II SA/Rz 475/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - p o s t a n a w i a - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 3/4 częściach.

II SA/Rz 475/14 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi A. B. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Skarżący w terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł., złożył wniosek PPF wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 475/14 referendarz sądowy WSA przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości. Od tego postanowienia w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym do WSA, sprzeciw, wnosząc zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podniósł, że uzyskiwany przez niego dochód jest obiektywnie niski, a porównanie jego dochodu z ponoszonymi wydatkami daje różnicę wynoszącą około 20 zł. Podkreślił, że wydatkowi jak ponosi na telefon, należy przyznać pierwszeństwo w stosunku do wydatków na pokrycie kosztów sądowych, gdyż telefon jest mu niezbędny w zakresie leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, zwolnienie tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu dla niej i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy tylko zwolnienia od kosztów sądowych w całości, tj. w zakresie częściowego prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w tym zakresie musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości, gdyż wskazane przez niego informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie, w jakim sprzeciwiający się tego oczekuje. We wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż utrzymuje się z bardzo niskiej emerytury (1500,43 zł). Majątek skarżącego to dom o powierzchni 104 m.kw oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,65 ha. Wnioskodawca podniósł, że znaczną część jego emerytury pochłaniają oprócz wydatków na utrzymanie domu także wydatki na lekarstwa i wizyty lekarskie. Do wniosku A. B. dołączył kserokopie dokumentów potwierdzających jego następujące wydatki: 136 zł (usługi telekomunikacyjne), 24 zł (woda i ścieki), 56 zł (druga rata podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości za 2014 r.), 278 zł (prąd), 572 zł (lekarstwa). Wśród wydatków skarżącego najważniejsze to te związane z utrzymaniem domu i zakupem żywności oraz wydatki na zakup lekarstw. Przyjmując, że skarżący rzeczywiście ponosi takie miesięczne koszty należałoby uznać, że otrzymywana emerytura wystarcza na pokrycie bieżących wydatków. Posiadanie stałych dochodów oraz nieruchomości, mimo z pewnością ponoszonych kosztów zwykłego utrzymania powoduje, że obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie nie może zostać w stosunku do skarżącego wyłączony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że udzielona pomoc prawna ze środków publicznych nie służyłaby w istocie zaspokojeniu prawa skarżącego do Sądu. Analizując zawarte w aktach sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony. Sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, aby nie mógł on partycypować częściowo w kosztach postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Ponadto koszty te obejmować mogą opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w przypadku jej oddalenia (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (100 zł). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że uzasadnione jest przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w rozmiarze 3/4 części, co oznacza, że ww. kwoty ulegną odpowiedniemu zmniejszeniu (i tak np. wpis sadowy od skargi będzie wynosił 50 zł, a nie 200 zł). Dodać trzeba, że w razie uwzględnienia skargi, na wniosek skarżącego, Sąd orzeknie o zwrocie poniesionych kosztów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia