedną osobę, mimo że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, powinny zostać rozdzielone między wszystkich właścicieli działek objętych rozgraniczeniem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Poddawszy kontroli w ramach opisanych wyżej kryteriów zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził niezasadność skargi. Postanowieniem tym SKO uchyliło postanowienie Wójta z 12 grudnia 2024 r. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 6 550 zł i ustaliło je na kwotę 6 150 zł. Różnica wynikała z niezasadności doliczenia do kosztów kwoty 400 zł stanowiącej koszt zlecenia sporządzenia przez Wójta dodatkowej oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia granic, która została niezasadnie doliczona do pierwotnego objętego fakturą VAT wynagrodzenia geodety i która, zdaniem Kolegium, stanowiła koszt obciążający organ I instancji, do którego należy ocena prawidłowości ustalenia granic. Kwestia zmniejszenia kwoty kosztów postępowania nie jest sporna, Sąd zaś stanowisko Kolegium w powyższym zakresie uznaje za słuszne. Analogicznie do treści postanowienia organu I instancji, Kolegium obciążyło skarżącą w całości kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Sąd zauważa, że w sprawie nie jest kwestionowana i co do zasady nie budzi zastrzeżeń skarżącej ogólna wysokość kosztów czynności przeprowadzonych w sprawie przez upoważnionego geodetę, tymczasowo poniesionych przez Gminę. Wysokość tych kosztów dokumentuje znajdująca się w aktach faktura VAT. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast zasadność obciążenia nimi wyłącznie skarżącej w sytuacji, gdy jej zdaniem w sprawie zaistniał spór co do przebiegu granic objętych postępowaniem, czego dowodem były odmienne wskazania stron w toku czynności geodezyjnych odnośnie przebiegu granic oraz brak ugody w zakresie ustalenia punktów granicznych, a także przekazanie sprawy rozgraniczenia sądowi powszechnemu. Drugim spornym zagadnieniem jest kwestia uniemożliwienia skarżącej weryfikacji zasadności i wysokości poniesionych kosztów wskutek niezapoznania jej z zestawieniem do faktury VAT nr [..], zawierającym wyszczególnienie czynności wykonanych przez geodetę w toku postępowania. Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.P.g.k., rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) oraz w wypadkach określonych w ustawie sądy (art. 29 ust. 3 u.P.g.k.). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 u.P.g.k.). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 u.P.g.k.). Jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 u.P.g.k.). Postępowanie rozgraniczeniowe może zatem przebiegać w dwóch stadiach, tj. administracyjnym i sądowym. Pomimo tego, że instytucję rozgraniczenia nieruchomości uregulowano w dwóch aktach prawnych (Prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz Kodeksie cywilnym), to stanowi ono całość. Jak wskazano w uchwale NSA z 11 grudnia 2006 r. I OPS 5/06, nielogiczne byłoby założenie, że rozgraniczenie nieruchomości jest dokonywane w postępowaniu administracyjnym według innych kryteriów i prawideł niż rozgraniczenie nieruchomości do którego dochodzi w postępowaniu cywilnym. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego na jego administracyjnym etapie i sposobu obciążenia nimi stron w konkretnej sprawie. Oznacza bowiem, że dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać nie tylko treść przepisów dotyczących kosztów w postępowaniu administracyjnym (art. 261-267 k.p.a.), ale także przepisy k.c. dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości (art. 152-153 k.c.). Przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie znajduje przede wszystkim art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., ustalający kryteria rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z tym przepisem, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Skoro z przepisów u.P.g.k wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, wynagrodzenie geodety przeprowadzającego czynności rozgraniczenia nieruchomości zalicza się do kosztów postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 263 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji (§ 1). Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). W zacytowanej wyżej uchwale NSA wyrażono pogląd, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę która żądała wszczęcia postępowania. Znajduje to oparcie w unormowaniach art. 152 K.c. i jest związane z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic, które stały się sporne (zgodnie z tym przepisem, koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w przedmiotowej uchwale, zwracając jednak uwagę, iż oznacza ono jedynie możliwość obciążenia wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami w określonych okolicznościach, co jest następstwem posłużenia się sformułowaniem "organ może", wprowadzającym w powyższym zakresie element uznaniowości dla orzekającego organu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym przepisu art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r. I OSK 369/17 - LEX nr 2598734). W tym kontekście należy wskazać, że obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego nie można dokonywać automatycznie, bez rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi zawsze brać pod uwagę, czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie tymi kosztami tylko jedną z nich, czy też niektóre z nich, bądź wszystkie, a w tych ostatnich przypadkach - w jakim stosunku. W tym zakresie organ powinien mieć na uwadze okoliczności faktyczne jakimi kierowała się strona żądająca rozgraniczenia. W szczególności powinien zbadać, czy istniał rzeczywisty spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło w istocie tylko o wznowienie znaków granicznych, a także jakie czynności podejmowała strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczającego i czym były one podyktowane. Tylko takie podejście można ocenić jako zgodne z rozważanymi regulacjami prawnymi oraz zasadami sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego (por. m.in. wyroki WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r. II SA/Rz 910/19 i z 5 lutego 2020 r. II SA/Rz 1264/19, dostępne na stronie CBOSA). W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że w sprawie brak było sporu granicznego co do przebiegu granic między objętymi postępowaniem działkami. Wynika to wprost z uzasadnienia decyzji rozgraniczeniowej Wójta z 12 grudnia 2024 r., w którym wskazano, że ustalone granice przebiegają w linii wyznaczonej przez ogrodzenie, a w wyniku postępowania rozgraniczeniowego nie nastąpiła korekta punktów i linii granicznych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że granice między działkami objętymi postępowaniem zostały zaznaczone na szkicu graficznym stanowiącym załącznik do protokołu granicznego wykonanego przez uprawnionego geodetę z 25 lipca 2024 r. wraz z punktami granicznymi, przez które przebiegały. Z protokołu wynika, że granica między działką nr [...] a działką nr [...] przebiegająca w linii ciągłej łączącej punkty 331 i 332 ustalona została prawomocną decyzją administracyjną zatwierdzającą podział działki nr [...] (operat [..]). Granica między działką nr [...] a działkami [...] i nr [...] przebiegająca w linii ciągłej łączącej punkty 173, 170, 236, 171, 172 do punktu 332 została ustalona w trakcie podziału działek nr [...] i [...] na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie i oświadczenia A.L. (operat nr [...]). Granica pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] przebiegająca w linii ciągłej łączącej punkty 234 poprzez 581, 125, 119, 864 do punktu 331 oraz granica pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] przebiegająca w linii ciągłej łączącej punkty 331 i 335 zostały ustalone w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym ostateczną administracyjną Wójta Gminy [...] z dnia 7 sierpnia 2012 r. nr 6830/R/2-6/2012 (operat [...]). Granica pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] przebiegająca w linii ciągłej łączącej punkty 332 i 333 została pierwotnie ustalona w operacie [...] z podziału działki nr [...], następnie potwierdzono jej przebieg przy podziale działek nr [...] i [...], zatwierdzonym decyzją Wójta z 5 września 2012 r. nr UG-IR.6831.39.2012 (operat nr [...]). Słusznie przyjęły organy I i II instancji, że podstawa faktyczna wniosku o rozgraniczenie musi mieć charakter obiektywnie i pozytywnie weryfikowalny. Jeśli bowiem położenie punktów i linii granicznych w terenie będzie odpowiadało w całości lub w części stanowi punktów i linii granicznych wynikającemu z wiążącej dokumentacji (w tym operatu geodezyjno – kartograficznego), to brak jest podstaw, aby strona postępowania niebędąca wnioskodawcą (czyli właściciele sąsiadujących nieruchomości) zostali obciążeni w równej mierze kosztami postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek strony, w której subiektywnym mniemaniu przebieg granicy w całości był sporny lub niepewny. Sąd wskazuje, że fakt złożenia wniosku o rozgraniczenie nie przesądza o istnieniu sporu granicznego. Przyjęcie odmiennego założenia skutkowałaby koniecznością każdorazowego obciążania kosztami postępowania wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, niezależnie od ilości wszczętych przez strony postępowań rozgraniczeniowych odnośnie tych samych działek. Słusznie zatem przyjęły organy, że jeżeli żadna inna strona, poza wnioskodawcą, nie kwestionuje położenia punktów