II SA/Rz 403/14

z dnia 13 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2014 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku C.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C.M. na postanowienie Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [..] z dnia [.] marca 2014 r. nr [..] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł C. M. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r. referendarz sadowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła sprzeciw. Ze złożonych dotychczas oświadczeń wynika, że wnioskodawczyni, wdowa, ma pięcioro dorosłych dzieci w wieku od 39 do 44 lat, przy czym zamieszkuje tylko z jednym 37-letnim synem J. posiadającym orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Utrzymuje się z renty w wysokości 717 zł. Na posiadany majątek składa się 2-pokojowy dom z kuchnią i werandą, zabudowania gospodarcze, 1 ha lasu oraz oszczędności "unijne" od "Agencji" w kwocie 30.000 zł przeznaczone na rozbudowę budynków. Syn J., pomimo swojej niepełnosprawności, pracuje zarobkowo. Strona ponosi wydatki na wodę, gaz i wywóz śmieci oraz obciążenia podatkowe (jak wynika z dołączonej decyzji podatkowej – nakazu płatniczego podatek w skali roku wynosi 296 zł, przy czym wnioskodawczyni posiada ¼ udziału w opodatkowanej nieruchomości podatkiem rolny, leśnym i od nieruchomości. W gospodarstwie utrzymuje 1 krowę i ostatnio dwoje cieląt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do dyspozycji art. 246 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może odbyć się bez analizy kosztów danego postępowania sądowego. W niniejszej sprawie należy wpis od skargi wynosi 100 zł, ewentualna opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę 100 zł oraz ewentualna skarga kasacyjna 100 zł, a ponadto wynagrodzenie ewentualnie ustanowionego zawodowego pełnomocnika. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawczyni Sąd uznał, że nie ziściły się przesłanki do uwzględniania wniosku. Zasadą wynikającą z art. 199 Ppsa jest to, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy, jednak musi wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją procesową mającą zapewnić prawo do sądu podmiotom bez majątku lub z bardzo niskimi dochodami, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości nie są w stanie obiektywnie ponieść takich kosztów we własnym zakresie. Jeżeli strona dysponuje bieżącym i stałym dochodem, a ponadto oszczędnościami, które nie są przeznaczone na żywotne interesy dotyczące podstawowych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny, nie może skutecznie oczekiwać poniesienia obowiązków fiskalnych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem przez Skarb Państwa. Analizując sytuację majątkową wnioskodawczyni Sąd ustalił, że wprawdzie jej comiesięczny dochód nie jest znaczny, to jednak posiada ona znaczne oszczędności. Mając na względzie, że na obecnym etapie postępowania należy wpis to zaledwie kwota 100 zł, poniesienie tego wydatku nie może zostać uznane jako niemożliwe do zrealizowania przez skarżącą, skoro zadeklarowane oszczędności wynoszą 30.000 zł. W tej sytuacji nawet poniesienie wynagrodzenia pełnomocnika nie narazi ją na uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym bardziej brak jest podstaw do uznania, że poniesienie przez nią opisanych wyżej wydatków w ogóle nie jest możliwe. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że skarżąca nie określiła w sposób ścisły wydatków na bieżące utrzymanie i dochodów członków rodziny wspólnie gospodarujących, w tym nie wykazała, aby posiadane oszczędności przeznaczony były na ważny życiowo cel, który mógłby konkurować z obowiązkiem partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.