granicznych i przebiegu granic nieruchomości a postępowanie dowodowe nie wykazało jakoby granica przebiegała inaczej niż w dokumentacji geodezyjnej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, to nie można przyjąć, że koszty postępowania mają zostać poniesione przez tych właścicieli, którzy nie żądali rozgraniczenia, bowiem rozgraniczenie nie zostało przeprowadzone w ich interesie. Skoro zatem przy ustalaniu granic geodeta uwzględnił ostatni spokojny stan posiadania na gruncie, z którym zgodne były granice objętych postępowaniem działek, to nie można mówić o sporności granicy. Od sporu granicznego należy wyraźnie odróżnić sytuację, w której tylko jedna ze stron kwestionuje zgodny z dokumentacją geodezyjną przebieg granic w terenie. Przedstawiona przez organy I i II instancji argumentacja przemawiająca za obciążeniem kosztami rozgraniczenia tylko skarżącej jawi się więc jako pełna, uwzględniająca zebrany w sprawie materiał dowodowy i wydaną decyzję o rozgraniczeniu, wg której przebieg granicy nie zmienił się wskutek przeprowadzenia postępowania. Sąd tę ocenę w pełni podziela. Zastrzeżeń Sądu nie budzi też wysokość kosztów, której de facto skarżąca nie zakwestionowała. Nie może podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia okoliczność, że skarżąca zażądała przekazania sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu w ramach opisanej wyżej mieszanej (administracyjno – sądowej) procedury rozgraniczeniowej w trybie art. 33 ust. 3 u.P.g.k. Przepis ten stanowi, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. Sprawa o rozgraniczenie nieruchomości jest sprawą cywilną w znaczeniu materialnym, a etap administracyjny postępowania o rozgraniczenie ma charakter wstępny, tj. jego przeprowadzenie warunkuje otwarcie drogi sądowej (wyrok NSA z 7 września 2017 r. I OSK 408/17, uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 30 października 2014 r. III CZP 48/14, OSNC 2015/3/27). Sąd rozpoznaje wówczas sprawę od początku, nie będąc związany ustaleniem przebiegu granic dokonanym przez geodetę wyznaczonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Z przyczyn powyżej opisanych nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 152 K.c. Postępowanie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego toczyło się z poszanowaniem zasady praworządności (art. 7 k.p.a.), w tym zasad sprawiedliwości, proporcjonalności i bezstronności w rozdzieleniu tych kosztów, a stan faktyczny został ustalony i oceniony prawidłowo z poszanowaniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. z uwagi na niedoręczenie skarżącej w toku postępowania zestawienia (kalkulacji) z 12 września 2024 r. kosztów objętych fakturą VAT, wskutek czego - jak podniosła - pozbawiona została możliwości ich zakwestionowania. Sąd zauważa, że kalkulacja została włączona do akt postępowania wskutek wezwania z 14 stycznia 2025 r. skierowanego do Wójta przez Kolegium, a zatem dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Kalkulacja ta jest istotnym z punktu widzenia skarżącej dokumentem z uwagi na fakt, że to ona ponosi ciężar kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Niedoręczenie kalkulacji skarżącej stanowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., ale nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż nie mogło zatem zaważyć na treści rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem nawet na skutek omyłki czy przeoczenia kalkulacja ta nie została przesłana skarżącej wraz z pismem przewodnim z 21 stycznia 2025 r., to skarżąca po zapoznaniu się z nią w siedzibie Kolegium lub w następstwie zwrócenia się do Kolegium o jej nadesłanie, mogła zakwestionować wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego poprzez podważenie poszczególnych składowych kwoty objętej kalkulacją chociażby w skardze, czego jednak nie uczyniła. Zatem zarzut ten jawi się jako polemika z zaskarżonym postanowieniem, niepoparty żadną argumentacją. Sąd dodatkowo naprowadza, że zgodnie z art. 267 k.p.a., w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania, organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Wniosek w tym zakresie nie pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzonym na podstawie art. 262 – 264 k.p.a. postępowaniem w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania. Reasumując, ponieważ kontrola zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji nie wykazała uchybień mogących skutkować podważeniem ich legalności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 kwietnia 2025
Hasła tematyczne
Koszty postępowania Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Elżbieta Mazur-Selwa /przewodniczący/ Jolanta Kłoda-Szeliga Piotr Godlewski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny